Thép không gỉ cán nguội xuất khẩu sang EU: Chủ động trước rủi ro phòng vệ thương mại

Sự phục hồi của xuất khẩu thép không gỉ cán nguội Việt Nam sang EU là tín hiệu tích cực, song cũng đặt doanh nghiệp trở lại thị trường có mức độ cạnh tranh cao và thường xuyên sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại (Ảnh minh họa: TTXVN)

Theo Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), Liên minh châu Âu (EU) là một trong những thị trường tiêu thụ thép không gỉ cán nguội lớn nhất thế giới, với nhu cầu ổn định đến từ các ngành công nghiệp chế tạo, xây dựng, ô tô, thiết bị gia dụng, năng lượng tái tạo, y tế và chế biến thực phẩm,… Bên cạnh nguồn cung nội khối từ các nhà sản xuất lớn của châu Âu, EU vẫn nhập khẩu một lượng đáng kể thép không gỉ cán nguội từ các quốc gia ngoài khối để đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.

Trong những năm gần đây, thị trường thép không gỉ cán nguội của EU phải chịu tác động từ nhiều yếu tố như biến động giá nguyên liệu đầu vào, chi phí năng lượng gia tăng, quá trình chuyển đổi xanh và sự thay đổi trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Cuộc khủng hoảng năng lượng tại châu Âu cùng với các yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường đã làm gia tăng chi phí sản xuất của các doanh nghiệp trong khu vực, từ đó tạo cơ hội cho các nhà cung cấp ngoài EU có năng lực cạnh tranh về giá. Tuy nhiên, để bảo vệ ngành sản xuất nội địa, EU đã áp dụng nhiều biện pháp phòng vệ thương mại đối với các sản phẩm thép nhập khẩu, bao gồm chống bán phá giá, chống trợ cấp và cơ chế tự vệ đối với một số chủng loại thép không gỉ.

Xuất khẩu thép không gỉ cán nguội của Việt Nam sang EU phục hồi

Trong giai đoạn 2023 - 2025, xuất khẩu thép không gỉ cán nguội của Việt Nam sang EU có sự biến động đáng kể. Theo số liệu của S&P Global, trị giá xuất khẩu mặt hàng thép không gỉ cán nguội của Việt Nam sang thị trường EU đạt 231,5 triệu USD, chiếm 13% tổng kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này của EU, đưa Việt Nam lên xếp thứ 4 trong số các nguồn cung lớn.

Năm 2024, kim ngạch giảm 72% xuống còn 64,1 triệu USD; thị phần theo đó giảm còn 3,8% và Việt Nam lùi xuống vị trí thứ 8 trong số các nguồn cung thép không gỉ cán nguội xuất khẩu sang thị trường EU.

Đến năm 2025, xuất khẩu sản phẩm này sang EU phục hồi rõ rệt, tăng 124,7% so với năm trước, đạt 144,1 triệu USD, chiếm 6,7% tổng kim ngạch nhập khẩu của thị trường EU, Việt Nam vươn lên vị trí thứ 6 trong số các nguồn cung thép không gỉ cán nguội xuất khẩu sang thị trường EU.

Xu hướng này tiếp tục được duy trì trong những tháng đầu năm 2026, theo đó, trong 3 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu thép không gỉ cán nguội của Việt Nam sang EU đạt 32,6 triệu USD, tăng 16,4% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 10,1% tổng kim ngạch nhập khẩu của EU. Việt Nam là nhà cung cấp lớn thứ 5 tại thị trường EU, sau Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản và Hoa Kỳ.

Đáng chú ý, mức tăng của Việt Nam diễn ra trong bối cảnh tổng kim ngạch nhập khẩu thép không gỉ cán nguội của EU trong 3 tháng đầu năm 2026 giảm 39,2% xuống còn 323,8 triệu USD, trong khi nhiều nguồn cung lớn ghi nhận mức giảm mạnh, kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang EU vẫn tăng 16,4%.

Diễn biến này cho thấy xuất khẩu thép không gỉ cán nguội của Việt Nam sang EU đang phục hồi tương đối rõ rệt, song cũng đặt ra yêu cầu cần theo dõi sát các thay đổi về kim ngạch, thị phần và cơ cấu nguồn cung, đồng thời chủ động cập nhật các cảnh báo sớm về nguy cơ điều tra phòng vệ thương mại đối với mặt hàng này.

Chủ động quản trị rủi ro phòng vệ thương mại từ sớm

Cũng theo Cục Phòng vệ thương mại, EU đã áp dụng thuế chống bán phá giá đối với thép không gỉ cán nguội nhập khẩu từ Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Ấn Độ và Indonesia.

“Với tỷ trọng kim ngạch ở mức đáng kể và đang có xu hướng tăng lên, các doanh nghiệp cần theo dõi khả năng EU khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại đối với sản phẩm này của Việt Nam trong thời gian tới”, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị.

Do đó, doanh nghiệp cần thường xuyên theo dõi tình hình nhập khẩu thép của EU, các động thái điều tra thương mại đối với sản phẩm cùng loại từ những quốc gia khác, đồng thời cập nhật các cảnh báo sớm từ Cục Phòng vệ thương mại để chủ động chuẩn bị phương án ứng phó khi cần thiết.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống lưu trữ đầy đủ, minh bạch đối với dữ liệu kế toán, chi phí sản xuất, hồ sơ xuất khẩu và chứng từ xuất xứ. Doanh nghiệp cũng cần đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, bảo đảm tính hợp pháp và khả năng truy xuất nguồn gốc của nguyên liệu đầu vào, qua đó hạn chế rủi ro liên quan đến lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại hoặc gian lận xuất xứ.

Cùng với yêu cầu về phòng vệ thương mại, doanh nghiệp xuất khẩu thép không gỉ cán nguội cũng phải thích ứng với xu hướng phát triển bền vững tại EU. Theo đó, đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải carbon và tăng cường phối hợp với hiệp hội thép, cơ quan quản lý nhà nước và các đối tác nhập khẩu tại EU sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng thích ứng trước những thay đổi của thị trường.

Sự phục hồi của xuất khẩu thép không gỉ cán nguội Việt Nam sang EU là tín hiệu tích cực, song cũng đặt doanh nghiệp trở lại thị trường có mức độ cạnh tranh cao và thường xuyên sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại. Việc chủ động theo dõi cảnh báo, minh bạch nguồn nguyên liệu và dữ liệu sản xuất, đồng thời từng bước chuyển đổi theo hướng xanh sẽ là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp duy trì khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững tại thị trường EU.