Thanh tra diện rộng 260 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu: Thanh tra Chính phủ phát hiện 7 vụ việc có dấu hiệu vi phạm hình sự

Dùng hóa đơn Cty “ma” hợp thức hàng chục nghìn tỷ đồng xăng dầu

TTCP vừa ban hành Kết luận 769/KL-TTCP về thanh tra chuyên đề diện rộng hoạt động kinh doanh xăng dầu. Theo đó, từ 10/7/2026 - 5/10/2026, Đoàn Thanh tra đã tiến hành thanh tra với 260 DN kinh doanh xăng dầu, gồm 23 thương nhân đầu mối và 237 thương nhân phân phối.

Kết quả thanh tra phát hiện hàng loạt dấu hiệu vi phạm và hạn chế, bất cập trong quy định về: Điều kiện kinh doanh xăng dầu về cửa hàng, hệ thống phân phối, kho; dự trữ xăng dầu bắt buộc; hành vi găm hàng; kê khai, nộp thuế bảo vệ môi trường; trích lập, chi sử dụng, quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu; việc mua bán xăng dầu giữa thương nhân đầu mối với thương nhân đầu mối, giữa thương nhân phân phối với thương nhân phân phối…

Quá trình thanh tra còn phát hiện nhiều vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, trong đó có đường dây dùng hóa đơn của các Cty “ma” để hợp thức hàng chục nghìn tỷ đồng mua bán xăng dầu.

Kết luận thanh tra (KLTT) chỉ ra cơ chế cho phép thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối mua bán xăng dầu với nhau (mua bán ngang) là nguyên nhân chung của nhiều vi phạm.

Cụ thể, có 253/260 DN (97%) tham gia mua bán ngang, với gần 7.760 giao dịch, khoảng 34 tỷ lít, trị giá khoảng 573.777 tỷ đồng. Một số DN bị cho là lợi dụng phương thức này để mua bán hóa đơn, trốn thuế, mua bán xăng dầu lậu, xăng dầu không rõ nguồn gốc.

Nghiêm trọng nhất là vụ việc tại Cty TNHH Kinh doanh thương mại xăng dầu Thanh Bình và 12 DN liên quan. Qua kiểm tra, xác minh về hoạt động của 12 DN, xác định các DN này không có Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân kinh doanh xăng dầu, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, một số người đại diện theo pháp luật xác nhận là người làm thuê, nhận lương hằng tháng hoặc bị giả mạo thông tin căn cước công dân để thành lập Cty, không biết gì về hoạt động của Cty (Cty “ma”).

Từ tháng 1/2024 - 6/2026, Cty Thanh Bình đã sử dụng 4.692 hóa đơn GTGT đầu vào thể hiện mua xăng, dầu của 12 Cty “ma” với số lượng khoảng 2,6 tỷ lít, giá trị khoảng 42.600 tỷ đồng, để hợp thức cho số lượng bán ra khoảng 2,8 tỷ lít, giá trị khoảng 46.000 tỷ đồng theo 19.843 hóa đơn GTGT cho 112 khách hàng và khách lẻ.

TTCP xác định, để thanh toán cho 4.692 hóa đơn GTGT đầu vào, Cty Thanh Bình đã sử dụng 15 tài khoản của Cty chuyển khoản 48.100 tỷ đồng đến 23 tài khoản của 12 Cty “ma”. Số tiền này sau đó được luân chuyển qua 3 tài khoản của 2 Cty trung gian về 26 tài khoản cá nhân của cá nhân Giám đốc Cty Thanh Bình). Người này tiếp tục chuyển khoản cho 114 tổ chức khoảng 13.070 tỷ đồng (trong đó chuyển lại cho Cty Thanh Bình khoảng 11.203 tỷ đồng) và chuyển khoản cho 1.285 cá nhân, khoảng 1.800 tài khoản với số tiền khoảng 37.880 tỷ đồng.

Kiểm tra, xác minh về dòng hàng, Đoàn thanh tra phát hiện có phiếu SMO (lệnh xuất kho, đặt hàng trực tuyến) được sử dụng cho nhiều lô hàng (theo hóa đơn GTGT); có phiếu SMO bị hủy (không nhận hàng) nhưng vẫn sử dụng để báo cáo, chứng minh nguồn gốc hàng hóa.

Vụ việc có dấu hiệu mua bán xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc (hàng lậu), sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; có dấu hiệu của tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” theo Điều 221 BLHS.

Nhiều Cty có dấu hiệu sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp

Ngoài vụ việc nêu trên, TTCP cũng phát hiện hành vi tương tự tại Cty TNHH Đầu tư P.A.S và 4 đơn vị trực thuộc. Từ tháng 7/2024 - 10/2024, Cty P.A.S và 4 đơn vị trực thuộc đã sử dụng 4.187 hóa đơn GTGT đầu vào thể hiện mua xăng dầu của 8 Cty “ma” với số lượng khoảng 150 triệu lít, giá trị khoảng 3.300 tỷ đồng, để hợp thức cho số lượng xăng dầu bán ra cho 6 khách hàng DN và khách lẻ khoảng 142,4 triệu lít, giá trị khoảng 2.210 tỷ đồng theo 2.053 hóa đơn GTGT.

Kiểm tra, xác minh tại cơ quan thuế xác định 8 Cty “ma” (cung cấp hóa đơn cho Cty P.A.S) đã sử dụng 3.832 hóa đơn GTGT đầu vào thể hiện mua xăng dầu của 17 DN với giá trị khoảng 3.347 tỷ đồng.

Tất cả 25 DN trên đều không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, một số người đại diện theo pháp luật xác nhận là người làm thuê, nhận lương hằng tháng hoặc bị mất/giả mạo căn cước công dân, không biết gì về hoạt động của Cty.

Về dòng tiền, Cty P.A.S và 4 đơn vị trực thuộc đã chuyển tiền mua hàng cho các DN xuất hóa đơn đầu vào; sau đó các DN này chuyển khoản cho 22 cá nhân hoặc cho người rút tiền mặt với tổng số tiền xác định ban đầu khoảng 2.200 tỷ đồng. Xác minh, thu thập hồ sơ mở tài khoản tại Ngân hàng phát hiện 1 tài khoản trong số 22 cá nhân là Phùng Thị Mỹ Duyên đã nhận 356 tỷ đồng, là kế toán Cty P.A.S - Chi nhánh TP HCM.

Ngoài các vụ việc này, TTCP còn chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra làm rõ dấu hiệu sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; vi phạm quy định về kế toán tại các Cty khác, gồm: Cty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P, Cty CP nhiên liệu Phúc Lâm, Cty CP Đầu tư và Phát triển Thương mại PLI, Cty CP Vận tải và Sản xuất Long Phú.

Đồng thời đề nghị làm rõ hành vi trốn thuế của Cty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ. Từ 2023 - 5/2026, Cty này xuất hóa đơn sai thời điểm cho khách hàng khoảng 929.000 lít xăng dầu, giá trị khoảng 20 tỷ đồng; xuất hóa đơn thấp hơn giá công bố với khoảng 1,2 triệu lít xăng dầu, làm giảm doanh thu giá trị khoảng 5,3 tỷ đồng. TTCP xác định, vụ việc có dấu hiệu của tội “Trốn thuế” quy định tại Điều 200 BLHS.