Tháo gỡ nhiều vướng mắc về khám sức khỏe miễn phí toàn dân

Trạm Y tế xã Hoàng Hoa Thám, tỉnh Hưng Yên khám sức khỏe định kỳ cho học sinh trong xã. (Ảnh: PHẠM HÀ)

Sau thời gian triển khai thực hiện khám sức khỏe định kỳ miễn phí toàn dân, các địa phương phản ánh nhiều khó khăn: Chưa rõ nội dung khám, thiếu nhân lực, cơ sở vật chất không đồng đều, cách tính số người đã được khám chưa thống nhất và dữ liệu giữa các hệ thống có nguy cơ trùng lặp...; Khó khăn trong tổ chức thực hiện, gồm năng lực của cơ sở khám sức khỏe, vai trò của Trạm Y tế, tổ chức khám lưu động, địa bàn rộng, khó tiếp cận; Khó khăn về nhân lực, gồm thiếu bác sĩ và nhân lực thực hiện khám, đặc biệt tại tuyến cơ sở.

Trước tình hình này, Bộ Y tế có hướng dẫn các tỉnh, thành phố tập trung xử lý những vấn đề phát sinh khi thực hiện chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân. Nhiều giải pháp tận dụng kết quả y tế đã có, thay vì yêu cầu người dân khám lại.

Hướng dẫn cụ thể liên quan ý kiến của một số địa phương đề nghị Bộ Y tế ban hành danh mục kỹ thuật khám lâm sàng, cận lâm sàng thống nhất; việc thay đổi nội dung, chỉ định cận lâm sàng trong quá trình triển khai gây khó khăn cho tổ chức khám và xây dựng dự toán kinh phí, Bộ Y tế cho biết, nội dung khám sức khỏe định kỳ thực hiện theo quy định hiện hành. Trong đó, việc thực hiện các nội dung cận lâm sàng đối với người từ đủ 6 tuổi trở lên thực hiện theo chỉ định chuyên môn của bác sĩ; không phải tất cả các trường hợp đều bắt buộc thực hiện cận lâm sàng.

Điều kiện, văn bằng, chứng chỉ và phạm vi hành nghề của người thực hiện khám tiếp tục thực hiện theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Nghị định số 96/2023/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn có liên quan.

Không chỉ định lại xét nghiệm nếu kết quả còn giá trị tham khảo

Trước việc một số địa phương phản ánh chưa có hướng dẫn thống nhất về việc sử dụng, kế thừa kết quả khám bệnh, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, dịch vụ kỹ thuật y tế đã thực hiện trong năm để cập nhật Sổ sức khỏe điện tử, tránh yêu cầu người dân khám, xét nghiệm lại, Bộ Y tế đã đưa ra hướng dẫn cụ thể về nội dung này.

Theo hướng dẫn, bác sĩ khám lâm sàng xem xét các kết quả cận lâm sàng như xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh... nếu tại thời điểm khám sức khỏe định kỳ đã có sẵn và có thể truy cập được kết quả trên Cổng tiếp nhận dữ liệu của Hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế, Hệ thống cơ sở dữ liệu VNeID hoặc Sổ sức khỏe điện tử cá nhân; trường hợp kết quả còn giá trị tham khảo cho chẩn đoán thì không chỉ định thực hiện lại nhằm tránh lãng phí.

Đối với các nhóm đối tượng đặc thù như cán bộ, lực lượng vũ trang, trẻ mầm non, học sinh phổ thông, lái xe, thuyền viên hay nhân viên hàng không, việc khám sức khỏe tiếp tục áp dụng theo các quy định chuyên ngành hiện hành.

Bác sĩ khám lâm sàng xem xét các kết quả cận lâm sàng như xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh... nếu còn giá trị tham khảo cho chẩn đoán thì không chỉ định thực hiện lại nhằm tránh lãng phí. (Ảnh nhandan.vn)

Gỡ nút thắt cho trạm y tế

Nhằm tháo gỡ khó khăn về cơ sở vật chất và tổ chức thực hiện ở trạm y tế, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, tại Thông tư số 25/2026/TT-BYT ngày 30/6/2026 của Bộ Y tế đã ban hành mẫu khám sức khỏe định kỳ, trong đó không yêu cầu danh mục kỹ thuật cận lâm sàng cố định mà thực hiện theo chỉ định của bác sĩ.

Do vậy, các điều kiện về thiết bị y tế không còn là điều kiện bắt buộc để cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trong đó có trạm y tế cấp xã, phường công bố đủ điều kiện khám sức khỏe định kỳ.

Trường hợp không đủ nhân lực, đặc biệt là bác sĩ các chuyên khoa như mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt..., Sở Y tế có thể tăng cường bác sĩ làm việc tại trạm y tế theo thời gian cố định trong tuần để bảo đảm trạm y tế đủ điều kiện công bố là cơ sở khám sức khỏe định kỳ trong thời gian tương ứng với thời gian bác sĩ chuyên khoa được tăng cường.

Nếu vẫn không đủ điều kiện, thì Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan chuyên môn về y tế thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn chủ động phối hợp, hỗ trợ chuyên môn hoặc chọn trạm y tế cấp xã làm địa điểm khám sức khỏe lưu động theo quy định.

Bộ Y tế cho phép người cao tuổi, người khuyết tật nặng, người bệnh nặng, người nằm một chỗ được khám tại nhà hoặc tổ chức đoàn khám lưu động khi cần thiết.

Ở địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn, nhất là vùng sâu, vùng xa, địa phương có thể tổ chức khám lưu động tại trạm y tế, điểm trạm, thôn, bản... Đơn vị thực hiện vẫn phải bảo đảm điều kiện chuyên môn theo quy định.

Một vướng mắc khác được các địa phương phản ánh là chưa rõ cách phối hợp và nguyên tắc tính kết quả giữa khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, khám bệnh nghề nghiệp, khám sức khỏe, kiểm tra sức khỏe đầu năm học và khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế; khó xác định trường hợp đã hoàn thành khám để tính tỷ lệ bao phủ; khó tổng hợp kết quả giữa các loại hình khám để tránh trùng lặp; chưa thống nhất biểu mẫu với cách phân nhóm đối tượng tại Nghị định số 165/2026/NĐ-CP.

Đưa ra hướng dẫn giải quyết cụ thể vấn đề trên, Bộ Y tế cho biết, tại khoản 2 Điều 70 Nghị định số 165/2026/NĐ-CP quy định: “Việc tổ chức hoạt động khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho các đối tượng quy định tại khoản 2 Điều 69 Nghị định này được thực hiện phối hợp giữa hoạt động khám bệnh nghề nghiệp hoặc khám sức khỏe hoặc khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc hoặc kiểm tra sức khỏe đầu năm học hoặc khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật để khám bệnh miễn phí và hoàn thành việc tạo lập sổ sức khỏe điện tử cho toàn bộ người dân”.

Bộ Y tế đã có các hướng dẫn chuyên môn về khám bệnh nghề nghiệp; kiểm tra sức khỏe đầu năm học; khám sức khỏe cho người lao động; khám sức khỏe định kỳ đối với những người không thuộc các đối tượng khám bệnh nghề nghiệp, kiểm tra sức khỏe đầu năm học, khám sức khỏe cho người lao động. Việc khám theo một trong các hình thức nêu trên được tính vào số người được khám sức khỏe định kỳ theo tinh thần của Nghị quyết số 72-NQ/TW.

Riêng với khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế, Bộ Y tế cho biết, hiện chưa có hướng dẫn cụ thể để tính vào số người đã được khám sức khỏe định kỳ đối với trường hợp người dân đã ít nhất một lần khám bệnh, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong năm nhưng chưa được khám theo các hình thức nêu trên.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 70 Nghị định số 165/2026/NĐ-CP, khám bệnh, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế được tính vào số người được khám sức khỏe định kỳ miễn phí.

Bộ Y tế sẽ có văn bản hướng dẫn các đơn vị tổng hợp số liệu báo cáo, bao gồm cả số người khám bệnh, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế trong trường hợp người dân chưa được khám sức khỏe định kỳ theo các hình thức nêu trên.