Thất bại lịch sử với đảng Cộng hòa của ông Trump và những biến động chờ đợi Mỹ

Cử tri Mỹ đã đưa ra phán quyết đối với các quyết định gây tranh cãi của Tổng thống Donald Trump, từ việc mở rộng quyền lực hành pháp, phát động chiến dịch quân sự chống Iran, không giải quyết được tình trạng chi phí sinh hoạt tăng cao cho đến những cáo buộc tham nhũng trong chính quyền và chiến dịch truy quét người nhập cư có nhiều điều tiếng.

Việc đảng Cộng hòa thất bại trong bầu cử giữa kỳ ở Mỹ năm 2026 đã phá vỡ thế độc quyền quyền lực của phong trào “Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại” (MAGA) do ông Trump khởi xướng tại Washington, trao quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ cho đảng Dân chủ. Làn sóng ủng hộ phe Dân chủ thậm chí đã lan rộng tới các bang vốn được xem là thành trì của đảng Cộng hòa của ông Trump, khôi phục cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực trong hệ thống chính trị Mỹ.

Nhiều người đã đổ lỗi cho Tổng thống Donald Trump về thất bại lịch sử của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ năm 2026. Ảnh: SBS News

Chiến thắng của đảng Dân chủ diễn ra nhanh chóng và áp đảo đến mức dập tắt những lo ngại về khả năng chính quyền Trump tìm cách bác bỏ kết quả bầu cử. Không có chiến dịch khiếu nại hay phản đối kết quả như năm 2020, bởi quy mô chiến thắng của phe Dân chủ quá lớn. 

Trước thất bại của đảng Cộng hòa, ông Trump tỏ ra khá nhún nhường, khác hẳn phong cách thường thấy. Chỉ một ngày sau khi cảnh báo sẽ trở thành “quý ông phủ quyết” nếu đảng Dân chủ thắng cử, lãnh đạo Nhà Trắng tuyên bố sẵn sàng tìm kiếm tiếng nói chung với phe đối lập, lực lượng mà ông từng mô tả là “mối đe dọa hiện hữu” đối với nước Mỹ.

Các sai lầm dẫn đến thất cử

Theo đài CNN, Tổng thống Trump đã cố gắng đổ lỗi cho các ứng viên Cộng hòa, cho rằng họ thất bại chủ yếu vì không phải là ông. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích nhận định chính ông Trump đã biến cuộc bầu cử thành cuộc trưng cầu dân ý về bản thân, bất chấp tỷ lệ tín nhiệm thấp và những bất mãn ngày càng gia tăng trong xã hội.

Quyết định phát động xung đột với Iran trong năm nay cùng tình trạng giá xăng và dầu diesel tăng mạnh đã tác động trực tiếp đến đời sống của hàng triệu gia đình Mỹ. Trong khi đó, những tuyên bố của ông Trump về một “kỷ nguyên vàng” dưới sự lãnh đạo của mình ngày càng xa rời thực tế mà người dân trải nghiệm hàng ngày.

Nỗ lực điều chỉnh bản đồ bầu cử thông qua việc phân chia lại các khu vực bỏ phiếu của đảng Cộng hòa nhằm làm suy yếu đảng Dân chủ cũng phần lớn thất bại. Thay vì giúp phe Cộng hòa củng cố quyền lực, sự không hài lòng với tổng thống được cho đã khiến nhiều ứng viên của đảng này mất ghế.

Năm 2024, ông Trump từng tạo nên một trong những màn trở lại ngoạn mục nhất lịch sử chính trường Mỹ khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống và trở lại Nhà Trắng sau một nhiệm kỳ gián đoạn. Song, chỉ 2 năm sau, đảng Cộng hòa do ông định hình lại đã phải hứng chịu “một trong những cú sụp đổ nghiêm trọng nhất”.

Trong đêm bầu cử, kết quả ban đầu dần hình thành một xu hướng chính trị mới, trước khi bùng nổ thành chiến thắng áp đảo của phe Dân chủ. Đảng này giành quyền kiểm soát Hạ viện, thắng nhiều cuộc đua vào Thượng viện tại những địa bàn ít ai ngờ tới như Nam Carolina và Texas, đồng thời giành thêm nhiều ghế thống đốc bang.

Phần lớn ứng viên được ông Trump trực tiếp hậu thuẫn đều thất bại. Những quyết định loại bỏ các thượng nghị sĩ Joni Ernst và Thom Tillis vì không hoàn toàn ủng hộ phong trào MAGA dường như cũng khiến đảng Cộng hòa mất đi cơ hội giữ ghế tại Iowa và Bắc Carolina.

Các cuộc thăm dò của CNN cho thấy đa số cử tri phản đối cuộc xung đột Mỹ - Iran, chính sách kinh tế, các biện pháp siết chặt nhập cư và cách thức lãnh đạo của ông Trump.

Texas và làn sóng phản đối MAGA

Texas là minh chứng rõ nét nhất cho quy mô thất bại của phe Cộng hòa. Tại bang vốn được xem là thành trì của đảng này, ứng viên James Talarico giúp đảng Dân chủ giành được ghế Thượng viện đầu tiên sau gần 40 năm. Thống đốc Greg Abbott, chính khách Cộng hòa có ảnh hưởng, cũng thất bại trong nỗ lực tái tranh cử nhiệm kỳ thứ 4 trước luật sư Gina Hinojosa.

Kết quả bầu cử đồng thời phản ánh sự thay đổi đáng chú ý trong đời sống chính trị Mỹ. Sau nhiều năm chứng kiến những phát biểu gây tranh cãi về chủng tộc và các cuộc công kích nhằm vào phụ nữ thuộc cộng đồng thiểu số, Mỹ tiếp tục chứng kiến sự nổi lên của những gương mặt đại diện cho các nhóm sắc tộc và tôn giáo đa dạng.

Gina Hinojosa sẽ trở thành nữ thống đốc gốc Latinh đầu tiên của Texas và Georgia sẽ có nữ thống đốc da màu đầu tiên của bang này cũng như cả nước là Keisha Lance Bottoms. Abdul El-Sayed trở thành người Hồi giáo đầu tiên được bầu vào Thượng viện, trong khi lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries đứng trước cơ hội trở thành Chủ tịch Hạ viện da màu đầu tiên.

Ông Trump không phải Tổng thống Mỹ đầu tiên phải đối mặt với thất bại nặng nề trong bầu cử giữa kỳ. Ông Barack Obama từng chịu thất bại lớn năm 2010, George W. Bush gặp cú giáng chính trị năm 2006 và Bill Clinton đã phải chứng kiến đảng Cộng hòa tạo nên “làn sóng đỏ” năm 1994.

Tuy nhiên, thất bại năm 2026 được cho mang tính cá nhân đặc biệt đối với ông Trump. Sau bầu cử, ông Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng nếu tên ông xuất hiện trên lá phiếu, đảng Cộng hòa chắc chắn sẽ thắng áp đảo. Nhưng tuyên bố này khó thuyết phục cử tri, nhất là khi trước đó ông từng nói các cuộc bỏ phiếu giữa kỳ về cơ bản cũng là cuộc bầu cử dành cho chính mình.

Quốc hội mới mở ra giai đoạn đối đầu quyết liệt

Theo giới quan sát, thất bại của đảng Cộng hòa sẽ mở ra một giai đoạn đầy khó khăn đối với chính quyền Trump. Khi nắm quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội, đảng Dân chủ dự kiến sẽ tiến hành hàng loạt cuộc điều tra nhằm vào chính quyền, cuộc xung đột với Iran, những cáo buộc tham nhũng tại Nhà Trắng và các hoạt động kinh doanh có thể đã giúp gia tăng tài sản cá nhân của tổng thống trong gần 2 năm qua.

Việc kiểm soát Thượng viện cũng trao cho phe Dân chủ quyền ngăn chặn các đề cử thẩm phán Tòa án tối cao Mỹ nếu xuất hiện vị trí khuyết trong 2 năm cuối nhiệm kỳ của ông Trump cũng như bác bỏ những ứng viên nội các mà họ phản đối.

Đối đầu giữa hai đảng được dự báo sẽ ngày càng gay gắt, trong bối cảnh ông Trump khó có khả năng chấp nhận thu hẹp ảnh hưởng. Những tranh cãi về ngân sách, cuộc chiến chống Iran, quyền lực hành pháp và các trát yêu cầu trợ lý của tổng thống ra điều trần có thể kéo dài.

Ông Trump thậm chí được cho có thể trở nên khó đoán và quyết liệt hơn trong chính sách đối ngoại nhằm bù đắp cho sự suy giảm quyền lực trong nước.

Tương lai bất định của hai đảng trước bầu cử tổng thống năm 2028

Thất bại của đảng Cộng hòa cũng đặt ra câu hỏi lớn về cuộc đua giành ghế lãnh đạo Nhà Trắng vào năm 2028. Phó Tổng thống JD Vance, nhân vật lâu nay vẫn được xem là người kế nhiệm ông Trump, sẽ phải cân nhắc việc tạo khoảng cách chính trị với người đứng đầu chính quyền. 

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio có thể tìm cách xây dựng một liên minh hậu MAGA, kết hợp những thành phần còn lại của đảng Cộng hòa truyền thống. Trong khi đó, Thống đốc bang Florida Ron DeSantis có thể trở thành lựa chọn tiềm năng nhờ không gắn quá chặt với một chính quyền vừa chịu thất bại nặng nề.

Về phía đảng Dân chủ, chiến thắng cũng đi kèm thách thức. Dù kiểm soát Quốc hội, họ vẫn không có toàn quyền thực hiện những thay đổi mà cử tri mong muốn do Tổng thống Trump còn quyền phủ quyết. Nếu không giải quyết được vấn đề chi phí sinh hoạt, lĩnh vực mà cả chính quyền của cựu Tổng thống Joe Biden và Tổng thống Trump đều gặp khó khăn, đảng Dân chủ có nguy cơ phải đối mặt với một thất bại tương tự trong cuộc bầu cử sau 2 năm nữa.

Bài học lớn nhất từ giai đoạn chính trị đầy biến động này là không có chiến thắng nào tồn tại mãi mãi và không có đa số nào được bảo đảm vĩnh viễn. Quan trọng hơn, không một tổng thống nào, dù tin tưởng vào quyền lực của mình đến đâu, có thể trở nên bất khả chiến bại trước phán quyết của cử tri.