'Thật Mạnh', 'Dũng trọc' bị khởi tố: Phía sau kênh giang hồ hơn 398 triệu lượt xem

Các đối tượng (từ trái qua phải): Nguyễn Văn Dũng; Phạm Trung Kiên; Phạm Tiến Mạnh. Ảnh: Bộ Công an

Thông tin được công bố ngày 28.9 cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố Phạm Tiến Mạnh, thường được gọi là “Thật Mạnh”, Nguyễn Văn Dũng, tức “Dũng trọc Hà Đông”, cùng 15 người về tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông. Cơ quan điều tra đang tiếp tục làm rõ vai trò của những người liên quan.

Đến ngày 28.9, kênh “Đời TV” được ghi nhận có khoảng 1,21 triệu người đăng ký, hơn 398 triệu lượt xem và 245 video. Những con số này phản ánh quy mô tích lũy của kênh, không có nghĩa toàn bộ video đều đã được xác định vi phạm hoặc từng lượt xem tương ứng với một người xem khác nhau.

Quy mô đó khiến vụ việc vượt khỏi câu chuyện một vài đoạn clip gây tranh cãi. Vấn đề đặt ra là cách những hình tượng, xung đột và hành vi trong phim được sản xuất liên tục, đưa đến đông đảo người xem và sử dụng để phát triển một kênh nội dung.

Theo thông tin điều tra ban đầu, Mạnh và Nguyễn Ngọc Túy bàn bạc xây dựng kênh “Đời TV”, tổ chức sản xuất phim ngắn nhằm thu hút người theo dõi, lượt xem và tương tác để được YouTube trả tiền. Nhóm thuê người thực hiện các khâu đạo diễn, quay phim, chuẩn bị đạo cụ, đồng thời mời Dũng và những người khác tham gia diễn xuất.

Cơ quan chức năng nêu ba phim gồm “Kẻ phản bội”, “Cuộc chơi sắp đặt” và “Phi vụ cuối cùng”, với nội dung bị xác định mang màu sắc băng nhóm, sử dụng hung khí để giải quyết mâu thuẫn, cổ xúy bạo lực và tệ nạn xã hội. Các phim này có hàng triệu lượt xem, tương tác sau khi đăng tải.

Đây là những nội dung đang được điều tra. Trách nhiệm hình sự cụ thể của từng bị can phải được xác định theo trình tự tố tụng, không thể thay thế bằng việc cộng lượt xem hoặc dựa vào biệt danh trên mạng.

Điểm cần phân tích sâu hơn nằm ở cơ chế thu hút khán giả. Khi xung đột là chất liệu chính, người làm nội dung có nhiều cách lựa chọn: dẫn người xem hiểu hoàn cảnh, động cơ và hậu quả; hoặc tập trung sự chú ý vào màn đe dọa, trả thù, khả năng áp đảo của một nhân vật. Cùng có bạo lực trong câu chuyện, nhưng cách kể có thể tạo ra những thông điệp rất khác nhau.

Vì vậy, không thể mặc định mọi phim về tội phạm hay giang hồ đều cổ xúy hành vi phạm pháp. Cần xem tác phẩm đặt người xem vào vị trí nào, điều gì được ca ngợi, điều gì bị phản bác và hậu quả được thể hiện ra sao. Việc đánh giá cũng phải dựa trên toàn bộ ngữ cảnh, tránh lấy một cảnh cắt rời làm căn cứ duy nhất.

Ở chiều ngược lại, lời giới thiệu mang mục đích giáo dục hoặc cảnh tỉnh chưa đủ chứng minh nội dung thực sự đạt mục đích đó. Mạnh từng trình bày rằng các phim hướng tới cuộc đối đầu thiện – ác, cảnh báo hậu quả và sự hoàn lương của nhân vật. Đây là cách người sản xuất lý giải sản phẩm, cần được đối chiếu với chính những gì thể hiện trên màn hình.

Một đoạn kết nói về sự trả giá có thể là thành phần của câu chuyện. Nhưng khi đánh giá thông điệp, vẫn cần xem phần lớn thời lượng trước đó đã khiến người xem chú ý, đồng cảm hay ngưỡng mộ điều gì. Đây là câu hỏi về chất lượng và trách nhiệm sáng tạo, không phải kết luận thay cho việc điều tra những bộ phim cụ thể.

Vụ án còn đặt sự chú ý vào mục tiêu kiếm tiền từ nội dung. Thu nhập của người sáng tạo là nhu cầu chính đáng. Tuy nhiên, khi dùng sức gây sốc làm cách giữ người xem, người sản xuất cần tự xác định giới hạn trước khi con số tương tác trở thành tiêu chí lấn át mọi cân nhắc khác.

Quy mô người theo dõi càng lớn, yêu cầu nhận diện nội dung và kiểm soát rủi ro càng đáng được đặt ra. Những câu hỏi cụ thể cần tiếp tục làm rõ là kênh đã được quản lý thế nào, các phim được phân loại hoặc cảnh báo ra sao, phản ánh về nội dung được xử lý vào thời điểm nào. Thông tin hiện có chưa đủ để kết luận các nền tảng đã biết mà bỏ qua hay xác định số tiền kênh thu được.

Đối với công chúng, cũng cần giữ khoảng cách với sức hấp dẫn của biệt danh và hình tượng “đại ca”. Việc đưa tin về vụ án không nên vô tình trở thành một vòng quảng bá mới bằng cách phát lại dày đặc những cảnh đang bị xem xét.

Điều đáng theo dõi sau thông tin khởi tố là hành vi cụ thể, vai trò từng người và căn cứ xử lý. Hơn 398 triệu lượt xem cho thấy phạm vi tiếp cận của một kênh, nó không tự xác nhận giá trị của nội dung, cũng không thay thế được câu trả lời về trách nhiệm của người tạo ra nội dung ấy.