Thắt dây an toàn kiểu đối phó: Tính mạng mình còn không giữ thì ai lo

Cảnh báo về thói quen đối phó với pháp luật, Cục Cảnh sát giao thông (CSGT) mới đây đăng tải hình ảnh một người đàn ông ngồi trên ô tô tải thắt dây an toàn theo cách vắt ngang qua cổ. Anh vẫn cài chốt, vẫn kéo dây qua người, nhưng lại đặt dây sai vị trí.

Có lẽ người này nghĩ như vậy đã được coi là chấp hành quy định, dù camera AI có “bắt” được thì cơ quan chức năng cũng chẳng thể phạt mình. Còn mục đích thực sự của việc đeo dây - bảo vệ mình khi có va chạm - lại bị bỏ qua. Thật kỳ lạ khi người ta mất công tìm đủ cách để “đối phó” với một thiết bị được tạo ra trước hết để giúp mình sống sót.

Với dây an toàn ba điểm, phần dây chéo được thiết kế để đi qua vai và ngực, còn phần dây ngang nằm thấp trên vùng hông. Nếu dây bị đặt sai vị trí, chẳng hạn vắt qua cổ hoặc luồn dưới cánh tay, khả năng bảo vệ của hệ thống sẽ bị giảm, thậm chí có thể làm tăng nguy cơ chấn thương khi xảy ra va chạm.

Vậy mà thay vì kéo dây qua vai, cài khóa và điều chỉnh cho đúng vị trí, một số người lại nghĩ ra đủ cách để “làm cho có”: Cắm sẵn chốt, luồn dây dưới nách, vắt dây sai vị trí hoặc chỉ kéo dây ra khi phát hiện phía trước có camera, lực lượng chức năng.

Họ đang đối phó với ai? Với cảnh sát giao thông? Với camera? Với pháp luật? Suy cho cùng, sự đối phó của họ đang nhắm vào chính mình, vì người bị đặt vào tình huống nguy hiểm nhất vẫn là họ.

Hình ảnh tài xế cài dây an toàn kiểu chống đối. (Ảnh: Cục CSGT)

Qua mặt CSGT và camera bằng kiểu thắt dây hình thức, họ đang biến một quy định vốn nhằm bảo vệ mình thành một cuộc chơi xem ai lách luật giỏi hơn.

Điều đó thật ngu ngốc, vì CSGT không thể xuất hiện trong mọi chiếc xe khi tai nạn xảy ra; camera cũng không thể ngăn một chiếc xe khác bất ngờ chuyển làn, phanh gấp hay mất kiểm soát. Biển báo, đèn tín hiệu, tốc độ giới hạn và các quy tắc giao thông có thể giúp giảm rủi ro, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn những tình huống bất ngờ trên đường.

Có thể bạn lái xe rất cẩn thận nhưng không thể quyết định chiếc xe phía trước có phanh gấp hay không; bạn đi đúng làn, đúng tốc độ nhưng không thể biết liệu xe khác có bất ngờ chuyển hướng hay mất lái. Có thể bạn chỉ đi vài cây số nhưng cũng không ai chắc chắn quãng đường ngắn đó hoàn toàn không xảy ra sự cố.

Chính vì không thể kiểm soát tất cả những gì xảy ra trên đường, mỗi người càng phải chủ động kiểm soát những gì thuộc về mình, mà thắt dây an toàn là một trong những việc đơn giản nhất có thể làm.

Bạn chỉ mất vài giây để kéo dây qua vai, cài khóa và điều chỉnh cho vừa vặn. Cái khó không nằm ở thao tác, mà nằm ở việc coi đó là thói quen bắt buộc mỗi khi ngồi vào ô tô.

Có lẽ tâm lý đối phó của nhiều tài xế một phần xuất phát từ việc họ không sợ gì khác ngoài án phạt khi ra đường. Họ biết nếu không thắt dây an toàn thì có thể bị xử phạt. Camera có thể ghi nhận. CSGT có thể kiểm tra. Họ coi thắt dây an toàn là một việc phải làm để tránh rắc rối, và bỏ qua mục tiêu quan trọng hơn nhiều: Bảo vệ mình.

Dây an toàn không thể giúp tránh mọi chấn thương trong mọi vụ tai nạn; nhưng việc sử dụng đúng cách giúp giữ người ngồi trong xe ở vị trí phù hợp khi xe giảm tốc đột ngột hoặc xảy ra va chạm, từ đó giảm nguy cơ bị văng khỏi xe hoặc lao mạnh vào các bộ phận khác trong khoang. Xe có túi khí cũng không phải là lý do để bạn bỏ qua dây an toàn, bởi hai hệ thống này được thiết kế để phối hợp với nhau.

Việc tìm cách vô hiệu hóa hoặc sử dụng sai thiết bị bảo vệ có sắn chỉ để tránh cảm giác vướng víu hay tránh bị phạt là một sự đánh đổi khó hiểu. Một vài giây khó chịu không đáng để đánh đổi lấy sự an toàn của cả hành trình.

Nhiều tài xế xem việc tham gia giao thông như một cuộc thi né luật, chỉ tuân thủ quy định lúc cảm thấy mình đang bị quan sát. Khi không thấy CSGT, không thấy camera, họ coi như quy định không tồn tại. Lâu dần, không ít tài xế coi việc mình “né được” là biểu hiện của sự khôn ngoan, giỏi xoay xở, ứng biến.

Nhưng không bị phạt và an toàn là hai chuyện hoàn toàn khác nhau. An toàn của mình, không ai giữ thay mình được

Pháp luật có thể bắt buộc người lái và hành khách thắt dây an toàn. CSGT có thể kiểm tra. Camera có thể ghi nhận. Người thân có thể nhắc nhở. Nhưng khi một vụ va chạm thực sự xảy ra, không ai khác có thể ngồi vào vị trí của người trong chiếc xe để giữ cơ thể họ lại.

Chuyện dây an toàn bị quàng qua loa qua cổ hay mũ bảo hiểm đội lỏng lẻo... gợi ra một câu hỏi lớn về cách chúng ta chấp hành luật giao thông: Làm để không bị phạt hay làm để bảo vệ mình?

Nếu câu trả lời chỉ là “để không bị phạt”, người ta sẽ còn tìm cách né camera, né CSGT, né những thời điểm có thể bị kiểm tra. Nhưng nếu hiểu rằng mình đang bảo vệ chính mình, chẳng cần ai đứng bên cạnh nhắc nhở, cũng chẳng cần nhìn thấy camera mới chịu cài dây.

Sau cùng, người khác có thể nhắc nhở, pháp luật có thể xử phạt, nhưng người phải chịu hậu quả trực tiếp nếu coi nhẹ sự an toàn của bản thân vẫn là mình.

Tính mạng của mình không thể giao cho sự may rủi, càng không thể trông chờ người khác lo hộ. Nếu ngay cả một sợi dây an toàn được thiết kế để bảo vệ mình mà còn tìm cách đối phó thì biết trông chờ ai giữ mạng khi xảy ra tai nạn?