Thí sinh cần làm gì nếu bị ảnh hưởng trong phòng thi?

Vụ việc cán bộ coi thi tại điểm thi Trường THPT Cẩm Phả, Quảng Ninh bị xử lý kỷ luật sau phản ánh liên quan việc hỗ trợ thí sinh làm bài trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đang nhận được nhiều sự quan tâm. Tuy nhiên, thay vì nhìn sự việc theo hướng giật gân, đây là thời điểm cần nhắc lại một nguyên tắc rất quan trọng: phòng thi phải là nơi bảo đảm công bằng cho mọi thí sinh.

Với thí sinh, công bằng không chỉ là đề thi đúng, bài thi được chấm đúng, mà còn là môi trường làm bài không bị tác động, không bị gây áp lực, không bị can thiệp trái quy chế. Khi có tình huống bất thường xảy ra, thí sinh không nên im lặng vì sợ ảnh hưởng buổi thi, nhưng cũng không nên phản ứng thiếu kiểm soát. Cách đúng nhất là bình tĩnh, báo cáo đúng người, đúng thời điểm và lưu lại thông tin cần thiết để cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Hình minh họa

Vụ việc ở Quảng Ninh: Cần phân biệt phản ánh, xác minh và kết luận

Theo thông tin đã được công bố, sau kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh đã xử lý kỷ luật 3 giáo viên liên quan đến phản ánh cán bộ coi thi hỗ trợ thí sinh làm bài tại điểm thi Trường THPT Cẩm Phả.

Điểm đáng lưu ý là sự việc không dừng lại ở thông tin lan truyền trên mạng xã hội. Sau khi có phản ánh, cơ quan quản lý giáo dục địa phương đã yêu cầu kiểm tra, xác minh, phối hợp với các bên liên quan và sau đó mới đưa ra hình thức xử lý kỷ luật đối với các cá nhân vi phạm.

Đây là quy trình cần được nhìn nhận rõ ràng. Một phản ánh của thí sinh hoặc phụ huynh chưa đồng nghĩa ngay với kết luận vi phạm. Nhưng khi phản ánh có căn cứ, được xác minh và kết luận, các cá nhân liên quan phải chịu trách nhiệm theo quy định. Cách tiếp cận này giúp bảo vệ cả hai phía: bảo vệ thí sinh nếu quyền lợi bị ảnh hưởng, đồng thời tránh quy chụp khi chưa có kết luận chính thức.

Giám thị được làm gì trong phòng thi?

Trong phòng thi, giám thị có nhiệm vụ tổ chức coi thi đúng quy chế, bảo đảm trật tự, hướng dẫn thí sinh thực hiện các thủ tục cần thiết và xử lý các tình huống phát sinh theo thẩm quyền.

Giám thị được nhắc thí sinh ghi đầy đủ thông tin vào giấy thi, phiếu trả lời trắc nghiệm, giấy nháp, đề thi; được kiểm tra giấy tờ tùy thân, đối chiếu ảnh, số báo danh; được trả lời công khai các câu hỏi thuộc phạm vi quy định nếu thí sinh hỏi đúng quy trình.

Điểm mấu chốt là mọi hướng dẫn của giám thị phải mang tính thủ tục, công khai, áp dụng bình đẳng với thí sinh trong phòng thi. Giám thị không được biến việc hướng dẫn thành gợi ý nội dung bài làm, không được hỗ trợ riêng cho một thí sinh, không được tạo lợi thế cho bất kỳ ai.

Nói cách khác, giám thị có trách nhiệm bảo vệ kỷ luật phòng thi, chứ không được tham gia vào quá trình làm bài của thí sinh.

Giám thị không được làm gì?

Quy chế thi quy định rõ: trong giờ làm bài, giám thị không được đứng gần thí sinh, không được giúp đỡ thí sinh làm bài dưới bất kỳ hình thức nào. Giám thị chỉ được trả lời công khai tại phòng thi những câu hỏi của thí sinh trong phạm vi quy định.

Điều này rất quan trọng vì chỉ một hành vi tưởng như “nhắc nhẹ”, “gợi ý nhỏ”, “đứng gần xem bài” cũng có thể làm thay đổi sự công bằng của phòng thi. Với thí sinh được hỗ trợ, đó là lợi thế không hợp lệ. Với thí sinh khác, đó là sự tác động tâm lý, gây mất tập trung, thậm chí có thể khiến các em rơi vào tình thế khó xử nếu bị đề nghị cho bạn xem bài.

Giám thị cũng có trách nhiệm lập biên bản khi phát hiện thí sinh vi phạm quy chế thi. Nếu có tình huống bất thường, đặc biệt là tình huống ảnh hưởng đến quyền lợi thí sinh, giám thị phải báo cáo qua giám sát phòng thi để Trưởng điểm thi xem xét, quyết định trước khi xử lý.

Vì vậy, trong các tình huống nhạy cảm, việc tự ý xử lý, bỏ qua, hoặc không báo cáo đều có thể dẫn đến trách nhiệm kỷ luật.

Thí sinh có quyền gì nếu bị ảnh hưởng trong phòng thi?

Trước hết, thí sinh có quyền được làm bài trong môi trường nghiêm túc, trật tự, công bằng. Nếu có người chép bài của mình hoặc cố ý can thiệp vào bài làm của mình, thí sinh cần báo ngay cho giám thị.

Quy chế cũng nêu rõ, nếu thí sinh muốn có ý kiến trong phòng thi thì phải giơ tay xin phép giám thị. Sau khi được phép, thí sinh đứng trình bày công khai ý kiến của mình. Đây là chi tiết rất đáng chú ý, bởi nó cho thí sinh một cách xử lý đúng quy chế khi phát sinh tình huống bất thường.

Ví dụ, nếu thí sinh bị bạn bên cạnh nhìn bài, bị đề nghị cho chép bài, bị người khác tác động vào bài làm, hoặc cảm thấy giám thị có hành vi không đúng làm ảnh hưởng đến việc làm bài, thí sinh không nên tranh cãi trực tiếp, không trao đổi riêng, không tự ý rời phòng thi. Cách đúng là giơ tay báo giám thị, yêu cầu sự việc được ghi nhận nếu cần thiết.

Trong trường hợp người có hành vi gây ảnh hưởng lại chính là giám thị, thí sinh vẫn nên giữ bình tĩnh, tránh lời nói hoặc hành động có thể bị hiểu nhầm là gây rối phòng thi. Thí sinh có thể đề nghị được báo cáo với giám sát phòng thi hoặc Trưởng điểm thi. Đây là những người có trách nhiệm tiếp nhận và xử lý tình huống ảnh hưởng đến quyền lợi thí sinh tại điểm thi.

Khi nào cần báo Trưởng điểm thi?

Không phải mọi vướng mắc đều cần báo Trưởng điểm thi. Những lỗi kỹ thuật thông thường như thiếu giấy nháp, cần đổi bút, thắc mắc về cách ghi thông tin, nghi ngờ đề bị mờ hoặc thiếu trang… thí sinh có thể báo ngay với giám thị trong phòng thi.

Tuy nhiên, cần báo Trưởng điểm thi hoặc đề nghị giám thị báo cáo lên Trưởng điểm thi trong các trường hợp nghiêm trọng hơn, chẳng hạn:

Thí sinh bị người khác cố ý chép bài hoặc can thiệp vào bài làm nhưng không được xử lý kịp thời.

Thí sinh bị tác động tâm lý rõ rệt do hành vi bất thường trong phòng thi.

Thí sinh cho rằng có cán bộ coi thi không thực hiện đúng chức trách, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của mình hoặc của các thí sinh khác.

Tình huống phát sinh vượt quá thẩm quyền xử lý trực tiếp của giám thị trong phòng thi.

Trong các trường hợp này, điều quan trọng là sự việc cần được ghi nhận bằng kênh chính thức. Nếu không có ghi nhận tại thời điểm xảy ra, việc phản ánh sau đó vẫn có thể được xem xét, nhưng quá trình xác minh sẽ khó hơn vì thiếu thông tin tức thời.

Thí sinh nên làm gì ngay trong phòng thi?

Điều đầu tiên là bình tĩnh. Khi bị ảnh hưởng, tâm lý hoảng loạn có thể khiến thí sinh mất thêm thời gian làm bài. Thí sinh nên dừng trong vài giây, xác định rõ tình huống: ai đang tác động, tác động như thế nào, xảy ra ở thời điểm nào, có ảnh hưởng trực tiếp đến bài làm hay không.

Sau đó, thí sinh giơ tay xin phép giám thị. Khi được hỏi, cần trình bày ngắn gọn, rõ sự việc, không suy diễn động cơ. Chẳng hạn: “Em bị bạn bên cạnh nhìn bài”, “Em bị đề nghị cho xem bài”, “Em cảm thấy có người đứng quá gần làm em mất tập trung”, “Em đề nghị giám thị ghi nhận sự việc để bảo đảm quyền lợi”.

Nếu tình huống liên quan đến chính giám thị, thí sinh có thể đề nghị được báo cáo với giám sát phòng thi hoặc Trưởng điểm thi. Việc trình bày cần công khai, đúng mực, không dùng lời lẽ xúc phạm, không tự ý trao đổi với thí sinh khác.

Quan trọng nhất, thí sinh tuyệt đối không vì bị tác động mà vi phạm theo. Dù bị đề nghị cho chép bài, thí sinh vẫn không được cho người khác chép bài. Dù bị gây áp lực, thí sinh cũng không được trao đổi, ra dấu, chuyển giấy nháp hoặc có hành vi bị xem là gian lận.

Sau buổi thi, phản ánh thế nào để được xem xét?

Nếu sự việc chưa được xử lý thỏa đáng trong phòng thi hoặc thí sinh vẫn thấy quyền lợi bị ảnh hưởng, sau buổi thi thí sinh nên báo ngay với phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm, lãnh đạo trường nơi đăng ký dự thi hoặc trực tiếp phản ánh đến điểm thi, hội đồng thi, Sở Giáo dục và Đào tạo.

Nội dung phản ánh cần càng cụ thể càng tốt: họ tên thí sinh, số báo danh, phòng thi, điểm thi, môn thi, thời điểm xảy ra sự việc, người liên quan nếu biết, diễn biến chính, ảnh hưởng cụ thể đến quá trình làm bài. Nếu có nhân chứng, cần nêu rõ để cơ quan chức năng có cơ sở xác minh.

Thí sinh và phụ huynh cần tránh đăng tải thông tin theo hướng quy kết khi chưa có kết luận. Việc công khai phản ánh có thể tạo áp lực xã hội, nhưng nếu thiếu căn cứ hoặc diễn đạt cảm tính, người phản ánh cũng có thể gặp rủi ro pháp lý. Cách an toàn hơn là gửi phản ánh qua kênh chính thức, lưu lại văn bản, tin nhắn, thời gian gửi và chờ kết quả xác minh.

Phản ánh khác với phúc khảo điểm thi

Một điểm cần phân biệt rõ: phản ánh vi phạm quy chế trong phòng thi không phải là phúc khảo bài thi. Phúc khảo là quyền của thí sinh sau khi có điểm thi, dùng để đề nghị kiểm tra lại kết quả chấm bài. Còn phản ánh vi phạm quy chế là việc cung cấp thông tin, bằng chứng về hành vi có dấu hiệu sai quy định trong quá trình tổ chức thi.

Nếu thí sinh cho rằng bài thi của mình bị ảnh hưởng về tâm lý trong lúc làm bài, phản ánh cần tập trung vào sự việc xảy ra trong phòng thi và mức độ ảnh hưởng. Nếu sau khi công bố điểm, thí sinh nghi ngờ kết quả chấm chưa chính xác, thí sinh có thể làm đơn phúc khảo theo thời hạn và hướng dẫn của nơi đăng ký dự thi.

Hai việc này có thể cùng tồn tại nhưng không thay thế cho nhau. Phản ánh giúp cơ quan có thẩm quyền xác minh trách nhiệm trong khâu coi thi; phúc khảo giúp kiểm tra lại điểm bài thi theo quy trình chấm phúc khảo.

Công bằng phòng thi phải được bảo vệ từ từng hành vi nhỏ

Vụ việc ở Quảng Ninh là lời nhắc nhở nghiêm khắc đối với đội ngũ làm công tác thi. Chỉ một hành vi không đúng chuẩn mực trong phòng thi cũng có thể làm xói mòn niềm tin của thí sinh, phụ huynh và xã hội vào tính công bằng của kỳ thi.

Với giám thị, trách nhiệm không chỉ là “coi cho đủ người”, mà là giữ kỷ luật, giữ sự trung lập và bảo vệ mọi thí sinh trước nguy cơ gian lận. Với thí sinh, quyền lợi không chỉ nằm ở điểm số cuối cùng, mà còn ở quyền được làm bài trong môi trường bình đẳng, không bị can thiệp.

Công bằng thi cử không thể chỉ trông chờ vào camera, biên bản hay xử lý sau sự việc. Nó bắt đầu từ ý thức của từng cán bộ coi thi, từng thí sinh và cả cách phụ huynh ứng xử khi có phản ánh. Bình tĩnh, đúng quy chế, đúng kênh tiếp nhận là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi chính đáng của thí sinh mà không biến một vụ việc cần xử lý nghiêm thành câu chuyện suy diễn, giật gân.

Thí sinh cần nhớ nếu gặp tình huống bất thường

Nếu bị nhìn bài, chép bài hoặc can thiệp vào bài làm: báo ngay cho giám thị.

Nếu muốn có ý kiến trong phòng thi: giơ tay xin phép, trình bày công khai sau khi được cho phép.

Nếu sự việc liên quan đến giám thị hoặc không được xử lý: đề nghị báo giám sát phòng thi hoặc Trưởng điểm thi.

Sau buổi thi: ghi lại thời điểm, phòng thi, môn thi, người liên quan, diễn biến chính và gửi phản ánh qua kênh chính thức.

Sau khi có điểm: nếu nghi ngờ kết quả chấm, làm đơn phúc khảo tại nơi đăng ký dự thi theo đúng thời hạn.

Điều quan trọng nhất: không vì bị tác động mà vi phạm quy chế, không trao đổi riêng, không cho chép bài, không tự ý rời phòng thi.