Then, tính ngân vang - Tiếp nối mạch nguồn văn hóa

Khi tiếng Then, tiếng tính ngân vang

Liên hoan hát Then, đàn tính và trình diễn trang phục dân tộc năm 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức ngày 2/10 tại sân cọn nước, Phố đi bộ Kim Đồng, phường Thục Phán, có sự tham gia của 12 đoàn với hơn 200 nghệ nhân, diễn viên thuộc các phường: Thục Phán, Nùng Trí Cao, Tân Giang và các xã Hòa An, Đông Khê, Hạ Lang, Trùng Khánh, Bảo Lạc, Trường Hà, Thông Nông, Thạch An, Nguyên Bình.

Không gian Liên hoan trở nên rộn ràng với những câu Then, tiếng tính cùng các tiết mục múa, dân ca, dân vũ mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc. 12 đoàn nghệ thuật quần chúng đến từ các xã, phường trong tỉnh mang đến Liên hoan những tiết mục được chuẩn bị công phu, thể hiện sự phong phú trong đời sống văn hóa cộng đồng.

Mỗi tiết mục mang một sắc thái riêng, góp phần làm phong phú không gian văn hóa của Liên hoan.

Mỗi tiết mục là một cách kể về quê hương, con người, đời sống và những phong tục, tập quán được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Có những làn điệu Then cổ được trao truyền; có những tiết mục được sáng tạo, phát triển trên chất liệu truyền thống. Tiếng đàn tính hòa cùng giọng hát, điệu múa và sắc màu trang phục dân tộc, tạo nên không gian nghệ thuật giàu bản sắc.

Liên hoan khuyến khích các tiết mục khai thác, phát huy giá trị của hát Then, đàn tính, dân ca, dân vũ và trang phục truyền thống, gắn với đời sống văn hóa của cộng đồng các dân tộc tại địa phương.

Bà Nông Thị Nhi, xã Hòa An chia sẻ: Bản thân tôi đã biết hát Then, đàn tính từ khi còn nhỏ. Với tôi, mỗi lần đứng trên sân khấu không đơn thuần là một lần biểu diễn. Đó còn là dịp để truyền lại những gì mình biết, mình hiểu và mình trân trọng trao truyền cho lớp người kế cận.

Những người trẻ tiếp nối mạch nguồn

Nếu các nghệ nhân là những người lưu giữ ký ức văn hóa, thì thế hệ trẻ chính là những người tiếp tục đưa những giá trị ấy vào đời sống. Tại Liên hoan, hình ảnh những em nhỏ trong trang phục dân tộc, tự tin biểu diễn các tiết mục Then, đàn tính mang đến một sắc thái đặc biệt.

Để có được những phút giây trên sân khấu là cả quá trình học tập, luyện tập với sự hướng dẫn của các nghệ nhân, thầy cô và những người có kinh nghiệm trong hoạt động văn hóa, văn nghệ.

Các em nhỏ hào hứng tham gia Liên hoan, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Em Nguyễn Phương Nga, xã Hạ Lang, 8 tuổi, cho biết: Được học những làn điệu Then, em cảm thấy rất vui và tự hào. Với em, học Then, đàn tính không chỉ là học một tiết mục để biểu diễn. Qua từng câu hát, từng nhịp đàn, em có thêm cơ hội hiểu về văn hóa của dân tộc mình, về những câu chuyện, phong tục và đời sống góp phần tạo nên bản sắc quê hương.

Sự hiện diện của lớp trẻ tại Liên hoan cho thấy việc trao truyền văn hóa đang được tiếp nối theo cách tự nhiên: từ người biết truyền cho người học, từ thế hệ trước đến thế hệ sau. Đây cũng là một trong những mục tiêu được đặt ra của Liên hoan, tạo điều kiện để các nghệ nhân, diễn viên, hạt nhân văn nghệ quần chúng gặp gỡ, giao lưu, học hỏi, qua đó góp phần duy trì và trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống giữa các thế hệ.

Từ sân khấu đến đời sống văn hóa

Điểm đáng chú ý của Liên hoan là mỗi địa phương không chỉ mang đến các tiết mục nghệ thuật mà còn giới thiệu những nét văn hóa riêng thông qua trang phục truyền thống. Từ màu sắc, hoa văn, kiểu dáng đến cách trình diễn, mỗi bộ trang phục góp phần kể câu chuyện về cộng đồng đã tạo nên và gìn giữ những giá trị ấy. Mỗi đoàn lựa chọn từ 2 bộ trang phục dân tộc trở lên, ưu tiên những bộ trang phục tiêu biểu, đặc trưng của địa phương.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vũ Văn Đệ cho biết: Liên hoan lần này không chỉ hướng tới chất lượng của từng tiết mục mà còn đặt mục tiêu rộng hơn là bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, giới thiệu hình ảnh vùng đất, con người và bản sắc văn hóa Cao Bằng. Việc tổ chức Liên hoan nhằm tôn vinh, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc; giới thiệu các loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc, đặc biệt là hát Then, đàn tính của dân tộc Tày, Nùng và các giá trị văn hóa thông qua trình diễn trang phục truyền thống.

Từ sân khấu Liên hoan, những câu Then tiếp tục ngân vang, tiếng đàn tính tiếp tục được trao truyền. Những nghệ nhân lớn tuổi vẫn miệt mài giữ nghề, người trẻ tiếp tục học hỏi, thực hành; và ở đó, văn hóa truyền thống không đứng yên trong ký ức mà tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.

Những câu Then, tiếng tính góp phần nối dài mạch nguồn văn hóa truyền thống của các dân tộc.

Bảo tồn không chỉ là giữ lại những gì đã có, mà còn là trao cho thế hệ sau cơ hội được biết, được học, được thực hành và tiếp tục sáng tạo trên nền tảng văn hóa của cha ông. Qua mỗi câu Then, tiếng tính, mỗi bộ trang phục được giới thiệu và mỗi tiết mục được trình diễn, mạch nguồn văn hóa truyền thống tiếp tục được nối dài.