Thể thao thành tích cao: Cuộc đua phía sau những tấm huy chương

Tỏa sáng trên đấu trường lớn

Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể thấy thể thao thành tích cao Bắc Ninh ghi dấu ấn rõ nét. Năm 2025, các vận động viên Bắc Ninh giành 1.506 huy chương tại các giải quốc gia, trong đó có 403 Huy chương Vàng, số lượng nhiều nhất từ trước đến nay. Ở các đấu trường quốc tế, thể thao Bắc Ninh giành 93 huy chương, trong đó có 35 Huy chương Vàng. Riêng tại SEA Games 33, Bắc Ninh đóng góp 15 vận động viên ở 12 môn, giành 15 huy chương, trong đó có 7 Huy chương Vàng, nổi bật là thành tích của Nguyễn Thị Oanh với 3 Huy chương Vàng ở các nội dung 5.000 m, 10.000 m và 3.000 m vượt chướng ngại vật, nâng tổng số Huy chương Vàng SEA Games trong sự nghiệp của cô lên con số 15. Những con số ấy không chỉ phản ánh sự tiến bộ vượt bậc về chuyên môn mà còn cho thấy hiệu quả của việc lựa chọn đúng những môn có thế mạnh để đầu tư chiều sâu. Điền kinh, đá cầu, vật, cờ tướng, cờ vua, cử tạ, jujitsu, wushu... đang trở thành những mũi nhọn của thể thao Bắc Ninh.

Đoàn vận động viên tiêu biểu của Bắc Ninh rước đuốc tại Lễ khai mạc Đại hội Thể dục thể thao tỉnh Bắc Ninh lần thứ I năm 2026.

Bước sang năm 2026, thành tích tiếp tục được nối dài trên các đấu trường quốc tế. Đô vật trẻ Đỗ Ngọc Linh lần lượt giành Huy chương Vàng Giải vô địch Vật bãi biển thế giới và Giải vô địch Vật các lứa tuổi châu Á ở hạng 50 kg nữ. Nguyễn Thị Thu Thủy giành Huy chương Vàng hạng 56 kg nữ tại Cúp Sanda thế giới lần thứ 11. Phạm Tiến Sản tiếp tục khẳng định vị thế ở các nội dung sức bền với Huy chương Vàng Cúp Triathlon châu Á 2026…

Đáng chú ý, phía sau những gương mặt đã thành danh là một lớp vận động viên trẻ khá dồi dào. Hiện Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Bắc Ninh huấn luyện 28 bộ môn với gần 800 vận động viên; đội ngũ huấn luyện viên có khoảng 80 người. Đây là lực lượng quan trọng để thể thao Bắc Ninh duy trì sức cạnh tranh trong những năm tới. Ở một số môn, việc trẻ hóa lực lượng đã cho thấy kết quả rõ rệt.

Đơn cử như bộ môn cờ tướng hiện có 26 kỳ thủ, đa số ở độ tuổi từ 6 đến 20. Anh Phạm Xuân Quang, huấn luyện viên môn cờ tướng của tỉnh cho biết: Chỉ qua 4/6 giải trong hệ thống thi đấu quốc gia từ đầu năm 2026, các kỳ thủ Bắc Ninh đã giành 132 huy chương các loại, trong đó có 35 Huy chương Vàng, 39 Huy chương Bạc và 58 Huy chương Đồng. Hay như môn Jujitsu cũng có rất nhiều vận động viên trẻ mỗi năm thi đấu giành hàng chục huy chương ở các giải đấu quốc gia, quốc tế.

Có thể thấy, những thành tích mà thể thao thành tích cao Bắc Ninh đạt được thời gian qua là sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó có các cơ chế chính sách. Cuối năm 2025, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 104/2025/NQ-HĐND Quy định một số chế độ dinh dưỡng, tiền thưởng, đãi ngộ đối với huấn luyện viên, vận động viên và chế độ chi tiêu tài chính đối với các giải thể thao trên địa bàn tỉnh.

Theo đó, huấn luyện viên, vận động viên lập thành tích tại các giải thể thao quốc tế, ngoài chế độ thưởng theo quy định tại Nghị định số 152/2018/NĐ-CP của Chính phủ còn được thưởng theo quy định của tỉnh, như: Giành Huy chương Vàng ở Đại hội Olympic, mức thưởng là 170 triệu đồng, Đại hội thể thao châu Á, mức thưởng là 80 triệu đồng, Đông Nam Á là 35 triệu đồng… Đối với huấn luyện viên, vận động viên lập thành tích tại các cuộc thi đấu thể thao toàn quốc, quốc gia được thưởng tiền theo mức lương cơ sở, hệ số từ 3.0 đến 8.0 tùy từng loại huy chương…

Đầu tư trọng tâm, tạo sức bật mới

Mặc dù thành tích là vậy song thể thao Bắc Ninh đang đứng trước yêu cầu cao hơn khi nhiều tỉnh, thành phố tăng đầu tư cho thể thao thành tích cao, cuộc cạnh tranh huy chương ngày càng khốc liệt. Bắc Ninh cần làm gì để thể thao thành tích cao có sức bật trong bối cảnh mới, để huấn luyện viên, vận động viên thực sự yên tâm gắn bó với sự nghiệp thể thao là câu hỏi cần lời giải.

Phạm Tiến Sản - vận động viên môn Duathlon - hai môn phối hợp gồm chạy - đạp xe là một trong những vận động viên sáng giá của thể thao Bắc Ninh.

Thực tế chứng minh, ở các đấu trường lớn, một vận động viên phải mất rất nhiều năm tôi luyện vất vả mới có thể bước lên bục nhận huy chương; trong khi đó, áp lực học tập, việc làm, thu nhập và tương lai sau khi giải nghệ có thể tác động trực tiếp đến quyết định theo đuổi con đường thể thao chuyên nghiệp của họ. Vì vậy, để nâng tầm thể thao thành tích cao, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp.

Theo các chuyên gia, thể thao thành tích cao của một địa phương, ngành không đến từ việc đầu tư đơn lẻ. Đó là kết quả của cả chuỗi liên kết: Cơ chế chính sách đủ mạnh để “giữ chân” vận động viên; cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu; huấn luyện viên giỏi; thi đấu cọ xát thường xuyên và quan trọng nhất là có lực lượng kế cận được chuẩn bị từ sớm.

Ông Bùi Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Bắc Ninh cho biết, với quan điểm chỉ có quan tâm đầu tư mới có thể mang lại kết quả tốt, nên ngoài chế độ đãi ngộ theo quy định, việc đổi mới công tác huấn luyện, tăng cường thi đấu cọ xát để học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn được đơn vị xác định là khâu then chốt. Điều này được thể hiện rõ trong công tác huấn luyện của Trung tâm. Ví như ở môn đá cầu, cầu mây, bóng đá nam... thay vì huấn luyện vận động viên theo hướng toàn diện nhưng dàn trải, ban huấn luyện chuyển sang cá thể hóa, phân công vị trí dựa trên sở trường, thể lực và kỹ thuật của từng người; đồng thời tăng cường các bài tập thể lực để nâng sức mạnh và sức bền. Với cờ tướng, cờ vua, ngoài giáo án truyền thống, các vận động viên được đầu tư phần mềm chuyên dụng, tài liệu có bản quyền và robot hỗ trợ tập luyện, thi đấu online...

Theo các chuyên gia, thể thao thành tích cao của một địa phương, ngành không đến từ việc đầu tư đơn lẻ. Đó là kết quả của cả chuỗi liên kết: Cơ chế chính sách đủ mạnh để “giữ chân” vận động viên; cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu; huấn luyện viên giỏi; thi đấu cọ xát thường xuyên và quan trọng nhất là có lực lượng kế cận được chuẩn bị từ sớm. Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ mở rộng không gian phát triển kinh tế - xã hội mà còn nâng tầm yêu cầu đối với thể thao. Tới đây, Bắc Ninh sẽ tiếp tục tham gia nhiều giải đấu quốc gia, quốc tế, yêu cầu nhiệm vụ đặt ra ngày càng cao hơn, trước mắt là Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026 với 48 môn và 973 nội dung. Đoàn thể thao Bắc Ninh dự kiến cử hơn 300 vận động viên tranh tài ở 27 môn, đặt mục tiêu giành từ 90 huy chương trở lên, trong đó có 30 Huy chương Vàng, phấn đấu lọt tốp 10/36 tỉnh, thành phố và ngành có thành tích cao nhất.

Ông Nguyễn Trọng Bắc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Thời gian tới, Sở tham mưu UBND thành phố chỉ đạo đơn vị liên quan tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, bổ sung trang thiết bị, nâng cao chất lượng đội ngũ huấn luyện viên, vận động viên; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, y học thể thao và từng bước tìm kiếm, sử dụng chuyên gia có trình độ cao cho các môn trọng điểm. Cùng đó, tiếp tục tham mưu xây dựng, ban hành các chính sách đãi ngộ hấp dẫn, huy động nguồn lực xã hội, chăm lo cho huấn luyện viên, vận động viên tốt hơn để họ yên tâm gắn bó, đóng góp tích cực vào sự nghiệp thể thao của tỉnh.