Thầy giáo chỉ ra vì sao nhiều cha mẹ dạy con học sai cách

Bài viết dưới đây là chia sẻ của thầy Lê Tấn Thời, giáo viên Trường THCS Nguyễn Đăng Sơn (Chợ Mới, An Giang) về những lý do khiến nhiều phụ huynh dạy con học chưa phù hợp.

Khi cha mẹ dạy con “lệch chương trình”

“Ba dạy gì mà không giống cách của cô gì hết!”, cậu bé than phiền khi bài tập Toán về nhà của em bị cô giáo nhận xét bằng mực đỏ chi chít. Kết quả đúng, nhưng cách giải lại không phù hợp với chương trình đang học. Tìm hiểu kỹ mới biết, người cha đã hướng dẫn con giải bài toán theo phương pháp đại số, trong khi em mới chỉ học phần số học.

Câu chuyện ấy gợi tôi nhớ đến bài toán dân gian quen thuộc một thời:
Vừa gà vừa chó
Bó lại cho tròn
Ba mươi sáu con
Một trăm chân chẵn
Hỏi có mấy gà, mấy chó?

Khi học số học, học sinh thường giải bằng cách đặt giả thiết tạm. Lên đến lớp 9, với kiến thức đại số, bài toán có thể được giải bằng hệ phương trình. Dù cách làm khác nhau, đáp số cuối cùng vẫn là 14 con gà và 22 con chó. Vấn đề không nằm ở kết quả, mà ở việc cách giải có phù hợp với kiến thức nền của học sinh ở thời điểm đó hay không.

“Dẫn chứng chưa phù hợp với kiến thức nền” - đó là lời phê của cô giáo Ngữ văn trong bài làm của một học sinh tiểu học ở phần vận dụng kiến thức. Khi được hỏi, cô bé nhỏ nhẹ: “Mẹ con dạy như thế đó cô!”. Người mẹ vốn yêu đọc sách, thường khuyến khích con đưa những chi tiết trong các tác phẩm đã đọc vào bài viết. Tuy nhiên, giáo viên cho rằng những dẫn chứng ấy sẽ phù hợp hơn khi sử dụng ở bậc trung học phổ thông.

Cha mẹ là người đồng hành cùng con trên các chặng đường học tập. Ảnh minh họa

Từ câu chuyện này, phụ huynh và giáo viên có dịp trao đổi thêm về văn hóa đọc. Cả hai đều hâm mộ nhà văn Nguyễn Nhật Ánh và thống nhất rằng: Các cuốn như Trước vòng chung kết, Bàn có năm chỗ ngồi phù hợp với lứa tuổi THCS; còn Mắt biếc, Bồ câu không đưa thư thích hợp hơn với tuổi mới lớn. Văn hóa đọc muốn lan tỏa bền vững cần có những hoạt động song hành, bên cạnh việc giới thiệu sách hay và phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Đây cũng là điểm đồng thuận giữa phụ huynh và giáo viên trong việc giúp học sinh học tốt môn Ngữ văn.

Áp lực vô hình từ sự kèm cặp quá mức

Không chỉ với các môn “công cụ” như Toán, Văn, Tiếng Anh, nhiều phụ huynh còn phải “đánh vật” với hàng loạt môn học và hoạt động giáo dục khác trong chương trình hiện hành. Có người tìm đến các video, clip học tập trên mạng rồi giảng lại cho con; có người cẩn thận hơn, ngồi xem cùng con và giải thích từng phần. Nhưng hiệu quả ra sao thì chỉ người trong cuộc mới thấu.

Một người bạn của tôi từng kể, anh và vợ không ít lần căng thẳng chỉ vì chuyện dạy con học. Anh cho rằng con cần đọc kỹ sách giáo khoa, tự vận dụng kiến thức để làm bài; chỉ khi thực sự bế tắc mới nhờ người lớn hỗ trợ. Trong khi đó, vợ anh lại sốt ruột, muốn con hoàn thành bài vở thật nhanh để không thua kém bạn bè, nên hầu như dành toàn bộ thời gian cho việc kèm cặp. Hai quan điểm trái ngược khiến người chịu áp lực lớn nhất lại chính là đứa trẻ.

“Không phải cha mẹ không quan tâm hay không muốn dạy con, mà là không biết dạy thế nào cho phù hợp. Kiến thức, kỹ năng các cháu học bây giờ rất khác ngày xưa, chưa kể khả năng sư phạm của phụ huynh”, đó là tâm sự chung của nhiều bậc cha mẹ khi đồng hành cùng con học tập tại nhà.

Thực tế cho thấy, việc dạy con học ngày nay không hề dễ dàng. Ngoài áp lực mưu sinh khiến thời gian dành cho con bị hạn chế, phụ huynh còn phải đối mặt với bài toán: Làm sao truyền đạt kiến thức phù hợp với tâm lý lứa tuổi và năng lực thực tế của con. Không ít cha mẹ chưa thực sự hiểu khả năng của con mình, vô tình ép các em học những nội dung vượt quá tầm, dẫn đến chán học và sa sút dần trong quá trình rèn luyện.

Từ góc nhìn cá nhân, tôi cho rằng phụ huynh cần lưu ý một số giải pháp khi hướng dẫn con học tại nhà. Thứ nhất, nên đọc sách giáo khoa và xem kỹ vở ghi của con để nắm được nội dung, phương pháp giảng dạy của thầy cô, từ đó hỗ trợ phù hợp. Thứ hai, lựa chọn các trang web học tập chính thống để tham khảo, bởi đây là nguồn học liệu hữu ích không chỉ cho phụ huynh mà còn cho học sinh và giáo viên. Thứ ba, cần trao đổi thường xuyên với thầy cô để tìm ra những phương pháp cơ bản giúp con hình thành năng lực tự học - yếu tố nền tảng để các em tiến xa hơn.

Dạy con học không dễ, nhưng trong bối cảnh hiện nay, cha mẹ cần xác định rõ vai trò của mình là người đồng hành, người chỉ đường, chứ không phải là người nắm tay con đi thay mọi bước.

Lê Tấn Thời