Thay đổi nhận thức cộng đồng từ mô hình cơ sở y tế không khói thuốc

Bệnh viện – Không gian truyền thông giáo dục sức khỏe lý tưởng nhất

Nhận thức là khởi nguồn của hành vi. Muốn loại bỏ thuốc lá ra khỏi đời sống xã hội, việc đầu tiên và quan trọng nhất là phải thay đổi được nhận thức của mỗi người dân về tác hại của nó. Trong cuộc chiến bền bỉ này, các cơ sở y tế đóng vai trò như những "pháo đài" tiên phong. Bộ Y tế đã chỉ đạo xây dựng "Cơ sở y tế không khói thuốc" nhằm thực thi nghiêm Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Theo quy định hiện hành, cấm hút thuốc hoàn toàn cả trong nhà và trong toàn bộ khuôn viên bệnh viện.

Lễ phát động cuộc thi “Cơ sở y tế không khói thuốc lá” lần 2. Ảnh :VGP

Tài liệu này được ban hành không chỉ nhằm mục đích làm sạch không gian bệnh viện, mà sâu xa hơn, là một chiến lược truyền thông giáo dục sức khỏe có sức tác động trực tiếp, giúp thay đổi tư duy và hành vi hút thuốc của toàn cộng đồng.

Không có nơi nào mà thông điệp về sức khỏe lại có sức nặng và dễ đi vào lòng người hơn là bệnh viện. Khi một người đối mặt với lằn ranh sinh tử, hoặc khi họ nhìn thấy người thân của mình đang phải đau đớn chống chọi với bệnh tật trên giường bệnh, tâm lý của họ nhạy cảm và dễ tiếp thu lời khuyên y học nhất. Đây chính là "thời điểm vàng" để thay đổi nhận thức.

Khi bước vào một cơ sở y tế không khói thuốc, đập vào mắt người dân là hệ thống biển báo nghiêm trang, các áp phích tuyên truyền về tác hại của thuốc lá và hình ảnh những nhân viên y tế mẫu mực nói không với thuốc lá. Sự kết hợp giữa bối cảnh thực tế xung quanh và các thông điệp trực quan sẽ tạo ra một “cú hích” tâm lý mạnh mẽ, buộc người hút thuốc phải nhìn nhận lại hành vi ích kỷ của mình và thấu hiểu sâu sắc nỗi đau mà khói thuốc gây ra cho những người xung quanh.

Sự cần thiết mang tính chiến lược dài hạn

Trong mô hình cơ sở y tế không khói thuốc, nhân viên y tế đóng vai trò là hạt nhân cốt lõi. Người thầy thuốc không thể chữa lành bệnh nhân nếu bản thân họ vẫn duy trì những thói quen hủy hoại sức khỏe. Việc cán bộ y tế nghiêm túc chấp hành quy định cấm hút thuốc lá tại nơi làm việc là minh chứng rõ ràng nhất cho lời khuyên của họ đối với bệnh nhân.

Việc nêu gương này tạo ra uy tín nghề nghiệp và niềm tin tuyệt đối từ Nhân dân. Khi người thầy thuốc kiên quyết nói không với thuốc lá, sức thuyết phục của các chương trình tư vấn cai nghiện thuốc lá tại bệnh viện sẽ tăng lên gấp bội, tạo động lực mạnh mẽ cho những người đang có ý định từ bỏ làn khói trắng.

Thực tế cho thấy, cơ sở y tế không khói thuốc mang tính trải nghiệm thực tế. Hằng năm, có hàng triệu lượt người dân đến khám và chữa bệnh tại các cơ sở y tế. Nếu tất cả các cơ sở này đều thực hiện nghiêm túc không khói thuốc, đây sẽ là môi trường giáo dục hành vi hiệu quả.

Xây dựng một “Cơ sở y tế không khói thuốc lá” là một trong những hoạt động chính trong kế hoạch hành động thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. (Ảnh minh họa)

Xây dựng một “Cơ sở y tế không khói thuốc lá” là một trong những hoạt động chính trong kế hoạch hành động thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Theo quy định tại Điều 11 của Luật, các cơ sở y tế là địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên. Việc duy trì môi trường bệnh viện không khói thuốc chính là thước đo về sự chuyên nghiệp và uy tín của mỗi đơn vị y tế trước nhân dân.

Người dân sau khi rời bệnh viện sẽ mang theo trải nghiệm lành mạnh đó về lan tỏa đến gia đình, ngõ xóm... Vì vậy, việc xây dựng mô hình này theo tài liệu của Bộ Y tế là một yêu cầu cấp bách, có tính chiến lược lâu dài để giảm cung và giảm cầu về thuốc lá tại Việt Nam.

Cơ sở y tế không khói thuốc không đơn thuần là việc cấm đoán một hành vi, mà là quá trình gieo mầm nhận thức lành mạnh vào tư duy cộng đồng. Khi nhận thức thay đổi, hành động thay đổi, chúng ta sẽ tiến gần hơn đến mục tiêu một Việt Nam khỏe mạnh, không khói thuốc.