Theo chân thầy giáo mang AI lên đại ngàn Trường Sơn

Buổi sáng ở Trà Leng bắt đầu rất chậm. Sương núi còn giăng kín những triền đồi, con đường đất đỏ dẫn vào trung tâm xã vẫn loang lổ dấu vết sạt lở sau những đợt mưa rừng.

Trong không gian tưởng như tách biệt với thế giới công nghệ ấy, một lớp học đặc biệt đang được mở ra – nơi trí tuệ nhân tạo (AI) lần đầu tiên được giới thiệu bài bản với gần 200 cán bộ, giáo viên vùng cao.

Giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đà Nẵng giảng dạy AI cho các giáo viên ở Trà Leng.

Người đứng lớp là thầy Lê Vũ, giảng viên đến từ Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật – Đại học Đà Nẵng, mang theo một niềm tin giản dị: “công nghệ, nếu được trao đúng cách, có thể rút ngắn khoảng cách giữa đại ngàn và thành phố”.

Con đường đến lớp học không chỉ đo bằng cây số

Từ trung tâm thành phố Đà Nẵng, hành trình đến Trà Leng là chuỗi những khúc cua nối tiếp khúc cua. Có đoạn đường vừa qua một mùa sạt lở, đá núi vẫn ngổn ngang bên lề.

Thầy Lê Vũ, giảng viên đến từ Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật – Đại học Đà Nẵng là giảng viên chính dạy các chương trình về AI cho giáo viên, cán bộ miền núi.

“Chúng tôi biết chuyến đi này sẽ không dễ, nhưng chỉ khi đặt chân đến nơi, nghe những câu chuyện của địa phương, tôi mới thực sự cảm nhận hết sự gian khó của những giáo viên đang ngày đêm gieo chữ giữa đại ngàn”, thầy Vũ tâm sự.

Trà Leng có 7 thôn thì 2 thôn chưa có đường ô tô, chưa có điện lưới quốc gia, chưa có sóng viễn thông. Đội ngũ cán bộ xã vừa thiếu về số lượng, vừa phải gánh khối lượng công việc lớn trong điều kiện hạ tầng hạn chế.

Chính trong bối cảnh ấy, lớp tập huấn ứng dụng AI được tổ chức không mang màu sắc trình diễn công nghệ, mà bắt đầu từ những nhu cầu rất đời thường: tra cứu văn bản pháp luật nhanh hơn, lập kế hoạch gọn hơn, soạn giáo án bớt áp lực thời gian.

Lớp học đông đủ hơn dự kiến. Có những thầy cô giáo đến từ các điểm trường sâu trong “nóc”, phải đi bộ hơn 10km đường rừng, vượt dốc, băng suối, rồi tiếp tục đi xe máy gần 10km nữa mới ra đến trung tâm xã. Sáu trường học trên địa bàn đã cho học sinh tạm nghỉ hai ngày để gần 200 thầy cô giáo có thể tập trung về trung tâm xã để tham gia lớp tập huấn.

“Họ không đến học vì phong trào, tôi nhìn thấy trong ánh mắt của các thầy cô giáo, các cán bộ vùng cao là khát khao đổi mới, là tinh thần học hỏi rất thật vì học trò”, thầy Vũ chia sẻ.

Nhiệt tình chỉ dạy về AI cho các giáo viên miền núi.

Trong căn phòng học đơn sơ, khi màn hình máy chiếu sáng lên, những khái niệm về “trợ lý ảo AI”, về cách “giao việc” cho công nghệ bắt đầu được minh họa bằng chính những công việc hằng ngày của giáo viên, cán bộ xã.

Những bàn tay lần đầu chạm vào công cụ mới còn lúng túng, nhưng ánh mắt thì không giấu được sự tập trung. Với họ, AI không còn là điều gì xa xôi, mà dần hiện ra như một “cánh tay nối dài” trong công việc.

Khi công nghệ thắp sáng lớp học giữa rừng

Điều khiến thầy Vũ trăn trở nhiều nhất trong chuyến đi này là hình ảnh những em học sinh nhỏ tuổi ở Trà Leng. Có em mới học lớp 1, lớp 2 đã phải sống nội trú, xa gia đình để theo đuổi con chữ. “Các em thiệt thòi đủ bề, từ điều kiện sống đến cơ hội tiếp cận thế giới bên ngoài. Trách nhiệm của người thầy ở đây vì thế cũng nặng nề hơn rất nhiều”, thầy chia sẻ.

Hành trình đưa tri thức, công nghệ đến gần hơn với những người thầy đang ngày ngày lặng lẽ giữ lửa con chữ nơi vùng cao.

Chính từ thực tế ấy, khóa tập huấn mang theo một thông điệp giản dị: “Dạy không mệt, học không chán”. Khi AI hỗ trợ giáo viên soạn bài nhanh hơn, tạo video minh họa sinh động, thiết kế trò chơi học tập phù hợp, những tiết học giữa đại ngàn sẽ bớt đi sự khô cứng. Trên màn hình nhỏ giữa lớp học vùng cao, thế giới rộng lớn dần hiện ra, khơi gợi trí tò mò và niềm vui học tập cho học sinh.

Không chỉ giáo viên, cán bộ xã cũng tìm thấy ở AI những công cụ thiết thực. Chủ tịch UBND xã Trà Leng Châu Minh Nghĩa cho biết, trong điều kiện nhân sự thiếu hụt và áp lực công việc lớn, việc ứng dụng AI có thể giúp phát huy năng lực chuyên môn, tinh gọn quy trình hành chính.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng, chuyển đổi số ở vùng cao không thể chỉ dừng ở tập huấn, mà rất cần sự quan tâm đầu tư về hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin để rút ngắn khoảng cách với các địa phương khác.

Ở các trường học, chuyển đổi số đã bước đầu tạo chuyển biến. Từ sổ học bạ điện tử, giáo án điện tử đến việc trang bị tivi cho lớp học, công nghệ dần hiện diện trong đời sống giáo dục Trà Leng.

Nhưng những khó khăn về mạng Internet chập chờn, điện lưới không ổn định, cùng hạn chế về kỹ năng công nghệ của một bộ phận giáo viên lớn tuổi vẫn là rào cản. Bởi vậy, những buổi tập huấn AI như lần này được xem là “đúng lúc, đúng nhu cầu”, giúp thầy cô có thêm công cụ để dạy học và quản lý hiệu quả hơn.

Chiều xuống rất nhanh ở Trà Leng. Khi lớp học khép lại, sương lại phủ kín những con dốc. Rời xã vùng cao, thầy Vũ mang theo hình ảnh những cán bộ, giáo viên vẫn nán lại trao đổi thêm về cách áp dụng AI vào bài giảng, vào công việc hằng ngày.

“Công nghệ không phân biệt giàu nghèo hay khoảng cách địa lý”, thầy nói trước lúc chia tay, “nếu được trang bị đúng cách, AI sẽ góp phần bình đẳng hóa giáo dục”.

Thầy Bùi Quang Ngọc cho biết việc thực hiện chuyển đổi số đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho Trường PTDTBT Tiểu học Trà Leng 2, đặc biệt khi bắt đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào dạy học và quản lý.

AI hỗ trợ giáo viên tra cứu thông tin, soạn thảo văn bản, xây dựng giáo án và nâng cao hiệu quả quản lý dữ liệu học sinh, đội ngũ. Các đợt tập huấn do ngành giáo dục và địa phương phối hợp tổ chức, trong đó có sự tham gia của giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật – Đại học Đà Nẵng, đã giúp giáo viên tiếp cận công cụ mới một cách thiết thực.

Tuy nhiên, việc ứng dụng AI vẫn gặp khó do hạ tầng mạng thiếu ổn định và chi phí tài khoản bản quyền cao. Nhà trường mong được hỗ trợ kinh phí để giáo viên sử dụng các nền tảng AI chính thống, an toàn, phục vụ dạy học hiệu quả.

Giữa đại ngàn Trường Sơn, những “hạt giống” công nghệ đã được gieo xuống. Con đường phía trước còn dài, còn nhiều thách thức. Nhưng từ lớp học nhỏ ở Trà Leng hôm nay, một hành trình mới đã bắt đầu, hành trình đưa tri thức, công nghệ đến gần hơn với những người thầy đang ngày ngày lặng lẽ giữ lửa con chữ nơi vùng cao.

Tấn Tài