Thanh toán QR xuyên biên giới: 'Chìa khóa' mở ví du khách quốc tế và kích cầu tiêu dùng nội địa

Với khách du lịch quốc tế, một chuyến đi không chỉ gắn với lưu trú, tham quan mà còn là hành trình tiêu dùng từ ăn uống, mua sắm đến trải nghiệm các sản phẩm đặc trưng tại địa phương.

Tuy nhiên, sức mua chỉ thực sự chuyển thành doanh thu khi người bán có thể tiếp nhận khoản thanh toán một cách thuận tiện. Sự phát triển của thanh toán xuyên biên giới qua mã QR vì vậy đang mở thêm một kênh kết nối giữa người tiêu dùng quốc tế với thị trường hàng hóa, dịch vụ trong nước.

QR XUYÊN BIÊN GIỚI MỞ ĐƯỜNG CHO BÁN LẺ

Tại Hội thảo "Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới qua mã QR: Động lực mới cho bán lẻ và du lịch", ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết cần nhìn nhận VietQR Global không phải một phương thức thanh toán mới mà là một cấu phần của hệ thống thanh toán số Việt Nam.

Thương hiệu này đóng vai trò nhận diện để du khách quốc tế khi đến Việt Nam biết đâu là những đơn vị chấp nhận thanh toán xuyên biên giới, từ đó thuận tiện hơn trong quá trình chi tiêu.

Điểm đáng chú ý là VietQR Global có thể mở rộng từ nền tảng thanh toán nội địa mà không buộc các điểm bán phải đầu tư lại toàn bộ hệ thống. “Trước đó, họ đã là những đơn vị chấp nhận thanh toán ở góc độ nội địa và đã có các hình thức nhận diện là VietQR Payment. Nay, khi chấp nhận thanh toán xuyên biên giới thì về mặt kỹ thuật là rất đơn giản, dễ dàng và thuận tiện”, ông Tuấn nói.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Theo ông, điều này giúp giảm chi phí cài đặt, chuyển đổi đối với các đơn vị chấp nhận thanh toán, đồng thời tạo điều kiện để mở rộng nhanh hơn số điểm bán có khả năng phục vụ khách quốc tế. Đáng chú ý, nhóm có thể hưởng lợi không chỉ là doanh nghiệp lớn mà còn gồm các hộ kinh doanh, hộ tiểu thương và những cửa hàng nhỏ lẻ.

Hiện cả nước có hơn 2,5 triệu đơn vị chấp nhận thanh toán nội địa, song số lượng đơn vị chấp nhận thanh toán qua VietQR Global mới khoảng 154.000. Khoảng cách này cho thấy dư địa mở rộng còn lớn, đặc biệt trong khu vực kinh doanh truyền thống, nơi có sự hiện diện của nhiều cửa hàng đặc sản, quán ăn, điểm bán lẻ và hộ kinh doanh gia đình.

Ông Tuấn cho rằng nhiệm vụ thời gian tới là đẩy mạnh truyền thông, định hướng và triển khai các chương trình khuyến mại để những đơn vị đang chấp nhận VietQR Payment có thể tiến thêm một bước, bổ sung nhận diện VietQR Global. Khi đó, các hộ kinh doanh và tiểu thương có thể tiếp cận lượng lớn khách du lịch quốc tế, qua đó mở rộng khả năng bán hàng và doanh thu.

“Điều quan trọng là phải làm sao để các hộ kinh doanh, tiểu thương nhỏ lẻ thấy rõ được lợi ích của mình khi tham gia vào ‘cuộc chơi’ cung cấp hàng hóa và thanh toán xuyên biên giới này”, ông Tuấn nhấn mạnh.

MỘT CÚ QUÉT QR, THÊM MỘT CƠ HỘI BÁN HÀNG

Từ góc độ fintech, ông Ngô Trung Dũng, Phó Giám đốc Kinh doanh Công ty Cổ phần Công nghệ KiotViet, cho rằng thanh toán chính là bước cuối cùng để hoàn tất một giao dịch.

Một khách du lịch có thể đã bước vào cửa hàng, lựa chọn sản phẩm và đồng ý mua, nhưng nếu không có phương thức thanh toán thuận tiện thì đơn hàng vẫn có nguy cơ không được hoàn tất.

“Điều chúng tôi quan tâm không chỉ dừng lại ở việc có thêm một mã QR hay một giải pháp thanh toán mới, mà quan trọng hơn là: Mã QR này có giúp nhà bán hàng gia tăng doanh số, thu đúng tiền và quản lý được giao dịch hay không?”, ông Dũng nói.

Theo ông Dũng, các phương thức thanh toán quốc tế như thẻ hay cổng thanh toán điện tử trước đây thường thuận lợi hơn đối với doanh nghiệp lớn, chuỗi cửa hàng hoặc thương mại điện tử. Trong khi đó, hộ kinh doanh, cửa hàng đặc sản địa phương hay các khu phố ẩm thực có thể gặp rào cản về chi phí thiết bị, triển khai và vận hành.

Trong bối cảnh đó, VietQR Global được ông Dũng nhìn nhận là một giải pháp gần gũi hơn với cả người mua và người bán. Du khách có thể quét mã và thanh toán bằng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử quen thuộc, trong khi người bán có thể nhận tiền tại quầy mà không phải đầu tư một hệ thống hạ tầng quá phức tạp.

Nhìn rộng hơn, việc giảm bớt một bước trong quá trình thanh toán có thể giúp các điểm bán giữ lại những giao dịch vốn có nguy cơ bị bỏ lỡ do khách không mang tiền mặt hoặc chưa có phương thức thanh toán phù hợp.

Với nhóm hàng tiêu dùng và dịch vụ gắn với du lịch như đặc sản địa phương, thực phẩm, đồ uống, ăn uống, lưu trú hay các sản phẩm bán lẻ, khả năng tiếp nhận thanh toán của khách quốc tế trở thành một phần trong trải nghiệm mua sắm.

Ở góc độ khác, ông Nguyễn Đăng Hùng, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), cho rằng QR đã trở nên phổ biến tại Việt Nam một phần nhờ chi phí triển khai thấp. Thay vì phải đầu tư thiết bị chấp nhận thanh toán như máy POS, người bán có thể sử dụng mã QR được in trên tem decal, giấy hoặc đặt ngay tại quầy.

“Chi phí triển khai là vô cùng thấp”, ông Hùng nói, đồng thời cho rằng giải pháp QR còn giúp các đơn vị bán hàng số hóa quy trình quản lý. Khi được tích hợp với phần mềm quản lý, giao dịch có thể hỗ trợ theo dõi doanh thu, doanh số, hoàn tiền và tra soát khiếu nại với chi phí thấp hơn.

KHÔNG CHỈ BÁN ĐƯỢC HÀNG, CÒN QUẢN ĐƯỢC DÒNG TIỀN

Với bán lẻ, giá trị của thanh toán xuyên biên giới không chỉ nằm ở việc khách hàng có thể trả tiền mà còn ở khả năng kết nối giao dịch với hoạt động quản lý hàng hóa và doanh thu. Đây cũng là điểm được các chuyên gia nhấn mạnh khi nói về bước phát triển tiếp theo của thanh toán QR.

Theo ông Dũng, thanh toán cần được gắn liền với hoạt động quản lý bán hàng để từng giá trị giao dịch có thể khớp trực tiếp với đơn hàng. Khi đó, khách hàng không phải tự nhập số tiền, người bán không cần kiểm tra lại bằng mắt trên điện thoại và hệ thống quản lý có thể tự động cập nhật trạng thái giao dịch, thuận tiện cho việc đối soát cuối ngày.

Đối với các khách hàng trong lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ ăn uống và lưu trú, ông Dũng cho rằng giải pháp này có thể mang lại ba giá trị gồm tận dụng cơ hội bán hàng đối với khách du lịch quốc tế, hạn chế thất thoát đơn hàng do thiếu phương thức thanh toán thuận tiện và đồng bộ hệ thống quản lý bán hàng với hệ thống thanh toán.

Ở góc độ người tiêu dùng, ông Hùng cho biết trải nghiệm thanh toán xuyên biên giới cũng được thiết kế theo hướng giảm nhu cầu làm quen với phương thức mới. “Ở Việt Nam chúng ta dùng ứng dụng ngân hàng hay ví điện tử để thanh toán thế nào thì khi ra nước ngoài cũng thao tác chính xác như vậy. Người dùng không cần phải học lại hay làm quen lại với cách thức mới”, ông nói.

Một yếu tố khác được ông Hùng đề cập là tính minh bạch về tỷ giá. Khi giao dịch hoàn tất, người đi du lịch có thể biết tỷ giá quy đổi và số tiền chính xác bị trừ khỏi tài khoản. Theo ông, những yếu tố này giúp giao dịch nhanh chóng, thuận tiện và minh bạch hơn đối với cả khách Việt Nam khi ra nước ngoài lẫn khách quốc tế đến Việt Nam.

Trong khi đó, ông Phạm Anh Tuấn cho rằng thanh toán xuyên biên giới với một quy trình quản lý rõ ràng, minh bạch còn giúp số hóa dữ liệu giao dịch. Các hộ kinh doanh, tiểu thương có thể thuận tiện theo dõi doanh số bán hàng, đặc biệt là doanh thu đến từ khách du lịch quốc tế.

Ở phía hạ tầng, ông Nguyễn Đăng Hùng cho biết NAPAS đang thực hiện vai trò kết nối và chuẩn hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật, nghiệp vụ theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước. Nhờ một hạ tầng kết nối chung, các ngân hàng và trung gian thanh toán không phải tự đàm phán, xây dựng từng kết nối riêng với từng đối tác, qua đó tiết kiệm thời gian cũng như chi phí đầu tư và vận hành.

“Khi NAPAS đứng ra chuẩn hóa tất cả các tiêu chuẩn kỹ thuật và nghiệp vụ, các ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán chỉ cần tuân thủ theo đúng chuẩn kỹ thuật nghiệp vụ nội địa mà họ đang phối hợp làm việc với NAPAS”, ông Hùng cho biết.

Như vậy, câu chuyện của VietQR Global không chỉ dừng ở một thao tác quét mã để hoàn tất thanh toán. Khi độ phủ được mở rộng từ khoảng 154.000 điểm hiện nay tới nhiều hơn trong tổng số hơn 2,5 triệu đơn vị chấp nhận thanh toán nội địa, mạng lưới này có thể đưa thêm nhiều điểm bán vào khả năng tiếp nhận chi tiêu từ khách quốc tế.

Với người tiêu dùng, đó là thêm lựa chọn thanh toán; còn với thị trường bán lẻ, đó là thêm một kênh để hàng hóa và dịch vụ trong nước tiếp cận dòng khách quốc tế.