Thanh toán số tiếp sức mục tiêu tăng trưởng kinh tế

Những con số này cho thấy thanh toán số đang ngày càng trở thành một phần trong hoạt động thường nhật của người dân và doanh nghiệp. Cùng với hạ tầng thanh toán ngày càng hiện đại, các phương thức thanh toán số trở nên phổ biến. Theo các chuyên gia, khi giao dịch được thực hiện nhanh hơn, thuận tiện hơn, với chi phí thấp hơn và có khả năng kết nối với nhiều dịch vụ, hiệu quả lưu chuyển dòng tiền trong nền kinh tế cũng được cải thiện. Đây đồng thời là điều kiện để thương mại điện tử, dịch vụ trực tuyến và các mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng số tiếp tục mở rộng.

Thanh toán số cũng đang mở rộng khả năng kết nối giữa tiêu dùng và các hoạt động dịch vụ, nhất là ở những lĩnh vực có tần suất giao dịch cao như du lịch. Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy cho biết, thanh toán số không chỉ nâng cao trải nghiệm của du khách mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp bán vé trực tuyến, cung cấp các gói dịch vụ kết hợp, giới thiệu dịch vụ bổ sung, triển khai chương trình khách hàng thân thiết... Quan trọng hơn, thanh toán số còn góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng của ngành Du lịch. Theo ông Thủy, đây cũng là tinh thần của Nghị quyết số 26-NQ/TW và Nghị quyết số 263/NQ-CP về chuyển mô hình tăng trưởng từ số lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Thanh toán số góp phần vào quá trình này thông qua khuyến khích khách lưu trú dài ngày, tăng tiêu dùng dịch vụ ban đêm, mở rộng mua sắm sản phẩm địa phương và thúc đẩy các dòng sản phẩm giá trị cao như chăm sóc sức khỏe, golf, MICE, du lịch cưới, du lịch trải nghiệm.

Tuy nhiên, thanh toán số càng mở rộng thì yêu cầu bảo đảm an toàn càng trở nên cấp thiết. Nếu sự thuận tiện thúc đẩy người dân bước vào môi trường số thì niềm tin là yếu tố quyết định họ có tiếp tục sử dụng và mở rộng giao dịch hay không.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN cho rằng, niềm tin là “hạ tầng vô hình” nhưng quan trọng nhất của nền kinh tế số. Người dân sẽ không sử dụng thanh toán số nếu không cảm thấy an toàn, nhất là khi lừa đảo công nghệ cao và deepfake ngày càng tinh vi.

Sự phát triển của AI và dữ liệu lớn đem lại nhiều tiện ích nhưng cũng kéo theo những rủi ro mới về an ninh mạng và gian lận tài chính. Theo ông Tuấn, tội phạm công nghệ cao liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn, nhắm trực tiếp vào những khâu xung yếu của dịch vụ tài chính. Ví dụ, rủi ro trong lĩnh vực thẻ có thể xuất hiện từ khâu phát hành, định danh, xác thực đến quá trình thanh toán, chấp nhận thẻ. Đối tượng gian lận có thể mạo danh, sử dụng giấy tờ tùy thân giả để mở tài khoản, thẻ hoặc ví điện tử, hình thành các tài khoản “rác” để trung chuyển tiền lừa đảo; hoặc đánh cắp thông tin thẻ, sử dụng phần mềm độc hại, thực hiện giao dịch khống.

Trước những rủi ro đó, ngành Ngân hàng đang tăng cường các lớp bảo vệ cho hệ thống. Đến ngày 15/9/2026, hơn 172,4 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và trên 2,87 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức đã được đối chiếu sinh trắc học qua CCCD gắn chip hoặc VNeID, đạt 100% tài khoản phát sinh giao dịch trên kênh số. Hệ thống SIMO cũng đã cảnh báo hơn 5,1 triệu lượt khách hàng; gần 1,7 triệu lượt tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau cảnh báo, với tổng số tiền trên 5,7 nghìn tỷ đồng.

Cùng với các giải pháp công nghệ, khuôn khổ pháp lý về thanh toán tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng cường an ninh, an toàn và bảo vệ khách hàng. NHNN đang xây dựng Nghị định sửa đổi Nghị định số 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt; đồng thời tiếp tục hoàn thiện các quy định về an toàn, bảo mật trong hoạt động thẻ ngân hàng.

Để phòng ngừa việc lợi dụng dịch vụ ngân hàng chia nhỏ dòng tiền bất hợp pháp, NHNN cũng yêu cầu các đơn vị tuân thủ quy định các lệnh thanh toán có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên phải thực hiện qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng do NHNN vận hành và quản lý, không tự ý chia, tách thành các lệnh thanh toán có giá trị nhỏ hơn.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, hệ thống thanh toán không chỉ cần tăng số lượng giao dịch mà còn phải giảm chi phí xã hội, nâng cao minh bạch, mở rộng tiếp cận tài chính và hỗ trợ phát triển kinh tế số. “Phát triển thanh toán thông minh nhanh hơn nhưng phải an toàn hơn, mở hơn nhưng phải kiểm soát tốt hơn, kết nối rộng hơn nhưng bảo vệ dữ liệu tốt hơn”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Để tạo nền tảng cho giai đoạn tiếp theo, ngành Ngân hàng xác định tiếp tục hoàn thiện thể chế, khuôn khổ pháp lý thúc đẩy thanh toán số, ngân hàng số và tài chính toàn diện; nâng cấp hạ tầng thanh toán hiện đại, thông suốt; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và các phương thức thanh toán mới; tăng cường an ninh, an toàn, bảo mật và bảo vệ khách hàng; đồng thời đẩy mạnh truyền thông, giáo dục tài chính.