Đánh giá kỹ khi nâng mức xử phạt tối đa với vi phạm hành chính

Trong khuôn khổ chương trình làm việc của Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ khóa XVI sáng 29-9, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, các đại biểu đã thảo luận về nhóm dự án Luật thuộc lĩnh vực hành chính, tư pháp, gồm: Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi); dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Quang cảnh phiên làm việc sáng 29-9. Ảnh: quochoi.vn

Không tăng đồng loạt mức phạt tối đa khi chưa đánh giá đầy đủ tác động

Thảo luận về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), liên quan đến mức phạt tiền, đại biểu Quốc hội Mai Phương Hoa (Đoàn tỉnh Ninh Bình) nêu, dự thảo Luật quy định mức phạt tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức, tăng so với quy định hiện hành.

Cho rằng mức tăng xử phạt này khá cao so với khả năng tài chính, khả năng chi trả của cá nhân, doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay. Trong khi đó, dự thảo Luật còn một loạt quy định về các biện pháp cưỡng chế như ngừng cung cấp điện, nước, internet; kê biên tài sản đối với cá nhân, tổ chức chây ỳ không chấp hành quyết định xử phạt... Do đó, đại biểu tỉnh Ninh Bình đề xuất cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng về mức phạt tiền, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật nhưng không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống và hoạt động kinh doanh của gia đình, doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên làm việc sáng 29-9. Ảnh: quochoi.vn

"Tôi đề nghị trước mắt chỉ tăng mức tiền phạt đối với các vi phạm liên quan đến thông tin, vi phạm về sức khỏe cộng đồng, an toàn thực phẩm và môi trường, theo tinh thần chỉ đạo của Đảng", đại biểu Mai Phương Hoa đề xuất.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) đề nghị chưa tăng đồng loạt mức phạt tối đa đối với cá nhân và tổ chức khi chưa có đánh giá tác động theo từng lĩnh vực, nhóm đối tượng. Theo đại biểu, mức phạt cần gắn với tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng thi hành.

Đại biểu đề nghị ưu tiên các biện pháp khôi phục tình trạng ban đầu như tháo dỡ công trình sai phạm, khắc phục ô nhiễm, hoàn trả lợi ích bất hợp pháp; đồng thời xác định rõ trường hợp cần tước giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động.

Đại biểu Mai Phương Hoa (Đoàn Ninh Bình). Ảnh: quochoi.vn

Đối với mức phạt tối đa theo từng lĩnh vực, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị giữ mức phạt theo quy định. Nếu phát sinh lĩnh vực mới, có thể giao Chính phủ đề xuất sau khi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý, đồng thời xác định rõ tiêu chí xác định và mức trần chế tài.

Siết điều kiện cưỡng chế, bảo đảm quyền của người không vi phạm

Cùng với việc nâng mức phạt tiền, dự thảo Luật bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế như ngừng cung cấp điện, nước, internet; kê biên tài sản; phá dỡ công trình, khôi phục hiện trạng ban đầu; hạn chế quyền sử dụng đất và đình chỉ hoạt động... Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) cho rằng, đây là những biện pháp có thể cần thiết nhưng phải được thiết kế thận trọng.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng). Ảnh: quochoi.vn

Dự thảo Luật cần quy định rõ trường hợp, điều kiện, phạm vi, thời hạn áp dụng từng biện pháp; người có thẩm quyền quyết định; trách nhiệm thông báo và quyền khôi phục quyền lợi khi áp dụng sai. Đặc biệt, cần có quy định bảo vệ người không vi phạm, bởi đây là yếu tố quan trọng để kiểm soát mức độ tác động của quyền cưỡng chế nhà nước đối với người dân và doanh nghiệp.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cũng đề nghị quy định chặt chẽ điều kiện áp dụng, thời hạn và trách nhiệm thông báo đối với các biện pháp cưỡng chế. Việc tạm giữ tài sản chỉ nên thực hiện khi có căn cứ cụ thể cho thấy cần ngăn chặn hành vi tẩu tán, che giấu tài sản; quyết định phải nêu rõ căn cứ, thời hạn và được hủy bỏ khi không còn căn cứ.

Về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, đại biểu Mai Phương Hoa (Đoàn Ninh Bình) cho rằng, dự thảo Luật quy định thời hiệu từ 1-3 năm và giao Chính phủ quy định chi tiết là chưa cụ thể, có thể gây khó khăn trong thực hiện.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long). Ảnh: quochoi.vn

Lo ngại việc kéo dài thời hiệu xử phạt lên 3 năm có khả năng dẫn đến những trường hợp xử lý hình sự kéo dài, gây bất lợi cho người vi phạm hành chính. Chưa kể, đối với những trường hợp xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến thì thời hiệu này còn kéo dài hơn 1 năm. Vì vậy, đại biểu Mai Phương Hoa đề nghị cân nhắc kỹ những lĩnh vực dự kiến kéo dài thời hiệu hơn 3 năm; đồng thời nâng cao năng lực phát hiện vi phạm của các cơ quan chức năng với sự hỗ trợ của khoa học, công nghệ, qua đó bảo đảm xử lý kịp thời, nghiêm minh.

Thận trọng khi chuyển thẩm quyền cho cấp xã

Liên quan đến đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa đi cai nghiện bắt buộc từ Tòa án sang UBND cấp xã, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) cho rằng, đây không đơn thuần là thay đổi nơi thực hiện một quyết định hành chính, bởi biện pháp này buộc một người rời khỏi môi trường sống và sinh hoạt trong một thời gian. Do đó, nếu tiếp tục đề xuất chuyển thẩm quyền, cần đánh giá tác động riêng đối với quyền của người bị áp dụng; năng lực giải quyết hồ sơ ở cấp xã và cơ chế kiểm soát trong quá trình tổ chức thi hành.

Các đại biểu tham dự phiên làm việc sáng 29-9. Ảnh: quochoi.vn

Đối với biện pháp cai nghiện bắt buộc, đại biểu thành phố Hải Phòng nhấn mạnh yêu cầu trước mắt là bảo đảm tính thống nhất giữa các quy định trong dự thảo với văn bản pháp luật có liên quan. Đại biểu cũng đề nghị rà soát sự thống nhất giữa các quy định, nhất là về độ tuổi và chủ thể có thẩm quyền quyết định, tránh tình trạng một điều quy định “Chủ tịch UBND cấp xã”, trong khi điều khác lại sử dụng “UBND cấp xã”.

Liên quan đến đề xuất chuyển thẩm quyền áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng và cơ sở cai nghiện bắt buộc từ Tòa án sang Chủ tịch UBND cấp xã, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị giữ nguyên thẩm quyền của Tòa án do đây là những biện pháp hạn chế quyền tự do, cần sự xem xét khách quan, bảo đảm quyền tranh luận và quyền có người bảo vệ.