Thanh tra Chính phủ chỉ rõ nhiều tồn tại tại Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM): Hạch toán sai chi phí, chi tiền mặt hơn 319 tỷ đồng, dùng đất công cho thuê sân cầu lông, tennis

Ngày 27/8/2026, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 3082/TB-TTCP về Kết luận thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM).

Cuộc thanh tra được thực hiện tại Công ty mẹ - VATM, 2 Ban Quản lý dự án, 6 đơn vị trực thuộc, Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay (ATTECH) và 14/193 dự án đầu tư theo kế hoạch được phê duyệt.

Kết luận thanh tra đã chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, quản lý chi phí, thanh toán, sử dụng đất, tài sản công và đầu tư xây dựng.

Hạch toán sai chi phí, chi tiền mặt hơn 319 tỷ đồng

Một trong những nội dung được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là việc VATM hạch toán chi phí mua sắm mới, nâng cấp tài sản vào chi phí sản xuất kinh doanh nhưng không ghi tăng nguyên giá tài sản cố định. Cụ thể, trong giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025, VATM đã hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh 4 khoản với tổng giá trị 2.031 triệu đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định cách hạch toán này không đúng quy định tại khoản 1 Điều 4 và khoản 1 Điều 7 Thông tư 45/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính. Số thuế thu nhập doanh nghiệp phải điều chỉnh được cơ quan thuế xác định trên cơ sở hồ sơ của từng khoản chi. Trách nhiệm được xác định thuộc Ban Tổng giám đốc, Ban Tài chính VATM cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đáng chú ý hơn, kết luận thanh tra cho thấy VATM, các đơn vị hạch toán phụ thuộc và Attech đã sử dụng tiền mặt để thanh toán nhiều khoản có tính chất thường xuyên với giá trị lớn.

Trong giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025, các đơn vị này đã chi bằng tiền mặt khoảng 319.255 triệu đồng cho tiền lương, tiền thưởng và các khoản chi thường xuyên khác.

Theo Thanh tra Chính phủ, việc không thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi nêu trên là vi phạm khoản 1 Điều 29 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018.

Trong công tác quản lý nghĩa vụ thuế, VATM và Attech cũng được xác định còn tồn tại khi hạch toán một số hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ của người nộp thuế đã được cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Dùng đất công cho thuê sân cầu lông, tennis

Công tác quản lý, sử dụng tài sản và đất đai tại một số đơn vị thuộc VATM cũng bộc lộ nhiều bất cập.

Theo kết luận thanh tra, Công ty Quản lý bay miền Bắc và Công ty Quản lý bay miền Nam đã sử dụng một số tài sản công gắn liền với đất như sân cầu lông, sân tennis và một số vị trí lắp đặt thiết bị để cho thuê.

Tổng số tiền thu được từ hoạt động cho thuê đạt 3.123,69 triệu đồng, trong khi chi phí là 1.273,55 triệu đồng, tạo ra khoản chênh lệch thu - chi 1.850,14 triệu đồng.

Sau khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp và lợi nhuận đã phân phối, số tiền còn lại là 844,53 triệu đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định việc sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất để cho thuê tại các đơn vị này không đúng mục đích sử dụng đất, vi phạm các quy định của Luật Đất đai năm 2013, Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định 167/2017/NĐ-CP.

Loạt dự án đầu tư phải điều chỉnh nhiều lần

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, Thanh tra Chính phủ kiểm tra 14 dự án và phát hiện nhiều tồn tại trong quá trình lập, thẩm định và phê duyệt. Một số báo cáo nghiên cứu khả thi không có nội dung phân tích tài chính, phân tích rủi ro và đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội. Một số báo cáo kinh tế - kỹ thuật cũng chưa phân tích hiệu quả đầu tư. Một số quyết định phê duyệt dự án không thể hiện đầy đủ các nội dung theo quy định.

Đáng chú ý, Dự án ATCC/HCM phải điều chỉnh 3 lần, trong khi Dự án Cơ sở làm việc Công ty Quản lý bay miền Trung phải điều chỉnh, bổ sung tới 8 lần. Một số nội dung điều chỉnh chủ yếu liên quan đến việc kéo dài tiến độ để phù hợp với tình hình thực tế. Tuy nhiên, hồ sơ chưa chứng minh được các trường hợp này thuộc diện được điều chỉnh dự án theo quy định.

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ VATM chưa hoàn thành nhiệm vụ đầu tư cơ sở dự phòng tại chỗ cho Trung tâm kiểm soát không lưu (ACC) Hà Nội theo Quyết định 236/QĐ-TTg ngày 23/2/2018 của Thủ tướng Chính phủ.

Dự án ATCC/HCM dùng báo giá hết hiệu lực để xác định tổng mức đầu tư

Riêng Dự án ATCC/HCM, kết luận thanh tra chỉ ra nhiều vấn đề liên quan đến quy hoạch và xác định tổng mức đầu tư.

VATM phê duyệt dự án dựa trên các chỉ tiêu quy hoạch tại Giấy phép quy hoạch số 104/GPQH ngày 27/12/2017, trong khi giấy phép này đã hết hiệu lực từ ngày 27/12/2019.

Tại thời điểm phê duyệt, ranh giới và diện tích dự án là 54.716,5 m², giảm 4.130 m² so với diện tích 58.846,5 m² trong Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500. Tuy nhiên, quy hoạch chưa được điều chỉnh. Dù có sự chênh lệch này, VATM vẫn đánh giá dự án phù hợp với quy hoạch khi thẩm định.

Một số cơ quan, đơn vị tham gia ý kiến và thẩm định dự án cũng đánh giá thiết kế cơ sở phù hợp với quy hoạch chi tiết xây dựng trong khi ranh giới và diện tích dự án thực tế có sự sai khác.

Đáng chú ý, tổng mức đầu tư của dự án có một số hạng mục xây lắp, thiết bị được xác định dựa trên báo giá thay vì căn cứ đầy đủ vào khối lượng công việc và đơn giá.

Một số thiết bị chỉ có báo giá của doanh nghiệp thương mại, không phải nhà sản xuất. Một số thiết bị chuyên ngành quản lý bay cũng không có đủ báo giá để so sánh, lựa chọn.

Đặc biệt, báo giá hệ thống VCCS đã hết hiệu lực từ ngày 15/3/2021 nhưng vẫn được sử dụng để xác định tổng mức đầu tư. Giá báo được sử dụng là 2.895.955 EUR, trong khi giá trúng thầu chỉ 1.599.574,93 EUR, thấp hơn khoảng 44%.

Tương tự, hệ thống ATM được duyệt theo báo giá khoảng 24 triệu USD, tương đương 607.200 triệu đồng. Trong khi đó, giá trúng thầu là 401.661 triệu đồng, thấp hơn khoảng 33%.

Dự toán chi phí thiết bị chuyên ngành quản lý bay của dự án cũng được xác định ở mức 807.916 triệu đồng theo báo giá của từng hệ thống, thay vì xác định từ khối lượng, số lượng, chủng loại thiết bị theo thiết kế và giá mua tương ứng.

Sau đấu thầu, giá trúng thầu thấp hơn khoảng 29% so với dự toán được phê duyệt.

Kiến nghị thu hồi, nộp ngân sách hơn 4 tỷ đồng

Từ những tồn tại, hạn chế và vi phạm được chỉ ra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng và VATM rà soát, khắc phục các nội dung trong kết luận thanh tra.

VATM, các đơn vị trực thuộc và Attech được yêu cầu thực hiện thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước khoảng 4.036 triệu đồng.

Bên cạnh yêu cầu xử lý về tài chính, Bộ Xây dựng, VATM, các đơn vị trực thuộc và Attech được yêu cầu căn cứ vào các tồn tại, hạn chế và vi phạm để làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân liên quan qua từng thời kỳ.

Trường hợp đủ cơ sở, các tổ chức, cá nhân có liên quan phải được xem xét, xử lý theo đúng quy định pháp luật.