Thấy gì khi quán cafe, nhà hàng phải trả phí để phát nhạc từ 1/7

Trao đổi với Tri thức - Znews, các chuyên gia trong lĩnh vực âm nhạc nhận định nghị định mới sẽ tạo thay đổi lớn đối với thị trường âm nhạc, hướng tới sự chuyên nghiệp khi khán giả nghe có ý thức hơn. Đồng thời, nghệ sĩ cũng có thêm nguồn thu để tái tạo năng lượng, sức sáng tạo và đầu tư hơn cho các sản phẩm.

Bước tiến mới của nhạc Việt

Theo Điều 33 Nghị định 134/2026/NĐ-CP, mức tiền bản quyền khi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh, thương mại thuộc trường hợp giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan, được xác định theo công thức: Tiền bản quyền phải trả hàng năm = Mức lương cơ sở × Hệ số điều chỉnh.

Trong đó, từ 1/7, mức lương cơ sở là 2,53 triệu đồng/tháng. Hệ số điều chỉnh được áp dụng theo từng nhóm đối tượng, quy định cụ thể tại bảng kèm theo nghị định.

Đối với các loại hình kinh doanh như quán cà phê, cơ sở giải khát, nhà hàng, phòng hội thảo, hội nghị, cơ sở karaoke, khách sạn, cơ sở lưu trú du lịch, khu vui chơi giải trí… mức thu còn được xác định theo phân loại đô thị.

Cụ thể, Hà Nội và TP.HCM áp dụng mức theo khung giá đầy đủ; Đô thị loại I áp dụng 80% khung giá; Đô thị loại II áp dụng 50%; Đô thị loại III áp dụng 20%. Riêng khu vực vùng sâu, vùng xa và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, áp dụng 10% khung giá.

Quán cafe, nhà hàng... phải trả phí để phát nhạc. Ảnh: FBNV.

Biểu mức tiền bản quyền này được áp dụng đối với chủ sở hữu quyền tác giả . Chủ sở hữu quyền liên quan khi bản ghi âm, ghi hình được sử dụng cũng áp dụng biểu mức kể trên.

Tức, từ 1/7, các cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn hay khu vui chơi có sử dụng âm nhạc phục vụ khách hàng sẽ phải thực hiện nghĩa vụ chi trả tiền bản quyền theo quy định. Đây không phải quy định mới nhưng nghị định lần này được chuẩn hóa và quy định cụ thể hơn về cách tính tiền.

Liên quan đến việc thu và phân chia tiền bản quyền, Nghị định 134/2026 quy định tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, quyền liên quan phải xây dựng cơ chế giám sát. Việc này nhằm bảo đảm toàn bộ khoản tiền bản quyền thu từ hoạt động cấp phép được quản lý trong tài khoản riêng, tách biệt với tài sản, tài khoản cũng như các khoản thu, chi khác của tổ chức.

Quy định này cũng áp dụng đối với các khoản tiền bản quyền chưa thể phân chia do chưa xác định được hoặc không thể liên lạc với tác giả, đồng tác giả hay chủ sở hữu quyền.

Các tổ chức quản lý có trách nhiệm phân chia tiền bản quyền theo thỏa thuận đã ký với tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả hoặc chủ sở hữu quyền liên quan đã ủy quyền. Việc chi trả phải được thực hiện theo kỳ hạn và không được chậm quá 6 tháng kể từ thời điểm thu tiền bản quyền, ngoại trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, nhạc sĩ Trịnh Xuân Hảo nhận định nếu quy định trên được thực hiện, vấn đề bản quyền của nhạc Việt tiến thêm một bước mới. Đây là quy định hợp lý, dần dần tạo cho người dân ý thức nghe có bản quyền và nghe có ý thức, nghe có tính phí. Từ đó, ai cũng được hưởng lợi. Khi thu phí, khán giả sẽ được nghe những bản nhạc có chất lượng, còn nghệ sĩ cũng có kinh phí để tái tạo sự sáng tạo.

"Quy định này rõ ràng làm thay đổi thị trường âm nhạc nhưng việc áp dụng tương đối khó. Tôi nghĩ để làm việc này, mỗi người dùng phải được cấp một tài khoản riêng trên nền tảng nghe nhạc. Muốn nghe nhạc, người dùng đó phải mua bài hát thông qua tài khoản đó. Tương tự, quán cafe cũng cần có ID riêng và nộp phí mỗi khi nghe nhạc, trả tác quyền cho tác giả, nghệ sĩ.

Tôi nghĩ thời gian đầu áp dụng quy định, sẽ khá khó khăn, lạ lẫm. Nhưng như câu chuyện sử dụng mũ bảo hiểm trước đây cũng vậy. Lúc đầu, mọi người không quen nhưng giờ đây mũ bảo hiểm là thứ không thể thiếu khi đi xe máy ra đường. Nếu thực hiện được quy định này, tôi nghĩ môi trường âm nhạc sẽ phát triển chuyên nghiệp hơn", nhạc sĩ nói.

Quy định mới được cho là sẽ đảm bảo quyền lợi của nghệ sĩ trẻ. Ảnh: FBNV.

Còn nhiều thách thức

Nhạc sĩ, nhà sản xuất Lưu Thiên Hương cũng đưa ra quan điểm tương tự. Chị cho rằng quy định về chi trả bản quyền âm nhạc cho các cơ sở kinh doanh là một bước đi cần thiết, vì âm nhạc không chỉ để nghe cho vui mà còn góp phần tạo nên không gian, cảm xúc và trải nghiệm cho khách hàng. Khi một bài hát được sử dụng trong quán cà phê, nhà hàng, khách sạn hay khu vui chơi, việc ghi nhận quyền lợi của người sáng tạo là điều nên có.

Tuy nhiên, câu chuyện này cũng có hai mặt, chuyên gia chỉ ra.

Với các đơn vị kinh doanh lớn, việc chi trả bản quyền có thể là một phần trong chi phí vận hành. Nhưng với các hộ kinh doanh, quán cà phê nhỏ, quán ăn gia đình hay cửa hàng dịch vụ quy mô vừa và nhỏ, đây chắc chắn sẽ là khoản chi phí khiến họ phải cân nhắc nhiều hơn. Vì vậy, nếu cách áp dụng được phân tầng rõ ràng, linh hoạt theo quy mô và mức độ sử dụng âm nhạc, sẽ dễ tạo sự đồng thuận hơn.

Nhạc sĩ cũng đặt ra lo ngại về sự bùng phát của nhạc AI. Từ đây, nghệ sĩ cũng mất đi một kênh lan tỏa âm nhạc khá hiệu quả.

Chị giải thích: “Một điểm tôi khá lo ngại là khi chi phí bản quyền trở thành áp lực, nhiều nơi có thể chuyển sang dùng nhạc AI tự tạo hoặc các dạng nhạc nền vô danh để tránh chi phí. Điều này nếu diễn ra rộng rãi sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến sự lan tỏa của các ca khúc mới, đặc biệt là những sản phẩm của nhạc sĩ, ca sĩ và nhà sản xuất trẻ, mới hoạt động. Trước đây, quán cà phê, nhà hàng, khách sạn hay các không gian công cộng cũng là một kênh giúp bài hát đến gần hơn với khán giả. Nếu kênh lan tỏa này bị thu hẹp, đời sống âm nhạc đại chúng cũng sẽ bị ảnh hưởng”.

Nhạc sĩ Trịnh Xuân Hảo và Lưu Thiên Hương chia sẻ về quán cafe, nhà hàng... phải trả phí để phát nhạc. Ảnh: FBNV.

Vì vậy, nhạc sĩ cho rằng điều quan trọng là phải tìm được sự cân bằng: Vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng của người sáng tạo, vừa có cách tính phù hợp để các cơ sở kinh doanh nhỏ không bị quá áp lực. Khi chính sách hợp lý và dễ thực hiện, người kinh doanh sẽ có thiện chí hơn trong việc sử dụng âm nhạc có bản quyền, còn các ca khúc mới vẫn có cơ hội được vang lên, được lan tỏa và sống trong đời sống hàng ngày.