Thể thao Bắc Ninh: Đổi mới huấn luyện, hướng tới thành tích cao hơn

Phát huy sở trường, đào tạo chuyên sâu

Năm 2025, vận động viên Bắc Ninh giành 1.506 huy chương tại các giải quốc gia, trong đó có 403 Huy chương Vàng; tại các giải quốc tế giành 93 huy chương, trong đó có 35 Huy chương Vàng. Những con số này cho thấy vị thế của thể thao thành tích cao Bắc Ninh ngày càng được khẳng định. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều tỉnh, thành phố, ngành tăng cường đầu tư cho thể thao thành tích cao, từ tuyển chọn vận động viên, thuê chuyên gia, tổ chức tập huấn nước ngoài đến chăm lo dinh dưỡng, y học thể thao và trang thiết bị chuyên dụng, việc đổi mới công tác huấn luyện, tạo đột phá về thành tích là yêu cầu cấp thiết.

Các kỳ thủ đội tuyển cờ vua tỉnh Bắc Ninh tích cực ôn luyện, sẵn sàng cho các giải đấu.

Hiện nay, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể thao Bắc Ninh số 1, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể thao Bắc Ninh số 2 đang đào tạo, huấn luyện 28 bộ môn với gần 800 vận động viên. Đội ngũ huấn luyện viên của hai đơn vị khoảng 80 người, phần lớn từng là những vận động viên, kiện tướng xuất sắc, từng đạt thành tích cao tại các đấu trường trong nước, quốc tế và có bằng đại học chuyên ngành. Các bộ môn có thế mạnh của Bắc Ninh như: Điền kinh, đá cầu, jujitsu, cầu lông, cờ tướng, cờ vua, cử tạ, các môn võ thuật…

Thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục tham mưu UBND tỉnh quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng thêm các công trình thể thao, bổ sung trang thiết bị phục vụ công tác huấn luyện và thi đấu. Ngành tăng cường tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ huấn luyện viên; tham mưu xây dựng cơ chế, chính sách đãi ngộ phù hợp.

Anh Trương Văn Đức, phụ trách bộ môn đá cầu, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Bắc Ninh số 1 cho biết: Bộ môn đá cầu hiện có khoảng 30 vận động viên. Trước đây, việc huấn luyện thường theo hướng dàn trải; một vận động viên có thể được đào tạo để đảm nhiệm nhiều vị trí như tấn công, chuyền, phòng thủ. Vận động viên được huấn luyện tương đối toàn diện về kỹ thuật phát cầu, khống chế, chuyền, tấn công, di chuyển... Phương pháp này có ưu điểm là giúp vận động viên phát triển toàn diện, có khả năng đảm nhiệm nhiều vị trí song hạn chế là chưa tạo được sự chuyên sâu. Vì vậy, ban huấn luyện bộ môn đã đổi mới phương pháp, tập trung đào tạo kỹ thuật theo hướng chuyên sâu, dựa trên điểm mạnh, sở trường và thể lực của từng vận động viên. Việc bố trí vận động viên ở từng vị trí, xây dựng phương án thi đấu cho mỗi trận đấu cũng được tính toán kỹ. Cùng đó, các bài tập rèn thể lực như gym, đẩy tạ, chạy, vượt chướng ngại vật được tăng cường nhằm nâng cao sức mạnh, sức bền và khả năng thi đấu.

Không chỉ đá cầu, bộ môn cờ tướng cũng có nhiều đổi mới trong huấn luyện. Đội tuyển cờ tướng của tỉnh hiện có 26 vận động viên, phần lớn ở lứa tuổi từ 6 đến 18. Bên cạnh việc tập luyện theo lịch hằng ngày, ban huấn luyện tham mưu lãnh đạo đơn vị đầu tư, trang bị phần mềm có bản quyền, nghiên cứu các tài liệu chuyên dụng để cung cấp cho vận động viên; đầu tư robot hỗ trợ tập luyện nhằm nâng cao kỹ năng và khả năng xử lý tình huống thi đấu. Các kỳ thủ thường xuyên xem video các bài tập để tích lũy kinh nghiệm. Sau mỗi ván đấu, huấn luyện viên và vận động viên cùng phân tích các nước cờ, xác định ưu điểm, hạn chế để rút kinh nghiệm, từ đó điều chỉnh phương pháp tập luyện và nâng cao hiệu quả thi đấu.

Ông Bùi Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Bắc Ninh số 1 cho biết: Giáo án của huấn luyện viên ở các bộ môn được Trung tâm kiểm duyệt kỹ lưỡng, bảo đảm chất lượng, phù hợp với điều kiện thực tế. Ban lãnh đạo cũng thường xuyên kiểm tra, kịp thời chấn chỉnh những hạn chế, vi phạm nếu có. Cùng với đó, các vận động viên, nhất là những vận động viên trẻ có triển vọng được tạo điều kiện tham dự các giải đấu lớn để học hỏi, cọ xát và tích lũy kinh nghiệm.

Chú trọng bồi dưỡng, nâng cao chất lượng huấn luyện

Thể thao Bắc Ninh đã có nhiều vận động viên tạo được dấu ấn tại các đấu trường quốc gia và quốc tế. Một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng và thành tích của thể thao thành tích cao là công tác huấn luyện, trong đó huấn luyện viên giữ vai trò then chốt. Theo lãnh đạo các trung tâm huấn luyện, việc theo dõi thể lực, phân tích kỹ thuật, kiểm soát khối lượng vận động, chế độ dinh dưỡng và phục hồi có ảnh hưởng trực tiếp đến thành tích của vận động viên.

Thực tế cho thấy, một huấn luyện viên giỏi không chỉ biết tổ chức bài tập mà còn phải nắm được vận động viên đang ở trạng thái nào, vì sao thành tích giảm sút, nguyên nhân chấn thương và thời điểm phù hợp để tăng hoặc giảm cường độ tập luyện. Muốn vậy, đội ngũ huấn luyện viên phải được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên và có điều kiện tiếp cận những phương pháp mới.

Nguyễn Thị Oanh (đội tuyển điền kinh tỉnh Bắc Ninh) - vận động viên tiêu biểu của điền kinh Việt Nam.

Ông Nguyễn An Phú, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Bắc Ninh số 2 chia sẻ: “Ngoài các bài tập luyện theo giáo án, hoạt động thi đấu cũng được đơn vị rất chú trọng trong kế hoạch huấn luyện. Với vận động viên trẻ, những giải đấu trong nước là cần thiết nhưng chưa đủ. Các em cần được cọ xát với các đối thủ mạnh hơn, được thi đấu ở những giải có chất lượng chuyên môn cao để biết mình đang thiếu gì. Sau mỗi giải đấu, kết quả được chúng tôi sử dụng để điều chỉnh giáo án chứ không chỉ dừng ở việc tính số huy chương”. Việc này không chỉ nhằm kiểm chứng năng lực của vận động viên mà còn là cơ sở để huấn luyện viên đánh giá hiệu quả giáo án, nhận diện điểm yếu và điều chỉnh quá trình tập luyện. Đây cũng là cách giúp các vận động viên trẻ từng bước tích lũy bản lĩnh, kinh nghiệm, khả năng thích ứng với áp lực tại những giải đấu có chất lượng chuyên môn cao.

Trong bối cảnh Bắc Ninh đang có những thay đổi lớn về quy mô và vị thế phát triển, thể thao thành tích cao cũng cần được đặt trong tầm nhìn dài hạn, hướng tới nâng cao thành tích tại các đấu trường quốc gia, khu vực và quốc tế. Để những đổi mới trong huấn luyện trở thành nền tảng cho thành tích bền vững, bài toán đặt ra không chỉ nằm ở giáo án mà còn ở nguồn lực đầu tư và chất lượng đội ngũ.

Thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục tham mưu UBND tỉnh quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng thêm các công trình thể thao, bổ sung trang thiết bị phục vụ công tác huấn luyện và thi đấu. Ngành cũng sẽ tăng cường tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ huấn luyện viên; tham mưu xây dựng cơ chế, chính sách đãi ngộ phù hợp đối với huấn luyện viên, vận động viên có thành tích xuất sắc trong huấn luyện, thi đấu.

Theo định hướng của ngành, Bắc Ninh sẽ tăng cường tập huấn, giao lưu chuyên môn, đồng thời tìm kiếm và sử dụng chuyên gia, huấn luyện viên có trình độ cao cho các môn trọng điểm. Với một số môn, việc mời chuyên gia bên ngoài tham gia trong từng giai đoạn có thể đem lại hiệu quả nhanh hơn so với chỉ dựa vào lực lượng tại chỗ, qua đó bổ sung kinh nghiệm và phương pháp huấn luyện mới.

Ông Nguyễn Trọng Bắc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Sở sẽ tham mưu UBND tỉnh xây dựng Đề án Phát triển thể thao thành tích cao Bắc Ninh, giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo. Trong đó, chú trọng bồi dưỡng theo hướng chuyên sâu hơn đối với vận động viên, huấn luyện viên; xây dựng cơ chế, chính sách đãi ngộ hấp dẫn để thu hút nhân tài; huy động các nguồn lực, đầu tư kinh phí xây dựng hệ thống thiết chế thể thao hiện đại. Mặt khác, tăng cường ứng dụng công nghệ số; đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế trong tập huấn, đào tạo huấn luyện viên, vận động viên. Đây là những giải pháp quan trọng nhằm tạo sự bứt phá, nâng tầm thể thao thành tích cao của Bắc Ninh trong giai đoạn phát triển mới.