'Thanh xuân gửi lại': Hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật cán bộ đi B được trưng bày tại Hà Nội

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), ngày 17/7, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (Bộ Nội vụ) tổ chức khai mạc trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B với chủ đề "Thanh xuân gửi lại".

Trưng bày diễn ra từ ngày 17/7 đến hết ngày 2/9/2026 tại Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, Hà Nội).

Ông Đặng Thanh Tùng - Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước phát biểu khai mạc trưng bày. Ảnh: BTC

Phát biểu tại lễ khai mạc, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng cho biết, sự kiện được tổ chức như một lời tri ân dành cho thế hệ cán bộ đi B - những người đã gác lại tuổi trẻ, gia đình và sự nghiệp để lên đường vào chiến trường vì độc lập, tự do của dân tộc.

"Đây không chỉ là lời tri ân mà còn là sự khâm phục, tự hào của thế hệ hôm nay đối với các cô, các chú, các bác. Chúng tôi có trách nhiệm gìn giữ những hồ sơ, kỷ vật ấy để tinh thần Việt Nam, tinh thần quật cường của dân tộc được truyền lại cho các thế hệ trẻ", ông Đặng Thanh Tùng nhấn mạnh.

Hơn 100 tài liệu, kỷ vật gốc tái hiện hành trình của thế hệ đi B

Không gian trưng bày gồm ba phần, trong đó điểm nhấn là chuyên đề “Ký ức đi B” với hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá. Những lá đơn tình nguyện, cuốn nhật ký, bức thư gửi gia đình, học bạ, lý lịch, ảnh kỷ niệm hay những vật dụng nhỏ được gửi lại trước ngày lên đường… đã đưa người xem trở về giai đoạn lịch sử đầy gian khổ nhưng cũng rất đỗi hào hùng của dân tộc.

Ảnh chụp kỷ vật của cán bộ đi B.

Bên cạnh nguồn tài liệu đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, trưng bày còn giới thiệu nhiều tư liệu do các gia đình hiến tặng, cùng những hình ảnh được khai thác từ Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ thuộc Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ), góp phần bổ sung những góc nhìn chân thực về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Đặc biệt, công chúng có dịp tiếp cận hồ sơ và kỷ vật của nhiều nhân vật nổi tiếng, như: Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Quang Sáng, Phan Huỳnh Điểu, bác sĩ Đặng Thùy Trâm, nhà thơ Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), nhà văn Dương Thị Xuân Quý…

Phát huy giá trị tài liệu lưu trữ trong tìm kiếm liệt sĩ

Một điểm nhấn của trưng bày là giới thiệu kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Từ những trang hồ sơ cũ, những tài liệu đã nhuốm màu thời gian, cán bộ lưu trữ đã phối hợp với nhiều cơ quan chức năng để xác minh thông tin, tìm kiếm thân nhân và trao trả kỷ vật cho gia đình liệt sĩ.

Ông Phạm Quang Nghị - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội cùng các đại biểu tham quan trưng bày.

Bên cạnh hoạt động trưng bày, công chúng còn có thể trực tiếp tra cứu hồ sơ cán bộ đi B đang được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III thông qua hệ thống tra cứu điện tử, tạo điều kiện thuận lợi cho thân nhân liệt sĩ, người có công và các nhà nghiên cứu tiếp cận nguồn tư liệu phục vụ giải quyết chính sách cũng như nghiên cứu lịch sử.

Theo ông Đặng Thanh Tùng, hiện đơn vị đang bảo quản hơn 72.000 hồ sơ và kỷ vật của cán bộ đi B thuộc 89 tỉnh, thành phố theo địa giới hành chính các thời kỳ từ năm 1945-1975.

Việc số hóa và mở rộng khả năng tra cứu không chỉ tạo điều kiện cho thân nhân liệt sĩ, người có công và các nhà nghiên cứu tiếp cận nguồn tư liệu quý, mà còn là minh chứng cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực lưu trữ, đưa giá trị tài liệu đến gần hơn với cộng đồng.

Có mặt tại sự kiện, ông Phạm Quang Nghị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội - một cán bộ đi B, không giấu được xúc động khi được nhìn lại những kỷ vật của mình sau hơn 50 năm.

Ông cho biết, những học bạ, lý lịch, giấy chứng nhận đoàn viên hay lá đơn tình nguyện từng gửi lại trước ngày lên đường nay vẫn được gìn giữ nguyên vẹn trong kho lưu trữ của Nhà nước.

Theo ông Phạm Quang Nghị, những hiện vật ấy không chỉ gợi nhớ ký ức của một thời tuổi trẻ mà còn là bằng chứng sống động về một giai đoạn lịch sử khi biết bao người Việt Nam đã sống, chiến đấu và cống hiến cho dân tộc. Việc lưu giữ và bảo quản hàng chục nghìn hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B không chỉ là công việc chuyên môn của ngành lưu trữ mà còn là sự tri ân đối với một thế hệ đã đặt Tổ quốc lên trên hết.

Trong không khí cả nước hướng tới Ngày Thương binh - Liệt sĩ và triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, những tài liệu và kỷ vật được trưng bày càng có ý nghĩa đặc biệt khi nhắc nhớ về những hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước.

"Thanh xuân gửi lại" vì thế không chỉ là cuộc gặp gỡ với lịch sử, mà còn là dịp để mỗi người hôm nay thêm trân trọng những giá trị của hòa bình, độc lập và những cống hiến thầm lặng đã làm nên lịch sử dân tộc.