Thế giới thời đàm: Khi các ứng cử viên Đảng Cộng hòa 'đi trên dây'

Trong cuộc đua giành quyền kiểm soát Quốc hội hiện nay, những ứng cử viên đứng gần người đứng đầu Nhà Trắng chưa chắc đã thuận lợi, nhưng những người đang né tránh cũng phải nhìn trước, ngó sau. Theo hãng tin AP, nhiều ứng cử viên Cộng hòa chạy đua vào Thượng viện, Hạ viện và các vị trí thống đốc trên khắp nước Mỹ đang hạn chế nhắc tên Tổng thống Donald Trump hoặc chủ động giữ khoảng cách với ông trong các cuộc tranh luận vận động bầu cử.

Thậm chí, một số chiến dịch vận động còn âm thầm gỡ hình ảnh của đương kim tổng thống khỏi trang web tranh cử. Những điều chỉnh ấy phản ánh nỗi lo khi mức tín nhiệm của người đứng đầu Nhà Trắng sụt giảm, trong bối cảnh cử tri bất bình về tình trạng lạm phát, giá nhiên liệu, chính sách thuế quan và xung đột liên quan đến Iran…

Tổng thống Donald Trump đang đối mặt với tỷ lệ ủng hộ sụt giảm. Ảnh: Reuters 

Cũng khó trách vì lịch sử bầu cử Mỹ từng có không ít tiền lệ khiến các ứng cử viên Cộng hòa cảm thấy bất an. Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ thường mang lại nhiều khó khăn cho đảng của tổng thống đương nhiệm. Năm 2010, cựu Tổng thống Barack Obama từng thừa nhận đảng của ông hứng chịu một “trận thua thảm hại” khi đảng Dân chủ mất tới 63 ghế tại Hạ viện. Cũng tại Hạ viện, năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump, Đảng Cộng hòa đã mất 41 ghế. Những ứng cử viên Cộng hòa đang vận động tranh cử hiện nay hẳn không muốn lặp lại những kịch bản cũ này. 

Bởi vậy, thay vì chỉ trông cậy vào lực lượng ủng hộ cốt lõi của tổng thống, các ứng cử viên Cộng hòa đang tìm cách mở rộng liên minh cử tri. Nhưng muốn thu hút thêm người bỏ phiếu, họ phải tìm được câu trả lời thỏa đáng cho những băn khoăn về vấn đề kinh tế và những chính sách gây tranh cãi của Nhà Trắng. Rõ ràng, họ có thể gỡ khỏi trang web vận động tranh cử hình ảnh của tổng thống, nhưng những câu hỏi của cử tri thì vẫn luôn treo ở đó. 

Đáng chú ý, dấu hiệu khác biệt đã xuất hiện ngay tại Florida, bang quê nhà của Tổng thống Donald Trump. Trong một chiến dịch vận động, nữ hạ nghị sĩ Cộng hòa Maria Elvira Salazar lên tiếng: “Thưa tổng thống, một số biện pháp thực thi chính sách nhập cư của ông đã đi quá xa”. Bà cảnh báo rằng một số cử tri gốc Tây Ban Nha từng ủng hộ tổng thống cảm thấy bị “phản bội” bởi chương trình nghị sự về nhập cư của chính quyền. Đây là lời nhắc cho thấy sự ủng hộ trước đây không mặc nhiên bảo đảm cho lá phiếu sắp tới.

Tại Michigan, ông Mike Rogers, ứng cử viên Thượng viện được tổng thống hậu thuẫn, cũng đưa ra thông điệp rõ ràng trong chiến dịch vận động: “Cuộc chiến với Iran cần phải chấm dứt”, và “phải kết thúc nhanh chóng”. Ở Iowa, ứng cử viên Thượng viện Ashley Hinson bày tỏ quan điểm tương tự: “Người dân Iowa đang bị dồn vào thế khó và không đáng phải gánh chịu chi phí tăng cao tại trạm xăng hay quầy thanh toán do cuộc chiến ở Iran gây ra”.

Trao đổi với Spectrum News, ông Todd Belt, Giáo sư chuyên ngành quản trị chính trị tại Đại học George Washington, nhận định tỷ lệ ủng hộ đương kim tổng thống đang ở mức “rất, rất thấp”. Trong những tuần gần đây, tỷ lệ này thường xuyên xuống dưới 40%. Theo ông Belt, ứng cử viên muốn gắn bó với một tổng thống được lòng dân và tìm cách tách ra khi tình thế đảo chiều. Khoảng cách chính trị đó dường như cũng đang co giãn theo kết quả thăm dò.

Tuy nhiên, Nhà Trắng bác bỏ cách nhìn nhận trái chiều đó. Một người phát ngôn Nhà Trắng khẳng định Tổng thống Donald Trump là “nhà lãnh đạo tuyệt đối”, người truyền tải thông điệp hiệu quả nhất và là nguồn động lực vô song của Đảng Cộng hòa, đồng thời cam kết duy trì thế đa số tại Quốc hội. Các chuyến thăm gần đây tới Texas và Bắc Carolina, nơi tổng thống được ứng cử viên địa phương chào đón nồng nhiệt, đã được viện dẫn làm minh chứng.

Vấn đề là, theo chuyên gia thăm dò dư luận của Đảng Cộng hòa Paul Shumaker, đảng này vừa gặp khó khăn trong huy động cử tri ngay trong nội bộ, vừa khó thu hút cử tri độc lập quan tâm đến sức ép kinh tế. Muốn xoay chuyển cục diện nan giải này cần những cải thiện kinh tế mang tính đột phá hoặc có bước ngoặt lớn về đối ngoại, trong khi thời gian không ủng hộ. Vả lại, đây cũng là những vấn đề mà các ứng cử viên không thể tự quyết trên bục tranh luận vận động tranh cử của mình.

Vì thế, giới phân tích cho rằng các ứng cử viên Đảng Cộng hòa đang ở trong hoàn cảnh chẳng khác nào “đi trên dây” vì luôn phải cố giữ thăng bằng. Họ không dám tách mình hẳn khỏi tầm ảnh hưởng không thể phủ nhận của Tổng thống Donald Trump, trong khi vẫn phải giữ khoảng cách một cách thận trọng với ông để kiếm thêm những lá phiếu ủng hộ khó khăn.