Ký ức về Hà Nội được kể lại trong không gian điện ảnh mới

Cuộc gặp gỡ giữa hai thế hệ

Tại buổi chiếu “Chuyện cổ tích cho tuổi 17” ở Rạp Chiếu phim Quốc gia, khán giả có dịp gặp lại nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã, NSND Hoàng Cúc, NSND Thanh Tú, NSƯT Chí Trung, NSƯT Chiều Xuân cùng các diễn viên Hà Phong, Lê Tú Oanh, Lê Hồ Lan, Vương Hương Anh, Đoàn Anh Trà - những gương mặt thuộc lớp diễn viên Điện ảnh khóa 3.

Ra mắt năm 1988, “Chuyện cổ tích cho tuổi 17” là tác phẩm đầu tay của nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã, do đạo diễn Xuân Sơn thực hiện. Bộ phim từng giành Bông Sen Vàng dành cho phim truyện xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 8, cùng nhiều giải thưởng ở các hạng mục đạo diễn, biên kịch, quay phim và âm nhạc. Năm 2017, tác phẩm được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học, nghệ thuật.

Nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã cho biết, đây là lần đầu tiên sau 40 năm phim chiếu lại có sự tham dự đông đủ của các thế hệ diễn viên. Cuộc gặp mặt không chỉ gợi lại kỷ niệm về một bộ phim được thực hiện cách đây bốn thập kỷ, mà còn mở ra cơ hội để các thế hệ cùng nhìn lại tuổi thanh xuân của mình. “Qua từng thước phim, các bạn trẻ hôm nay sẽ thấy tuổi học trò cách đây 40 năm như thế nào. Còn những người từng đi qua thời kỳ ấy có thể tìm lại một phần thanh xuân của mình”, nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã chia sẻ.

Điều đáng chú ý sau gần bốn thập kỷ, bộ phim vẫn mang đến những rung động đặc biệt khi được trình chiếu trước khán giả hôm nay, trong đó có nhiều người trẻ lần đầu thưởng thức tác phẩm trên màn ảnh rộng. Sinh viên Nguyễn Khánh Linh, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng bộ phim để lại nhiều dư vị bởi câu chuyện tình yêu, tình bạn và sự trưởng thành của những người trẻ trong hoàn cảnh chiến tranh.

Theo Khánh Linh, sự hy sinh của nhân vật Thái (NSƯT Chí Trung) không đơn thuần là một kết thúc buồn, mà cho thấy lựa chọn và sự cống hiến của một thế hệ thanh niên trước vận mệnh đất nước. Cùng với đó, diễn xuất của các nghệ sĩ đã khắc họa được vẻ mộng mơ, trong trẻo nhưng cũng đầy trách nhiệm của tuổi trẻ trước thời cuộc.

Với khán giả hôm nay, một giá trị khác của bộ phim nằm ở những hình ảnh Hà Nội xưa. Từ Hồ Tây, đền Quán Thánh cùng những không gian phố phường được ghi lại trên màn ảnh trở thành những lát cắt ký ức quý giá. Giữa một Hà Nội đang chuyển mình từng ngày, những khuôn hình ấy giúp người xem trẻ nhận ra sự tiếp nối của không gian đô thị, văn hóa và con người Thủ đô.

Tiếp tục kể câu chuyện về Hà Nội

Tại buổi giao lưu, NSND Thanh Tú (vai Thu) xúc động nhắc lại vai diễn người mẹ - người gánh chịu mất mát lớn nhất khi ngày chiến thắng trở về cũng là lúc mất đi cả chồng lẫn con trai duy nhất, kỷ vật còn lại vỏn vẹn chiếc ba lô. Bà nhớ lại lời dặn của đạo diễn: “Nước mắt không thể diễn tả hết nỗi đau này”. Chính vì yêu cầu thực hiện cảnh quay, nữ nghệ sĩ đã nén nỗi đau, giữ được bình tĩnh trước máy quay nhưng khi cảnh quay kết thúc thì bật khóc.

Sự nén chịu, tĩnh lặng trước ống kính của người nghệ sĩ chính là nốt trầm thiêng liêng thể hiện trọn vẹn sự hy sinh âm thầm của những người ở lại. Chính những khoảng lặng như vậy khiến bộ phim, dù ra đời cách đây 40 năm, vẫn có khả năng chạm tới cảm xúc của người xem.

Tiếp nối “Chuyện cổ tích cho tuổi 17”, Tuần phim “Hiền tài và Hào khí Thăng Long” đưa khán giả trở lại với “Mùi cỏ cháy” - bộ phim về bốn sinh viên Hà Nội rời giảng đường, lên đường nhập ngũ và bước vào những tháng ngày khốc liệt tại chiến trường Quảng Trị.

Buổi chiếu có sự tham dự của đạo diễn, NSƯT Nguyễn Hữu Mười; NSƯT, nhà quay phim Phạm Thanh Hà; NSƯT Lê Chí Kiên; NSƯT Bùi Minh Phương và diễn viên Nguyễn Thành Sơn. Cuộc giao lưu sau buổi chiếu trở thành dịp để các nghệ sĩ ôn lại những kỷ niệm trong quá trình thực hiện tác phẩm và chia sẻ với khán giả về câu chuyện phía sau những thước phim.

Đạo diễn, NSƯT Nguyễn Hữu Mười cho biết, nhiều chi tiết trong “Mùi cỏ cháy” được phát triển từ những lá thư có thật của những người lính trẻ từng chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị. Những tư liệu ấy giúp bộ phim giữ được sự chân thực khi kể về một thế hệ tuổi đôi mươi bước vào chiến tranh với tình bạn, tình yêu, những ước mơ còn dang dở và những lựa chọn lớn lao.

Sau buổi chiếu, nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã chia sẻ, việc những bộ phim cũ tiếp tục tìm được sự đồng cảm từ khán giả hôm nay là tín hiệu đáng mừng. Sau buổi chiếu “Chuyện cổ tích cho tuổi 17”, nhiều khán giả vẫn nán lại trong rạp, không vội ra về. Theo bà, đó cũng là sức sống của điện ảnh: Một câu chuyện được kể từ nhiều thập kỷ trước nhưng vẫn có thể tạo ra cảm xúc mới trong một khán phòng của hôm nay.

Điểm gặp gỡ của những tác phẩm được lựa chọn trong Tuần phim nằm ở cách khắc họa con người Hà Nội. Nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã cho rằng, tình yêu, sự chiến đấu và hy sinh của người Hà Nội thường được thể hiện theo cách kín đáo, sâu lắng, không phô trương. Ngay cả trong những câu chuyện chiến tranh, nỗi đau cũng được thể hiện bằng những khoảng lặng hơn là những tiếng gào thét.

Đó cũng là một sắc thái riêng của Hà Nội được lưu giữ qua điện ảnh - hào khí Thăng Long không chỉ hiện diện trong những dấu mốc lớn của lịch sử, mà còn nằm trong cách con người sống, yêu thương, lựa chọn và hy sinh.

Sự trở lại của những tác phẩm như “Chuyện cổ tích cho tuổi 17” hay “Mùi cỏ cháy” cho thấy điện ảnh có thể trở thành một phương thức lưu giữ ký ức đặc biệt. Mỗi khuôn hình không chỉ kể một câu chuyện mà còn lưu lại diện mạo đô thị, tâm thế của một thế hệ và những giá trị văn hóa của một thời.

NSND Hoàng Cúc chia sẻ, điều khiến bà xúc động là một bộ phim ra mắt cách đây 40 năm, tưởng như đã rất cũ, nhưng khi được trình chiếu trước khán giả hôm nay lại tạo nên cảm giác mới mẻ. Bởi những câu chuyện về tuổi trẻ, tình yêu, trách nhiệm với đất nước không bị giới hạn bởi thời gian.

Từ những buổi chiếu trong Tuần phim “Hiền tài và Hào khí Thăng Long”, trong phòng chiếu hôm nay, những khuôn hình đã đi qua bốn thập kỷ vẫn tiếp tục kể câu chuyện về Hà Nội - một thành phố luôn vận động nhưng không ngừng lưu giữ ký ức của mình.