Thế giới thời đàm: Thông điệp đằng sau tấm thảm cho mượn

Cách đây hơn một năm, trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Anh hồi tháng 7-2025, Tổng thống Macron đã quyết định cho London mượn tấm thảm Bayeux trong vòng một năm nhằm khôi phục mối quan hệ văn hóa và đánh dấu sự tin tưởng giữa hai nước.

Việc cho mượn tấm thảm Bayeux là điều chưa từng có tiền lệ. Trước đó, ý tưởng này đã được xem xét hai lần nhưng không thành công: Đó là vào năm 1953 nhân dịp lễ đăng quang của Nữ hoàng Elizabeth II, và vào năm 1966 nhân kỷ niệm 900 năm trận Hastings, sự kiện đã giúp Guillaume le Conquérant, Công tước xứ Normandy (Pháp) lên ngôi Vua nước Anh.

Ngày 10-7 vừa qua, báu vật gần nghìn năm tuổi này đã được vận chuyển bí mật đến Bảo tàng Anh bất chấp sự phản đối từ một số chuyên gia và những người bảo vệ di sản ở Pháp do lo ngại tác phẩm sẽ bị hư hại không thể khắc phục. Tấm thảm dài 70m, mô tả cuộc chinh phục nước Anh năm 1066 của Guillaume le Conquérant. Tấm thảm lần đầu tiên được trưng bày phẳng và nguyên khối, sẽ mở cửa cho công chúng tham quan từ ngày 10-9 và dự kiến sẽ ở lại London đến ngày 11-7-2027.

 Tổng thống Emmanuel Macron phát biểu tại lễ khai trương trưng bày tấm thảm Bayeux tại Bảo tàng Anh, ngày 2-9. Ảnh: Le Monde.fr

Đến dự lễ khai mạc triển lãm ngày 2-9, Tổng thống Macron cùng với Vua Charles III và vợ, Hoàng hậu Camilla cùng Thủ tướng Anh Andy Burnham, đều bày tỏ tin tưởng Paris và London sẽ tạo dựng "mối quan hệ bền chặt như những sợi chỉ" của tấm thảm Bayeux. Trong bài phát biểu bằng tiếng Pháp, xen kẽ với một vài câu tiếng Anh, người đứng đầu nước Pháp đã ca ngợi tầm quan trọng của nghệ thuật thêu, vốn kết nối các nền văn hóa, lịch sử và vận mệnh hai nước  với nhau. Ông Macron cũng gọi tấm thảm Bayeux là "một chương quan trọng trong lịch sử Anh, Pháp và châu Âu".

Về phần mình, Vua Charles III bày tỏ niềm vui đặc biệt khi được nhìn thấy tấm thảm Bayeux, coi việc Pháp cho Anh mượn tấm thảm là biểu tượng quý giá của sự tin tưởng. “70m tác phẩm nghệ thuật này nhắc nhở chúng ta rằng hai quốc gia đã có mối liên hệ với nhau gần 1000 năm", Vua Charles III nhấn mạnh.

Vua Charles III của Anh và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tham quan triển lãm trưng bày tấm thảm Bayeux tại Bảo tàng Anh ở London, ngày 2-9. Ảnh: Le Monde.fr

Ngoài dự khai mạc triển lãm, một nội dung quan trọng trong chuyến thăm Anh lần này của Tổng thống Macron là hội đàm với Thủ tướng Burnham tại ngôi nhà số 10 phố Downing, dự kiến diễn ra vào hôm nay (3-9), theo giờ London. Đây là cuộc gặp đầu tiên của ông Burnham-người vừa nhậm chức Thủ tướng Anh hồi tháng 7 vừa qua thay người tiền nhiệm Keir Starmer, với ông Macron-người sẽ kết thúc hai nhiệm kỳ Tổng thống vào tháng 5-2027. Điều đó cũng có nghĩa rằng, khi tấm thảm quay trở về Bayeux ở Normandy, miền Tây nước Pháp, ông Macron sẽ không còn là tổng thống nữa. Vì lẽ đó, cuộc hội đàm Pháp-Anh lần này có ý nghĩa quan trọng với cả hai nhà lãnh đạo, góp phần tăng cường quan hệ hai nước “bền chặt như những sợi chỉ" của tấm thảm Bayeux sau nhiều năm đầy biến động.

Tình hữu nghị giữa hai nước láng giềng lâu năm bên kia eo biển Manche từng đối mặt với những thử thách, như việc Anh rời khỏi EU (Brexit) hay việc Anh cùng với Mỹ và Australia ký Hiệp định Đối tác tăng cường an ninh ba bên (AUKUS) năm 2021, mà Paris coi là một "sự phản bội". Quan hệ hai nước đã nồng ấm trở lại sau chuyến thăm cấp nhà nước của Vua Charles III và Hoàng hậu Camilla tới Pháp năm 2022 và chuyến thăm cấp nhà nước tới Anh tháng 7-2025 của Tổng thống Macron. Còn lần này, “khi chúng ta cùng kỷ niệm di sản chung, Tổng thống Macron và tôi sẽ tiếp tục tăng cường mối quan hệ giữa hai quốc gia”, ông Burnham tuyên bố hôm 2-9.

Một trong những chủ đề ưu tiên mà Thủ tướng Burnham đề cập trong cuộc hội đàm với Tổng thống Macron lần này là chống lại tình trạng người di cư vượt eo biển Anh bằng thuyền nhỏ. Chính phủ Anh, vốn ghi nhận số lượng người di cư đến thấp nhất trong mùa hè này kể từ năm 2019, đã ca ngợi sự thành công của thỏa thuận với Pháp, được gia hạn thêm 3 năm vào tháng 4 vừa qua. Dự kiến, trong thời gian tới, London và Paris sẽ tăng cường lực lượng cảnh sát triển khai dọc bờ biển Pháp để ngăn chặn việc vượt biên trái phép qua eo biển Anh bằng các thuyền nhỏ, hiện đang chở ngày càng nhiều người di cư bất hợp pháp. 

Bên cạnh đó, các cuộc thảo luận giữa hai nhà lãnh đạo cũng sẽ tập trung vào xung đột ở Ukraine và Trung Đông, cũng như hợp tác quốc phòng, khi ông Macron chủ trương tăng cường trụ cột châu Âu của NATO trước sự cam kết ngày càng không chắc chắn của Mỹ. Cả hai bên cũng bày tỏ mong muốn "tiếp tục quá trình xích lại gần hơn với EU", sáng kiến do cựu Thủ tướng Starmer khởi xướng.

Anand Menon, một nhà khoa học chính trị tại Đại học King's College London, nhận định, Thủ tướng Burnham muốn tiếp tục công việc của người tiền nhiệm Starmer - người đã cải thiện quan hệ với các nhà lãnh đạo chủ chốt của EU. Nhưng thách thức thực sự đối với Anh khi tiến gần hơn đến EU là lập trường cứng rắn của Pháp, đặc biệt là về nông nghiệp.

Tuy nhiên, ông Macron tuyên bố rằng, “ngay cả khi hai nước không phải lúc nào cũng đồng ý về mọi việc, hai bên vẫn tôn trọng lẫn nhau và luôn sẵn sàng thảo luận về mọi vấn đề, bao gồm cả việc làm mới quan hệ giữa Anh và EU”.