Tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp khoa học - công nghệ trong kỷ nguyên 4.0

Chiều 27/1, Hội thảo "Cơ hội và Chính sách hỗ trợ Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ", do Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) phối hợp với VGreen tổ chức đã diễn ra tại Hà Nội.

Theo các chuyên gia, công nghệ giữ vai trò then chốt trong phát triển doanh nghiệp thời Cách mạng công nghiệp 4.0. Dù số doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí khoa học và công nghệ tăng nhanh, tỷ lệ được cấp chứng nhận vẫn thấp do thủ tục phức tạp và chính sách ưu đãi chưa đủ hấp dẫn.

Cần đơn giản hóa thủ tục, hướng dẫn cụ thể và phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm để hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp và nhỏ, tiếp cận nguồn lực và phát triển bền vững.

Tiến sĩ Nguyễn Quân, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam.

Phát biểu tại hội thảo, TS Nguyễn Quân, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, cựu Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, chủ đề về cơ chế, chính sách đối với doanh nghiệp khoa học và công nghệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với các hội viên của Hội mà còn với cộng đồng doanh nghiệp nói chung.

Theo đó, thuật ngữ doanh nghiệp khoa học và công nghệ đã được đề cập từ gần 20 năm trước. Năm 2007, Chính phủ ban hành nghị định liên quan đến loại hình doanh nghiệp này. Tuy nhiên, sau gần hai thập kỷ triển khai trên phạm vi cả nước, hiệu quả đạt được vẫn còn hạn chế, xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.

Theo TS Nguyễn Quân, trong giai đoạn hiện nay, doanh nghiệp đang đứng trước những thuận lợi rất lớn khi nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị đã và đang được ban hành.

Trong số đó, hai nghị quyết có ý nghĩa trực tiếp và thiết thực nhất đối với doanh nghiệp là Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, và Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, thực chất là phát triển doanh nghiệp tư nhân.

Nếu các quan điểm mang tính đột phá trong các nghị quyết này được triển khai đầy đủ, được thể chế hóa hiệu quả thông qua hệ thống luật pháp, nghị định, thông tư, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội phát triển rất lớn.

Từ đó, trong tương lai có thể hình thành một hệ thống doanh nghiệp hiện đại, hoạt động hiệu quả, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế đất nước.

"Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong nhiều năm liên tục, hướng tới năm 2045 đưa Việt Nam trở thành quốc gia công nghiệp hiện đại, có thu nhập cao, chỉ có thể đạt được khi đất nước có hàng triệu doanh nghiệp sở hữu trình độ công nghệ cao, năng lực đổi mới sáng tạo mạnh và hoạt động hiệu quả, đóng góp lớn cho nền kinh tế", TS Nguyễn Quân nói.

Tham quan khu vực trưng bày sản phẩm Medifood VGreen.

Phân tích về các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ, Tiến sĩ Phạm Thế Dũng, Hội Tự động hóa Việt Nam, cho biết, hiện nay, các hình thức hỗ trợ tập trung vào nâng cao năng lực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; hỗ trợ tài chính cho hoạt động khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; chuyển giao, làm chủ và phát triển công nghệ; gia tăng sở hữu trí tuệ; hướng dẫn doanh nghiệp tham gia các chương trình khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và đi theo từng loại hình doanh nghiệp.

“Bản thân doanh nghiệp cũng cần chủ động đổi mới. Nhà nước tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ; thúc đẩy liên kết hệ sinh thái khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng như liên kết ba nhà 'Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp'”, Tiến sĩ Dũng đề xuất.

Về phía hội, Tiến sĩ Phạm Thế Dũng cho biết, đơn vị đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp khoa học - công nghệ, cụ thể: tư vấn, hỗ trợ và đồng hành cùng với doanh nghiệp trong các hoạt động: hình thành và phát triển các doanh nghiệp khoa học công nghệ, chuỗi sản phẩm của doanh nghiệp tự động hóa...

Đồng thời, kết nối doanh nghiệp tự động hóa với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng thời đầu mối triển khai Hệ sinh thái doanh nghiệp tự động hóa.

Tại hội thảo, đại diện doanh nghiệp cũng thẳng thắn chia sẻ những băn khoăn trong quá trình tiếp cận và triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ.

Bà Trần Thanh Việt, CEO VGreen, trình bày tại hội thảo.

Bà Trần Thanh Việt, CEO VGreen, cho rằng nền tảng khoa học rõ ràng giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin với đối tác và thị trường, đồng thời mở ra dư địa phát triển dài hạn.

Tuy nhiên, từ góc nhìn doanh nghiệp, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều rào cản, bao gồm việc thiếu thông tin chính thức, khó khăn trong việc chuẩn bị hồ sơ khoa học chuyên sâu, hạn chế về nguồn lực cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, cũng như năng lực hấp thụ và triển khai công nghệ trong doanh nghiệp.

Từ thực tiễn đó, bà Trần Thanh Việt khẳng định, khoa học và công nghệ cần được đặt ở vị trí trung tâm trong toàn bộ quá trình triển khai các dự án đầu tư, từ khâu tư vấn, thẩm định, thẩm tra đến tổ chức thực hiện.

Việc xem xét các dự án, công trình trong bối cảnh ứng dụng khoa học và công nghệ và nâng cấp trình độ công nghệ không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, mà còn tạo nền tảng cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Cũng theo bà Việt, trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân và xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là trụ cột của tăng trưởng bền vững, việc tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ được xem là yêu cầu quan trọng để củng cố hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Phan Minh Hoàng