Thay đổi 'cách mạng' từ phim ngắn AI: 'Xưởng phim' chuyển lên màn hình số

Với công nghệ làm phim AI, một người có thể vận hành cả “studio” - Ảnh minh họa.

AI đang làm thay đổi căn bản cách một phim ngắn được tạo ra, từ kịch bản, hình ảnh, chuyển động đến âm thanh đều có thể được xử lý trong một quy trình số.

“Xưởng phim” trong tay một người

Những câu chuyện về tình yêu, gia đình, trả thù, đổi đời hay nhân vật yếu thế bất ngờ có năng lực đặc biệt sở hữu “hệ thống” khi trọng sinh, xuyên không đang xuất hiện dày đặc trên các nền tảng video ngắn.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý không phải cách những câu chuyện được tiêu thụ, mà là tốc độ hình thành của một phương thức sản xuất nội dung mới. Theo dữ liệu, tại Trung Quốc trong quý I/2026, khoảng 128.000 phim ngắn được phát hành, hơn 95% được tạo bằng AI, tương đương hơn 1.300 phim mỗi ngày. Riêng trên Douyin, hơn 220.000 phim ngắn AI xuất hiện trong nửa đầu năm 2026, thu hút khoảng 500 tỷ lượt xem.

Thị trường short drama đã phát triển trước khi AI bùng nổ. Theo Adjust, năm 2025, các ứng dụng phim ngắn trên toàn cầu đạt 2,3 tỷ lượt tải, doanh thu mua hàng trong ứng dụng đạt 2,98 tỷ USD, bao gồm cả phim người đóng. Tại Việt Nam, nhóm ứng dụng phim ngắn đạt 11,5 triệu USD doanh thu mua hàng trong ứng dụng năm 2025.

Trao đổi với Báo GD&TĐ, giới chuyên gia cho rằng AI đang bước vào một thị trường đã có sẵn nhu cầu. Điều nó thay đổi trước hết là cách một bộ phim được tạo ra. Theo chuyên gia công nghệ làm phim AI Phạm Vĩnh Khương, dù người không có chuyên môn điện ảnh cũng có thể tạo một clip chuyển động hoàn chỉnh với hình ảnh, nhạc và lời thoại.

AI hỗ trợ nhiều công đoạn, từ phát triển ý tưởng, viết kịch bản, xây dựng storyboard, thiết kế nhân vật, tạo hình ảnh, dựng chuyển động đến biên tập và xử lý âm thanh. Nếu phương thức truyền thống đòi hỏi nhiều vị trí trong một ê-kíp, AI cho phép các công đoạn được thực hiện trong cùng một quy trình số. Người làm có thể thử nhiều phương án về nhân vật, bối cảnh, góc máy hoặc diễn biến rồi lựa chọn phương án phù hợp.

Nếu điện ảnh cần đến cả một ê-kip cùng với máy móc, thiết bị thì công nghệ làm phim AI hoàn toàn ngược lại. Ảnh minh họa.

Ông Phạm Vĩnh Khương mô tả sự thay đổi này bằng hình ảnh một người có thể vận hành cả “studio”. Theo ông, AI rút ngắn đáng kể thời gian sản xuất khi nhiều công đoạn như tạo hình, bối cảnh, chuyển động và âm thanh có thể được thực hiện trực tiếp trên môi trường số, thay vì phải huy động một ê-kíp lớn cho từng cảnh quay.

Điều này đặc biệt đáng chú ý với những thể loại vốn tốn kém như khoa học viễn tưởng, cổ trang hay kinh dị, khi cá nhân và nhóm nhỏ có thể thử nghiệm những ý tưởng trước đây khó thực hiện. Nhưng khi việc tạo ra hình ảnh chuyển động trở nên dễ dàng, câu hỏi đặt ra là: Điều gì làm nên một bộ phim?

Dễ tạo phim, khó thành điện ảnh

Đạo diễn Lương Đình Dũng cho rằng phần lớn phim ngắn AI hiện nay trước hết được tạo ra để minh họa câu chuyện. Ông diễn đạt cách tiếp cận này bằng một cách nói giản dị: “Có tiếng thì nên có hình”.

Theo ông Dũng, nhiều sản phẩm hiện nay có tốc độ nhanh, tập trung vào drama, tình cảm, bi kịch hoặc những tình huống gay cấn. Chúng thiên về ngôn ngữ kể chuyện hơn là khám phá ngôn ngữ hình ảnh. Vì vậy, một số phim ngắn AI có thể được nhìn như những bản tóm tắt trực quan.

Điều này cho thấy sự khác biệt giữa khả năng tạo hình ảnh và khả năng làm điện ảnh. Một hình ảnh đẹp hay chuyển động mượt chưa tự tạo nên cảm xúc điện ảnh. Với điện ảnh, câu chuyện, diễn xuất, không gian, ánh sáng, nhịp dựng, âm thanh và cách tổ chức hình ảnh cùng tham gia tạo nên ý nghĩa của tác phẩm.

Chuyên gia Phạm Vĩnh Khương cũng cho rằng một video hoàn chỉnh do AI tạo ra chưa đồng nghĩa với điện ảnh. AI có thể tạo và ghép các thành phần hình ảnh, âm thanh, chuyển động theo yêu cầu, nhưng chất lượng cuối cùng vẫn phụ thuộc vào cách người sử dụng lựa chọn và tổ chức những gì công cụ tạo ra.

Khi công nghệ đảm nhận ngày càng nhiều thao tác kỹ thuật, phần việc của người sáng tạo chuyển mạnh sang khâu lựa chọn, kiểm soát, chỉnh sửa và quyết định. AI có thể làm cho quy trình sản xuất ngắn hơn, nhưng không vì thế mà câu chuyện tự nhiên sâu hơn hay hình ảnh tự nhiên có giá trị điện ảnh hơn.

AI mở rộng cơ hội làm phim cho những người không có điều kiện tiếp cận ê-kíp chuyên nghiệp, giúp họ thử nghiệm nhân vật, bối cảnh và cách kể chuyện với nguồn lực thấp hơn. Nhưng chính sự dễ dàng ấy cũng có thể thúc đẩy việc sản xuất hàng loạt những nội dung dựa trên các công thức quen thuộc.

“Khi một sản phẩm có thể được tạo nhanh, người làm dễ lựa chọn những mô-típ đã chứng minh khả năng thu hút người xem. Những câu chuyện tình cảm, trả thù, đổi đời, nhân vật giàu có giả nghèo, người yếu thế bất ngờ đảo ngược tình thế hay những cú “bẻ lái” liên tục đều có thể được biến thành nhiều phiên bản khác nhau”, ông Khương cho hay.

Hình ảnh trong MV “Bản tuyên ngôn” kết hợp giữa công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Thực tế ảo (AR) và phong cách 3D của Phạm Vĩnh Khương.

Những công thức này đã có từ trước, nhưng AI giúp sản xuất và nhân bản chúng nhanh hơn, với số lượng lớn hơn. Khi chi phí giảm, cạnh tranh không chỉ nằm ở việc tạo nội dung mà còn ở khả năng giữ người xem. Từ đây, công nghệ bắt đầu tác động trực tiếp đến thị hiếu.

Đạo diễn Lương Đình Dũng cho rằng, người trẻ hiện chủ yếu tiếp nhận nhiều sản phẩm AI ngắn như một hình thức giải trí. Những câu chuyện đơn giản, diễn biến nhanh, liên tục có biến cố vì thế dễ tạo sức hút trong môi trường mà người xem có thể chuyển sang một video khác chỉ bằng một thao tác.

Ngược lại, chính những hạn chế của AI đôi khi lại tạo nên một đặc điểm thẩm mỹ riêng. Theo ông Phạm Vĩnh Khương, những chuyển động chưa hoàn toàn tự nhiên hoặc những “lỗi” hình ảnh trong một số sản phẩm kinh dị có thể tạo cảm giác bất an, thậm chí trở thành một yếu tố phù hợp với cách xây dựng nỗi sợ.

AI vì thế không chỉ mở rộng khả năng sản xuất mà còn tạo ra một không gian thử nghiệm mới. Nhưng khi rào cản kỹ thuật giảm xuống, sự khác biệt giữa các sản phẩm ngày càng phụ thuộc vào ý tưởng, khả năng kể chuyện và lựa chọn của người làm.

Đạo diễn Lương Đình Dũng nhìn nhận AI là một bước tiến công nghệ có thể giúp người làm phim đi nhanh hơn, nhưng hiện tại chưa thể thay thế những giá trị cốt lõi của điện ảnh. Điều thay đổi rõ nhất lúc này không phải là câu hỏi AI đã “làm được điện ảnh” hay chưa, mà là cánh cửa bước vào việc làm phim đã rộng hơn rất nhiều.