Thí điểm 'Xã, phường xã hội chủ nghĩa' ở Lào Cai: Lấy hạnh phúc và sự hài lòng của người dân làm thước đo

Ông Dương Đức Huy.

Phóng viên Báo Đại đoàn kết đã có cuộc trao đổi với ông Dương Đức Huy - Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lào Cai về những đặc trưng cốt lõi của mô hình, cơ sở xây dựng bộ tiêu chí cũng như những thuận lợi, khó khăn và cách làm của địa phương này.

PV: Được biết tỉnh Lào Cai đang rất chủ động xây dựng Đề án thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”, xin ông cho biết những đặc trưng cốt lõi của mô hình này là gì?

Ông Dương Đức Huy: Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thường trực Ban Bí thư tại Công văn số 17065-CV/VPTW ngày 26/8/2025, Lào Cai đã khẩn trương triển khai xây dựng Đề án thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa. Đây cũng là nội dung đã được xác định trong Nghị quyết và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.

Lào Cai không tiếp cận mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” như một mô hình hành chính mới hay một phong trào mang tính hình thức. Chúng tôi xác định đây là quá trình cụ thể hóa các giá trị, mục tiêu của chủ nghĩa xã hội thành những tiêu chí, nhiệm vụ cụ thể để người dân có thể trực tiếp cảm nhận trong đời sống hằng ngày.

Mô hình đang được nghiên cứu có bốn đặc trưng cốt lõi gồm: Lấy người dân làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển; phát triển toàn diện, hài hòa và bền vững; vận hành theo nguyên tắc Đảng lãnh đạo, chính quyền kiến tạo, nhân dân làm chủ, cộng đồng là nền tảng; đồng thời xây dựng mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Những đặc trưng đó được cụ thể hóa thành bộ tiêu chí như thế nào, thưa ông?

Để hiện thực hóa các đặc trưng nêu trên, tỉnh bước đầu xây dựng bộ tiêu chí “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” gồm 48 tiêu chí, chia thành 5 nhóm lớn.

Nhóm thứ nhất là xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa với 10 tiêu chí, hướng tới phát triển con người toàn diện, nâng cao chất lượng sống và bảo đảm công bằng xã hội. Một số mục tiêu tiêu biểu là 100% người dân được tiếp cận bình đẳng các dịch vụ cơ bản, tỷ lệ bảo hiểm y tế đạt 100%, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 100%, chỉ số hạnh phúc trên 90%, HDI từ 0,8 trở lên và tuổi thọ trung bình từ 76 tuổi.

Nhóm thứ hai là xây dựng môi trường sống xã hội chủ nghĩa với 13 tiêu chí, hướng tới cộng đồng dân cư dân chủ, đoàn kết, an toàn, văn minh, xanh và hạnh phúc; bảo đảm 100% hộ dân được sử dụng nước sạch, 100% di sản văn hóa được bảo tồn và số hóa, các khu dân cư duy trì mô hình tự quản về an ninh trật tự và địa bàn không ma túy.

Nhóm thứ ba là phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội với 10 tiêu chí, tập trung xây dựng hạ tầng hiện đại, thông minh và kết nối số. Mục tiêu đặt ra là 100% khu dân cư đạt chuẩn hạ tầng đồng bộ, phủ sóng internet băng rộng, dữ liệu chuyên ngành được số hóa và phần lớn quyết định quản lý được hỗ trợ bởi dữ liệu số.

Nhóm thứ tư là phát triển kinh tế - xã hội chủ nghĩa với 7 tiêu chí, hướng tới tăng trưởng nhanh, bền vững, dựa trên các động lực mới. Trong đó, phấn đấu tăng trưởng bình quân khoảng 15%/năm, kinh tế số chiếm trên 50%, không còn hộ nghèo, cận nghèo và 100% doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh ứng dụng công nghệ số.

Nhóm thứ năm là xây dựng hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa với 8 tiêu chí, tập trung xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, quản trị hiện đại và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Tỉnh Lào Cai dựa trên những cơ sở nào để xây dựng bộ tiêu chí “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”?

- Việc xây dựng bộ tiêu chí được tỉnh thực hiện trên ba cơ sở chính. Thứ nhất là cơ sở lý luận, bao gồm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, các văn kiện Đại hội XIV của Đảng, những nghị quyết chiến lược của Trung ương cùng các chỉ đạo, định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Thứ hai là cơ sở thực tiễn, xuất phát từ điều kiện phát triển cụ thể của Lào Cai - một tỉnh miền núi, biên giới, đa dân tộc đang đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Thứ ba là yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển hiện đại; từ triển khai các chương trình riêng lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái phát triển xã hội chủ nghĩa ở cấp cơ sở.

Thưa ông, khi cụ thể hóa các đặc trưng của mô hình chủ nghĩa xã hội ở tầm quốc gia vào cấp xã, phường, tỉnh Lào Cai có những thuận lợi gì?

- Lào Cai có nhiều thuận lợi để triển khai mô hình này. Trong những năm qua, tỉnh đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi số, cải cách hành chính, nâng cao chỉ số hạnh phúc và phát huy vai trò của cộng đồng.

Nhiều mô hình sáng tạo như “Tuyên vận”, “Người bản số”, tổ công nghệ số cộng đồng đã phát huy hiệu quả rõ nét. Bên cạnh đó, sự đồng thuận, đoàn kết của nhân dân là nguồn lực đặc biệt quan trọng, tạo nền tảng để tỉnh triển khai những chủ trương mới mang tính đột phá.

Đây là những điều kiện thuận lợi để Lào Cai từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa.

Khó khăn lớn nhất hiện nay là gì và Lào Cai đã lựa chọn cách làm như thế nào để bảo đảm tính khả thi của mô hình, thưa ông?

- Khó khăn lớn nhất là vấn đề hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ. Thách thức đặt ra là phải chuyển hóa những đặc trưng mang tính lý luận của chủ nghĩa xã hội thành các tiêu chí định lượng, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể vừa phản ánh đúng bản chất của chủ nghĩa xã hội, vừa bảo đảm khả thi trong thực tiễn.

Để giải quyết vấn đề này, cùng với nghiên cứu lý luận, Lào Cai đã tiến hành khảo sát, đánh giá thực trạng tại các địa bàn dự kiến thí điểm; từng bước làm rõ các nội dung cốt lõi như phát triển con người toàn diện, dân chủ xã hội chủ nghĩa, văn hóa xã hội chủ nghĩa, lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ ở cấp cơ sở.

Trên cơ sở đó, tỉnh chuyển hóa thành hệ thống mục tiêu, tiêu chí, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể. Lào Cai cũng lựa chọn xã Trấn Yên và phường Lào Cai đại diện cho hai không gian nông thôn và đô thị biên giới để triển khai thí điểm theo phương châm “vừa làm, vừa tổng kết, vừa hoàn thiện”.

Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là triển khai thận trọng, bài bản, có bước đi phù hợp. Mục tiêu cuối cùng không phải là tạo thêm một mô hình mới, mà là tạo ra những thay đổi thực chất để người dân được tham gia, được thụ hưởng và cảm nhận rõ hơn những giá trị tốt đẹp mà chủ nghĩa xã hội hướng tới trong đời sống hằng ngày.

Trân trọng cảm ơn ông!