Thắt chặt an toàn thực phẩm

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 66.13/2026 quy định chi tiết về việc công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.

Minh bạch, công khai

Nghị quyết 66.13 có phạm vi bao trùm hầu hết các nhóm hàng thực phẩm thường xuyên lưu thông, gồm: thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, vi chất dinh dưỡng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, dinh dưỡng y học, thực phẩm cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ em đến 36 tháng tuổi...

Theo quy định mới, các sản phẩm chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, vi chất dinh dưỡng hoặc thực phẩm bổ sung (chỉ chứa vitamin, khoáng chất; không công bố khuyến cáo sức khỏe) bắt buộc phải công bố tiêu chuẩn áp dụng trước khi đưa ra thị trường. Quy định này chặt chẽ hơn so với Luật An toàn thực phẩm 2010, giúp khắc phục triệt để tình trạng doanh nghiệp (DN) sử dụng kết quả kiểm nghiệm cũ, không phản ánh đúng chất lượng sản phẩm thực tế.

Thủ tục công bố tiêu chuẩn được thực hiện trực tuyến với thời hạn xử lý 15 ngày. Nếu quá thời hạn này mà cơ quan tiếp nhận không có ý kiến bằng văn bản, hồ sơ sẽ được tự động đăng tải công khai trên hệ thống.

Về trách nhiệm pháp lý, DN phải bảo đảm tính chính xác của hồ sơ công bố tiêu chuẩn và độ an toàn của sản phẩm. Hàng hóa chỉ được đưa vào sản xuất, kinh doanh khi hồ sơ đã được đăng tải trên cổng thông tin điện tử; nếu thay đổi tên, xuất xứ hoặc thành phần chính, DN buộc phải công bố lại.

Đáng chú ý, Nghị quyết 66.13 yêu cầu bắt buộc công khai hồ sơ công bố tiêu chuẩn khi bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để tăng cường hậu kiểm, bảo vệ người tiêu dùng trước nạn quảng cáo quá mức, sai sự thật trên môi trường mạng.

Nghị quyết 66.13 có hiệu lực thi hành đến khi có văn bản thay thế Luật An toàn thực phẩm 2010, song không muộn hơn ngày 28-2-2027.

Sở An toàn thực phẩm TP HCM kiểm tra thực phẩm trên thị trườngẢnh: NGỌC ÁNH

Chặn đứng thủ đoạn tinh vi

Theo nhận định từ các chuyên gia y tế, lợi dụng cơ chế tự công bố tiêu chuẩn sản phẩm thông thoáng và sự lỏng lẻo trong khâu giám sát, nhiều DN đã gian dối khi sản xuất (thay đổi, cắt xén nguyên liệu so với hồ sơ), gây tác hại với người tiêu dùng.

Mức độ vi phạm gia tăng được phản ánh rõ nét qua số liệu của Bộ Công an. Trong năm 2025, tính đến tháng 9, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 4.752 vụ vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm - tăng 21,2% so với cùng kỳ năm 2024; xử phạt hành chính 4.411 vụ - tăng 58,3% với tổng số tiền lên tới hơn 32 tỉ đồng, đánh dấu mức tăng kỷ lục 319%. Song song đó, trong 9 tháng đầu năm 2025, Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế cũng đã xử phạt 18 cơ sở với tổng số tiền gần 1,4 tỉ đồng.

Các đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi khi né tránh kênh chính thống để bán hàng trực tiếp qua mạng xã hội, tại hội thảo hay bệnh viện. Nghiêm trọng hơn, chúng còn móc nối với một số cán bộ quản lý để hợp thức hóa sai phạm, né hậu kiểm nhằm tuồn hàng giả, hàng kém chất lượng ra thị trường.

Ông Chu Quốc Thịnh, quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, nhận định tình trạng vi phạm quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe cũng diễn biến phức tạp trên môi trường thương mại điện tử và bán hàng đa cấp. Thậm chí, một số đối tượng còn giả mạo giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố tiêu chuẩn sản phẩm của cơ quan chức năng để lừa dối người mua.

Trước thực trạng này, tại hội thảo do Bộ Y tế tổ chức mới đây, nhiều chuyên gia đã đề xuất giải pháp quản lý theo "chuỗi khép kín" đối với các nhóm thực phẩm có nguy cơ cao, từ khâu sản xuất, đăng ký lưu hành đến phân phối và quảng cáo. Trong đó, trọng tâm là sự kết hợp hài hòa giữa tiền kiểm và hậu kiểm.

Đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, quy định bắt buộc là phải duy trì yêu cầu nghiêm ngặt về chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn đạt thực hành sản xuất tốt (GMP), đồng thời siết chặt quy trình và thời hạn hiệu lực của giấy đăng ký lưu hành. Đối với sản phẩm nhập khẩu, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra để ngăn chặn hàng kém chất lượng thâm nhập thị trường, tập trung hậu kiểm hồ sơ đã công bố, giấy phép kinh doanh và điều kiện bảo quản.

Một nội dung quan trọng khác cũng được đề cập là siết chặt quản lý hoạt động quảng cáo trên không gian mạng. Theo đó, người nổi tiếng và người có sức ảnh hưởng khi tham gia quảng cáo bắt buộc phải công khai mối quan hệ tài trợ, nhằm hạn chế tình trạng thổi phồng công dụng sản phẩm sai sự thật.

Để giải quyết triệt để những vấn đề nêu trên, Bộ Y tế đề nghị các bộ, ngành, địa phương tăng cường phối hợp, xử lý nghiêm minh các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả và gian lận thương mại.

NGỌC DUNG