Thanh tra Chính phủ xác định nhiều dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự ở doanh nghiệp xăng dầu
Thanh tra Chính phủ vừa có kết luận thanh tra chuyên đề diện rộng về hoạt động kinh doanh xăng dầu, phát hiện có nhiều dấu hiệu vi phạm hình sự như sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp...; đồng thời chuyển Bộ Công an điều tra, tiếp nhận, xử lý theo quy định.
Phát hiện nhiều doanh nghiệp găm hàng
Theo cơ quan thanh tra, từ ngày 10-7 đến 5-10, đoàn thanh tra của Thanh tra Chính phủ đã thanh tra 260 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, gồm 23 thương nhân đầu mối và 237 thương nhân phân phối.
Qua thanh tra, có 58/260 doanh nghiệpcó dấu hiệu vi phạm điều kiện kinh doanh xăng dầu về cửa hàng, hệ thống phân phối và kho. Trong đó, có 1 thương nhân đầu mối và 38 thương nhân phân phối không có đủ số cửa hàng bán lẻ xăng dầu tối thiểu. Ngoài ra, 2 thương nhân đầu mối và 17 thương nhân phân phối không có đủ tổng đại lý, đại lý, thương nhân nhận quyền bán lẻ xăng dầu.
Quá trình thanh tra còn phát hiện dấu hiệu vi phạm và hạn chế, bất cập trong quy định về dự trữ xăng dầu bắt buộc theo quy định. Cụ thể, 182/260 doanh nghiệp có dấu hiệukhông duy trì mức dự trữ xăng dầu bắt buộc tối thiểu theo quy định.
Theo kết luận thanh tra, Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P. có dấu hiệu sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; vi phạm quy định về kế toán. Ảnh: Website công ty
Cơ quan thanh tra còn phát hiện dấu hiệu vi phạm và hạn chế, bất cập trong quy định về hành vi găm hàng. Theo đó, 188/260 doanh nghiệp có một hoặc nhiều ngày trong tháng 3-2026 có tồn kho xăng dầu vượt 150% lượng tồn kho trung bình của 3 tháng liền kề trước đó, dấu hiệu của hành vi găm hàng theo khoản 3 Điều 32 Nghị định 98/2020.
Ngoài ra, qua thanh tra phát hiện 6 hành vi có dấu hiệu vi phạm trong hoạt động kinh doanh xăng dầu của 40 doanh nghiệp. Thanh tra Chính phủ đã lập biên bản về dấu hiệu vi phạm hành chính nêu trên và một số vi phạm khác để chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định.
Kiến nghị khởi tố hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự
Cơ quan thanh tra phát hiện các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự. Ngày 14-10, Thanh tra Chính phủ có văn bản kiến nghị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an chỉ đạo, tiếp nhận, khởi tố theo quy định đối với các hành vi vi phạm cụ thể:
Hành vi có dấu hiệu mua bán xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc (hàng lậu); sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; vi phạm quy định về kế toán tại Công ty TNHH kinh doanh thương mại xăng dầu Thanh Bình và 12 doanh nghiệp liên quan.
Hành vi có dấu hiệu mua bán xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc (hàng lậu); sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; vi phạm quy định về kế toán tại Công ty TNHH Đầu tư P.A.S. và 4 đơn vị trực thuộc (P.A.S. Chi nhánh TPHCM; P.A.S Chi nhánh Bình Dương; P.A.S. Chi nhánh quận 1, TPHCM trước đây; P.A.S. Chi nhánh Hạ Long).
Hành vi có dấu hiệu sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; vi phạm quy định về kế toán tại Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P.. Theo tài liệu thanh tra, từ tháng 1-2025 đến ngày 30-6-2026, Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P. xuất hóa đơn thể hiện bán khoảng 93 triệu lít xăng dầu, trị giá khoảng 1.650 tỷ đồng và đã thu tiền của khách hàng. Đến ngày 30-6-2026, công ty vẫn chưa giao 57,6 triệu lít xăng dầu trong tổng số 93 triệu lít, nhưng kiểm tra tồn kho tại 2 kho thuê chỉ còn khoảng hơn 15.600 lít dầu. Hành vi nêu trên là xuất hóa đơn giá trị gia tăng, kê khai hóa đơn giá trị gia tăng đã ghi đầy đủ thông tin, nhưng việc mua bán xăng, dầu không có thật một phần hoặc toàn bộ.
Ngoài ra, từ năm 2022 đến nay, trong khi đang bị cưỡng chế nợ thuế, Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P. đã tạm ứng cho ông Lương Đình Tiến (giám đốc) khoảng 553 tỷ đồng và ông Trần Minh Xuân (thành viên góp vốn) khoảng 584 tỷ đồng, đến nay chưa hoàn ứng. Vụ việc có dấu hiệu sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; có dấu hiệu của “Tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.
Hành vi có dấu hiệu mua bán xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc (hàng lậu); vi phạm quy định về kế toán tại Công ty cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm. Từ năm 2022 đến ngày 30-6-2026, lượng tồn kho xăng, dầu trên sổ sách kế toán, báo cáo tài chính chênh lệch với tồn kho xăng, dầu kiểm kê thực tế tại các kho xăng dầu của công ty, với tổng giá trị khoảng 675 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, còn có hành vi có dấu hiệu sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; vi phạm quy định về kế toán tại Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Thương mại PLI; hành vi có dấu hiệu trốn thuế tại Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ; hành vi có dấu hiệu vi phạm quy định về kế toán tại Công ty cổ phần Vận tải và Sản xuất Long Phú.
Kiến nghị sắp xếp lại khâu phân phối để giảm chi phí trung gian
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công thương chủ trì, Bộ Tài chính phối hợp củng cố hệ thống kinh doanh xăng dầu theo hướng bền vững, bảo đảm nguồn cung cho nền kinh tế; tập trung phát triển các thương nhân đầu mối có quy mô lớn, tiềm lực tài chính và tài sản thực chất, mạng lưới phân phối rộng, chất lượng dịch vụ đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Hạn chế tối đa hoặc cho phép duy trì số ít thương nhân phân phối ở các địa bàn kinh tế cần thiết; sắp xếp lại khâu phân phối để giảm chi phí trung gian, tập trung nguồn lực cho thương nhân đầu mối và mạng lưới đại lý, cửa hàng bán lẻ; cho phép các đại lý, cửa hàng được mua từ nhiều thương nhân đầu mối đảm bảo tính cạnh tranh và đảm bảo nguồn cung có giá phù hợp.
Cùng với đó là xây dựng cơ chế giá xăng dầu vận hành theo thị trường có sự quản lý của Nhà nước; nghiên cứu bãi bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở. Thương nhân đầu mối chủ động tạo nguồn và công bố giá bán trên cơ sở giá thị trường quốc tế và các yếu tố chi phí thuộc phạm vi quản lý của Nhà nước.