Thảo luận mô hình, cơ chế và chính sách triển khai cấp trung học nghề

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai phát biểu khai mạc.

Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Vũ Thanh Mai, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh, Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đề ra nhiều chủ trương mới, trong đó có yêu cầu phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp hiện đại, mở, linh hoạt, hiệu quả; đổi mới mô hình, chương trình, phương thức đào tạo gắn với nhu cầu sử dụng lao động, đồng thời bổ sung cấp trung học nghề tương đương cấp trung học phổ thông.

Theo đồng chí Vũ Thanh Mai, đây là chủ trương có ý nghĩa chiến lược, hướng tới đổi mới tư duy về phân luồng, hướng nghiệp, phát triển nguồn nhân lực và tổ chức lại cấu trúc hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng thực học, thực nghiệp, liên thông và hội nhập. Phát triển trung học nghề không đơn thuần là bổ sung thêm một cấp học hay một loại hình cơ sở giáo dục mới, mà nhằm tạo thêm một con đường học tập có chất lượng cho học sinh sau trung học cơ sở, bảo đảm nền tảng văn hóa, đồng thời hình thành kỹ năng nghề nghiệp, mở ra cơ hội học tiếp, việc làm, khởi nghiệp và học tập suốt đời.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho rằng, thực tiễn phân luồng học sinh sau trung học cơ sở thời gian qua tuy đã đạt một số kết quả nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Tâm lý xã hội vẫn thiên về con đường học trung học phổ thông rồi đại học, trong khi giáo dục nghề nghiệp chưa thực sự tạo được sức hút đối với học sinh và phụ huynh. Sự gắn kết giữa nhà trường với doanh nghiệp, giữa chương trình đào tạo với nhu cầu của thị trường lao động ở nhiều nơi còn chưa chặt chẽ.

Dẫn kinh nghiệm của nhiều quốc gia có nền giáo dục phát triển, đồng chí Vũ Thanh Mai cho biết giáo dục nghề nghiệp ở bậc trung học đều được thiết kế như một bộ phận của hệ thống giáo dục quốc dân, có chuẩn chất lượng, có khả năng liên thông và có sự tham gia thực chất của doanh nghiệp. Vì vậy, phát triển trung học nghề là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, của Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp, gia đình và xã hội, gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia.

Ông Phạm Vũ Quốc Bình chia sẻ thông tin tại hội thảo.

Trao đổi tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Phạm Vũ Quốc Bình cho rằng việc hình thành mô hình trung học nghề xuất phát từ yêu cầu chuẩn bị lực lượng lao động kỹ năng trong bối cảnh Việt Nam đang ở thời kỳ dân số vàng. Mô hình này hướng tới mục tiêu để người học vừa hoàn thành phần kiến thức văn hóa phổ thông cốt lõi, vừa được đào tạo nghề, có thể tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp hoặc tiếp tục học lên trình độ cao hơn nếu có nhu cầu.

Theo ông Phạm Vũ Quốc Bình, chương trình trung học nghề sẽ được thiết kế theo hướng lựa chọn những nội dung cốt lõi của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, kết hợp với các tổ hợp môn học phù hợp từng nhóm ngành nghề. Đây cũng là điểm khác biệt cơ bản so với mô hình đào tạo 9+ hiện nay, khi người học chỉ học một chương trình thống nhất và được cấp một loại văn bằng, tạo thuận lợi cho việc học liên thông sau này. Để mô hình phát huy hiệu quả, cần xây dựng niềm tin của xã hội, hoàn thiện cơ chế tuyển sinh đối với người học trung học nghề và có chính sách hỗ trợ học phí, học bổng phù hợp.

Nhiều tham luận tại hội thảo tập trung làm rõ vị trí của trung học nghề trong hệ thống giáo dục quốc dân, cơ chế liên thông, chương trình đào tạo, mô hình tổ chức nhà trường, sự tham gia của doanh nghiệp cũng như các điều kiện bảo đảm để mô hình mới đi vào thực tiễn.

Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia cùng thảo luận về giáo dục trung học nghề trong phân luồng và phát triển nguồn nhân lực

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mạc Văn Tiến, Viện trưởng Viện Phát triển giáo dục nghề nghiệp và An sinh xã hội nhận định việc bổ sung bậc học và trình độ trung học nghề trong Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025 là bước đi phù hợp với xu hướng quốc tế, góp phần tạo thêm động lực cho công tác phân luồng học sinh sau trung học cơ sở. Theo ông, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý, làm rõ nội hàm của chương trình văn hóa phổ thông cốt lõi trong trung học nghề, quy định cụ thể tỷ lệ giữa kiến thức phổ thông và đào tạo nghề, đồng thời xây dựng chuẩn đầu ra gắn với Khung trình độ quốc gia và nhu cầu của thị trường lao động.

Các đại biểu cũng cho rằng sức hấp dẫn của trung học nghề sẽ phụ thuộc vào khả năng liên thông, giá trị của văn bằng, mức độ tham gia của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo và các chính sách hỗ trợ người học. Những nội dung này cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trong quá trình xây dựng các quy định về tổ chức và hoạt động của trường trung học nghề, tạo cơ sở để chủ trương lớn của Đảng sớm đi vào cuộc sống và mở thêm một lựa chọn học tập, phát triển nghề nghiệp cho học sinh sau trung học cơ sở.