Theo dấu cựu binh tìm đồng đội đặc công sau hơn nửa thế kỷ
Những ngày qua, giữa thời tiết oi bức khắc nghiệt, cựu binh Lê Hữu Tòng (81 tuổi, trú tại phường Phú Bài, TP. Huế) thường xuyên có mặt để cung cấp thông tin cho công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Ga Hương Thủy.

Ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND TP. Huế kiểm tra công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực Ga Hương Thủy. Ảnh: S.Thùy
Mong đồng đội sớm “trở về”
Giữa nắng gắt và gió Lào thổi rát, gần 10 chiến sĩ của Đội quy tập 192 - Bộ Chỉ huy Quân sự TP. Huế vẫn miệt mài tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực quanh Ga Hương Thủy. Đặc biệt, cựu binh và nhân chứng năm xưa là ông Lê Hữu Tòng thường xuyên có mặt, trao đổi thông tin và ngóng trông kết quả.
Chúng tôi gặp ông Tòng tại hiện trường tìm kiếm ngày 21.7, đôi mắt ông đỏ hoe và chăm chú nhìn về hướng từng vạt đất vừa đào lên. Cựu binh Lê Hữu Tòng vẫn còn nhớ như in trận chiến Động Tòa vào tháng 5.1968 đánh vào căn cứ tăng thiết giáp của Mỹ (cách khu vực tìm kiếm hiện tại khoảng 2km theo đường chim bay).

Ông Lê Hữu Tòng (bên phải) trao đổi thông tin với lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Ga Hương Thủy, TP. Huế. Ảnh: S.Thùy
Ông Tòng kể lại rằng: “Lúc đó tôi cùng các đồng đội đơn vị đặc công Tiểu đoàn 1, Tiểu đoàn 2 của Thành đội Huế cùng với Tiểu đoàn đặc công 12 của Trung đoàn 6 tham gia trận đánh vào ban đêm để phá căn cứ của giặc.
Tôi đã chứng kiến nhiều đồng đội hy sinh ở bên trong và ngoài hàng rào của căn cứ địch. Đơn vị tôi đi hơn 100 người nhưng trở về hơn chục người. Đến nơi trú quân, nhìn hàng loạt ba-lô của anh em mà phần lớn không có người đến nhận, chúng tôi thấy đau buồn.
Sau khi các anh hi sinh, quân Mỹ đã gom lại và đưa lên xe tải chở về khu vực gần Ga Hương Thủy chôn. Thông tin này do cơ sở hoạt động bí mật của ta tại đây cung cấp, tôi là nhân chứng và tham gia trận chiến nên rất trông mong sớm tìm thấy các anh em.
Từ năm 1968 đến nay, tôi sống ở khu vực Phú Bài (Hương Thủy), những thông tin về đồng đội, tôi luôn ghi vào sổ sách, nhất là ghi vào tâm trí để tìm kiếm anh em”- ông Lê Hữu Tòng ghẹn giọng nói.

Ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND TP. Huế, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 dâng hương Anh hùng liệt sĩ vừa được quy tập ngày 17.7 tại Ga Hương Thủy. Ảnh: S.Thùy
Năm 1993, cựu binh Lê Hữu Tòng cũng đã từng cung cấp các thông tin đến cơ quan chức năng và địa phương để tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở khu vực Ga Hương Thủy. Thời điểm đó, lực lượng của phường Thủy Châu cũ đã quy tập được 83 bộ hài cốt. Ông Tòng cho rằng, những bộ hài cốt năm 1993 chưa phải là lực lượng đặc công tham gia trận đánh cùng với ông thời đó, khả năng khu vực này còn nhiều liệt sĩ vẫn chưa tìm thấy.
Chính vì thế khi Chiến dịch “500 ngày đêm” phát động, ông đã cung cấp thêm các thông tin đến cơ quan chức năng để tiếp tục mở rộng tìm kiếm ở Ga Hương Thủy, mong tìm thấy đồng đội của mình.
Ngày 17.7 vừa qua, Đội quy tập 192 – Bộ Chỉ huy Quân sự TP. Huế đã tìm thấy và quy tập được một bộ hài cốt liệt sĩ tại khu vực Ga Hương Thủy. Bộ hài cốt được gói bọc kỹ càng trong tăng bộ đội nên toàn bộ hộp sọ, xương ống và một số chiếc răng vẫn còn nguyên vẹn.
Ngoài ra, lực lượng chức năng còn tìm thấy một ống truyền dung dịch. Đội quy tập 192 cũng đã tiến hành lấy mẫu sinh phẩm phục vụ cho công tác xác định danh tính liệt sĩ. Đồng thời, lực lượng chức năng cũng đã mở rộng phạm vi tìm kiếm.

Ông Lê Hữu Tòng cho biết, lực lượng đặc công hy sinh trong trận Động Tòa phần lớn quê ở các tỉnh phía Bắc. Ảnh: S.Thùy
Ông Lê Hữu Tòng cho biết, lực lượng đặc công tham gia đánh trận Động Tòa và hy sinh, ngoài người Huế còn nhiều anh em từ các tỉnh phía Bắc như: Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Nam, Thái Bình, Hải Phòng…
Hàng chục năm qua, nhiều người thân của họ vẫn vào đây tìm kiếm, mòn mỏi chờ đưa cha, anh về quê nhà. Sau khi vừa tìm thấy một hài cốt liệt sĩ ngày 17.7 vừa qua, nhiều người con, cháu ở các địa phương đã gọi điện cho tôi hỏi liệu có phải người thân của họ không.
“Tôi tin rằng chủ trương của Chiến dịch “500 ngày đêm”, việc mở rộng và tích cực tìm kiếm sẽ tìm thấy các đồng đội của tôi. Các anh em sẽ được trở về nhà sau hơn nửa thế kỷ”- ông Tòng chia sẻ.

Lực lượng chức năng đang mở rộng tìm kiếm ở khu vực Ga Hương Thủy. Ảnh: S.Thùy
Mở rộng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở Ga Hương Thủy
Thượng tá Ngô Trí Hùng – Đội trưởng Đội quy tập 192, Bộ Chỉ huy Quân sự TP. Huế, cho biết: đơn vị đang tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại 4 địa điểm gồm Ga Hương Thủy, Trường Gia Hội, phường Phong Thái và khu vực núi Bạch Mã (xã Phú Lộc).
Riêng tại Ga Hương Thủy, công tác tìm kiếm đã bước sang ngày thứ 10, dựa trên thông tin do cựu binh Lê Hữu Tòng cung cấp và các nhân chứng cho thấy vẫn còn nhiều hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập. Dù thời tiết nắng nóng khắc nghiệt, cán bộ, chiến sĩ vẫn nỗ lực bám hiện trường để mở rộng tìm kiếm.
Theo Thượng tá Ngô Trí Hùng, hoạt động tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ trọng tâm của Chiến dịch “500 ngày đêm”, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.
Với trách nhiệm của thế hệ hôm nay, cán bộ, chiến sĩ Đội quy tập 192 quyết tâm kết nối các nguồn thông tin, tư liệu để đưa các liệt sĩ trở về với quê hương, góp phần xác định danh tính và trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ.

Phó Chủ tịch UBND TP. Huế tặng quà động viên các chiến sĩ Đội 192 đang làm nhiệm vụ tại Ga Hương Thủy. Ảnh: S.Thùy
Cũng trong cùng ngày 21.7, ông Nguyễn Văn Mạnh – Phó Chủ tịch UBND TP. Huế, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 TP. Huế đã đến dâng hương liệt sĩ vừa được quy tập tại khu vực Ga Hương Thủy. Đồng thời thăm hỏi, động viên các chiến sĩ đang làm nhiệm vụ tại đây.
Lãnh đạo TP. Huế khẳng định, thành phố sẽ huy động lực lượng, phương tiện để tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm tại khu vực Ga Hương Thủy cũng như các địa điểm nghi có mộ liệt sĩ khác.
Theo ông Nguyễn Văn Mạnh, Ban Chỉ đạo 515 TP. Huế đã triển khai sớm và tích cực các nội dung của Chiến dịch “500 ngày đêm”. Hiện nay, Huế đang đẩy mạnh lấy mẫu sinh phẩm để xét nghiệm ADN đối với 7.283 phần mộ chưa xác định thông tin tại hơn 40 nghĩa trang trên địa bàn, phấn đấu hoàn thành trong tháng 8.
Riêng việc lấy mẫu sinh phẩm từ thân nhân liệt sĩ đến nay đã hoàn thành 100% với hơn 2.000 mẫu. Nhiệm vụ lớn và thiêng liêng nhất là tìm kiếm và quy tập hài cốt các liệt sĩ với Đội 192 là lực lượng chủ lực.

Tại hiện trường mở rộng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở khu vực Ga Hương Thủy. Ảnh: S.Thùy
Chúng tôi dựa trên các thông tin được cựu binh, nhân chứng và người dân cung cấp và đối chiếu các tư liệu, phân công lực lượng phù hợp ở các điểm tìm kiếm.
Tại khu vực Ga Hương Thủy, theo thông tin của nhân chứng, đây được xem là nơi “thu dung” và đã từng tìm thấy 83 hài cốt liệt sĩ, khả năng vẫn còn khá lớn các liệt sĩ chưa được tìm thấy nên chúng tôi sẽ tích cực mở rộng tìm kiếm.
“Bằng tất cả tấm lòng và tình cảm, chúng tôi sẽ huy động tất cả lực lượng để cố gắng tìm được các chú, các anh về với đất mẹ” – Phó Chủ tịch UBND TP. Huế Nguyễn Văn Mạnh nói.
Theo kế hoạch dự kiến, Đội 192 sẽ tiếp tục phối hợp với phường Hương Thủy tổ chức mở rộng tìm kiếm tại Ga Hương Thủy đến ngày 27.7.2026.
Công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Ga Hương Thủy. Clip: S.Thùy












