Thảo luận tổ về đầu tư cao tốc và chính sách phát triển du lịch

Ba dự án được đưa ra thảo luận gồm: cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum; cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La. Các ý kiến tập trung làm rõ hiệu quả kết nối vùng, khả năng bảo đảm nguồn vốn, tác động môi trường và chính sách ổn định đời sống người dân bị ảnh hưởng.

Đồng chí Lê Thị Kim Dung, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang chủ trì phiên thảo luận tại tổ 14.

Bảo đảm nguồn lực, ổn định đời sống người dân

Phát biểu tại phiên thảo luận, đồng chí Lý Thị Lan, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Tuyên Quang thống nhất với chủ trương đầu tư ba dự án. Đại biểu nhấn mạnh, các tuyến cao tốc góp phần tháo gỡ điểm nghẽn giao thông, mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy giao thương, du lịch, tăng cường liên kết vùng và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đối với hai dự án tại Tây Bắc, đại biểu đề nghị đặt trong tổng thể mạng lưới giao thông kết nối giữa các tỉnh biên giới, đầu tư đồng bộ các tuyến giao thông liên tỉnh, kết nối cao tốc với vùng sản xuất, khu du lịch, trung tâm logistics và cửa khẩu. Riêng cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, cần xác định lộ trình đầu tư đoạn còn lại từ Tân Phong hướng tới cửa khẩu Ma Lù Thàng để phát huy hiệu quả toàn tuyến.

Theo nội dung đại biểu dẫn từ báo cáo thẩm tra, tỉnh Lai Châu dự kiến phải bố trí 2.004 tỷ đồng tham gia dự án Bảo Hà - Tân Phong, tương đương khoảng 38,7% kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 của tỉnh. Đại biểu cho rằng đây là áp lực lớn đối với địa phương miền núi, biên giới còn khó khăn. Việc dành tỷ trọng lớn vốn đối ứng sẽ ảnh hưởng đến nguồn lực đầu tư hạ tầng sản xuất, trường học, y tế, giảm nghèo và các tuyến kết nối, từ đó hạn chế hiệu quả khai thác cao tốc.

ĐBQH Lý Thị Lan thảo luận.

Đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu phương án ngân sách trung ương bảo đảm toàn bộ vốn đầu tư dự án Bảo Hà - Tân Phong, tương tự phương án đề xuất đối với dự án Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La. Việc xác định vốn địa phương tham gia cần căn cứ tính chất, phạm vi dự án và khả năng cân đối thực tế, tránh áp dụng cứng nhắc tỷ lệ đối ứng. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm bảo đảm nguồn vốn, nhất là phần vốn sau năm 2030, hạn chế nguy cơ kéo dài tiến độ.

Về quản lý bãi thải, đại biểu cho biết, theo hồ sơ, dự án Bảo Hà - Tân Phong dự kiến có khoảng 8,6 triệu m³ đất đá cần đổ thải; dự án Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La có khối lượng đổ thải khoảng 60,8 triệu m³. Trong điều kiện địa hình dốc, nhiều sông, suối, việc lựa chọn và quản lý bãi thải thiếu chặt chẽ có thể gây sạt lở, bồi lấp, thay đổi dòng chảy, ảnh hưởng đến đất sản xuất, nhà ở và an toàn của người dân hạ lưu, kể cả sau khi công trình hoàn thành.

Đại biểu đề nghị rà soát vị trí, quy mô, sức chứa và điều kiện địa chất của từng bãi thải; tận dụng vật liệu đào đắp đáp ứng yêu cầu kỹ thuật để giảm khối lượng đổ thải. Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu và chính quyền địa phương trong quản lý, giám sát, phục hồi môi trường, xử lý sự cố sau thi công; tính đầy đủ kinh phí thực hiện trong tổng mức đầu tư.

Đối với bồi thường, tái định cư, đại biểu Lý Thị Lan đặc biệt quan tâm các hộ có đất nương rẫy canh tác ổn định nhưng hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ, những hộ không phải di dời nhà ở nhưng bị thu hồi phần lớn đất sản xuất. Đồng tình với cơ chế triển khai sớm khu tái định cư, đại biểu đề nghị làm rõ điều kiện thực hiện, xác định chắc chắn phương án tuyến, vị trí và quy mô để tránh điều chỉnh, lãng phí. Phương án tái định cư phải gắn với phục hồi sinh kế, bảo đảm đất sản xuất hoặc chuyển đổi nghề phù hợp, hạ tầng thiết yếu và điều kiện sống lâu dài của người dân.

ĐBQH Lò Thị Việt Hà thảo luận.

Đồng chí Lò Thị Việt Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Phó Chủ tịch Nhóm đại biểu Quốc hội trẻ, đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang đề nghị đánh giá đầy đủ tác động của dự án đến sinh kế, việc làm và không gian văn hóa của người dân.

Theo đại biểu, khu tái định cư cần được đầu tư đồng bộ hạ tầng thiết yếu, bảo đảm nước sinh hoạt, trường học, công trình văn hóa và điều kiện phục vụ đời sống trước khi đón người dân đến ở. Phương án bố trí đất sản xuất, hỗ trợ chuyển đổi nghề cần phù hợp với điều kiện thực tế, phong tục, tập quán, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số.

Bên cạnh đó, cần rà soát đường dân sinh, lối đi và các công trình kết nối qua cao tốc, tránh chia cắt khu dân cư với đất sản xuất, trường học, trạm y tế và nơi sinh hoạt cộng đồng; bảo đảm việc đi lại an toàn, thuận tiện. Đại biểu cũng đề nghị quan tâm kết nối đến các khu, điểm du lịch để phát huy lợi thế địa phương.

Ưu đãi du lịch gắn với hiệu quả thực tế

Thảo luận về chính sách đặc thù phát triển du lịch, các đại biểu đề nghị hoàn thiện tiêu chí lựa chọn dự án, quan tâm chất lượng sản phẩm, bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và lợi ích cộng đồng; tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, người dân tiếp cận chính sách. Việc áp dụng ưu đãi cần đi đôi với kiểm tra, giám sát, phòng ngừa trục lợi.

ĐBQH Nguyễn Đắc Vinh phát biểu ý kiến.

Trao đổi tại phiên thảo luận, đồng chí Nguyễn Đắc Vinh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang nhấn mạnh, việc xem xét ưu đãi, hỗ trợ cần căn cứ vào từng dự án và hiệu quả thực tế mang lại. Trong điều kiện nguồn lực có hạn, phải đánh giá rõ đóng góp của dự án đối với địa phương, gắn hiệu quả kinh tế - xã hội với yếu tố văn hóa và phát triển bền vững.

Đại biểu lưu ý cần phân biệt hỗ trợ theo dự án với hỗ trợ theo quy mô doanh nghiệp; quy mô doanh nghiệp không tự thân bảo đảm hiệu quả đầu tư. Trọng tâm là khả năng đáp ứng điều kiện, tạo giá trị và thực hiện cam kết của dự án. Quá trình triển khai phải kiểm tra việc duy trì các điều kiện hưởng ưu đãi, làm căn cứ xem xét tiếp tục áp dụng chính sách.

Phát biểu kết luận, đồng chí Lê Thị Kim Dung lưu ý nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với những hộ đã sinh sống lâu năm tại khu vực dự án đi qua nhưng chưa có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, nhất là các trường hợp liên quan đến đất rừng. Đồng chí nhấn mạnh cần rà soát nguồn gốc đất, quá trình cư trú và hoàn cảnh từng hộ; đối với trường hợp không đủ điều kiện bồi thường về đất, nghiên cứu hỗ trợ di dời, ổn định đời sống, bảo đảm an sinh. Việc làm rõ chính sách ngay từ khâu chuẩn bị sẽ góp phần tháo gỡ vướng mắc, tạo đồng thuận khi triển khai dự án.