Thí sinh không trúng tuyển ngành yêu thích, chuyên gia đưa ra lời khuyên gì?

Học trò chia tay phổ thông trung học mùa hè 2026. Ảnh: Trần Văn Tâm

Tuy nhiên, trước thời điểm quyết định mang tính bước ngoặt này, không ít thí sinh và phụ huynh rơi vào trạng thái hoang mang bởi ngành học trúng tuyển không đúng như kỳ vọng.

Nếu chọn xác nhận nhập học thì đồng nghĩa với việc khép lại cánh cửa xét tuyển bổ sung; còn ngược lại, nếu từ bỏ, các em đối mặt với nguy cơ trắng tay. Trước lựa chọn khó khăn này, các chuyên gia tuyển sinh đã đưa ra những góc nhìn và lời khuyên như thế nào?

Đâu là những sai sót phổ biến của thí sinh?

Trong kỳ tuyển sinh đại học năm 2026, Hệ thống chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo vận hành ổn định, không xảy ra sự cố kỹ thuật hay tình trạng sập hệ thống. Tuy vậy, không ít trường hợp rủi ro vẫn xuất hiện, xuất phát từ những thao tác bất cẩn hoặc sự hiểu nhầm quy chế từ phía thí sinh.

Cụ thể, một nam sinh tại Cần Thơ cập nhật minh chứng trên hệ thống nhưng chưa hoàn thành. Lúc đầu, em nộp chứng chỉ IELTS 5.5 sau đó bổ sung chứng chỉ IELTS 6.0. Do chưa hoàn tất quy trình nên Hệ thống không ghi nhận minh chứng mới. Vì thế, em bị mất điểm cộng ưu tiên và mất cơ hội trúng tuyển vào Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.

Có em nhầm lẫn công thức tính điểm ưu tiên khu vực theo xu hướng giảm dần. Ví dụ, không phải mọi thí sinh thuộc Khu vực 1 đều được cộng 0,75 điểm ưu tiên. Theo quy định, mức cộng tối đa 0,75 điểm chỉ áp dụng cho những thí sinh có tổng điểm ba môn dưới 22,5 (trên thang điểm 30). Nếu tổng điểm đạt từ 22,5 trở lên, điểm ưu tiên sẽ giảm dần và bằng 0 khi thí sinh đạt trọn vẹn 30 điểm. Do hiểu sai quy tắc này cho nên nhiều thí sinh tưởng thừa điểm nhưng thực ra là thiếu điểm.

Bên cạnh đó, cũng có em không chú ý các tiêu chí phụ của từng ngành, từng trường. Cho nên dù điểm xét tuyển cao nhưng thí sinh vẫn bị loại. Bởi các em không đáp ứng các điều kiện riêng của trường. Như yêu cầu về học bạ lớp 12 hay điểm tối thiểu của từng môn thành phần đối với ngành Luật chẳng hạn.

Đáng chú ý, không ít thí sinh mắc lỗi thiếu đồng bộ thông tin. Các em chỉ cập nhật dữ liệu trên hệ thống của Bộ Giáo dục và Đào tạo mà quên cổng thông tin của nhà trường, hoặc ngược lại. Sự lệch pha này khiến kết quả trúng tuyển không như tính toán ban đầu.

Ngoài ra, còn vô số lý do đáng tiếc khác như tâm lý e ngại điểm chuẩn các năm trước quá cao nên không dám đăng ký, hoặc chưa tìm hiểu kỹ danh mục đào tạo của các trường. Dù nguyên nhân là gì, khi hệ thống đã khóa thì kết quả không thể thay đổi. Điều quan trọng nhất lúc này là thí sinh cần ứng xử thế nào với kết quả trúng tuyển.

Làm gì khi không trúng tuyển vào ngành học yêu thích?

Hiện tại, nhiều cơ sở đào tạo lớn như Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Văn Lang, Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Sư phạm Hà Nội 2, hay Đại học Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh... đang thông báo xét tuyển bổ sung đợt 2. Đây được xem là cơ hội thứ 2 cho những em muốn thử sức lại.

Tuy nhiên, một bài toán khó đang đặt ra là nếu xác nhận nhập học đợt 1 thì thí sinh sẽ không còn quyền tham gia xét tuyển bổ sung. Trong khi đó, chỉ tiêu đợt 2 thường rất hạn chế. Nếu mạo hiểm từ bỏ đợt 1 để xét đợt 2 mà không trúng tuyển, các em bắt buộc phải chấp nhận gián đoạn việc học một năm để thi lại vào mùa sau. Vì vậy, gia đình và thí sinh cần cân nhắc hết sức cẩn trọng.

Theo góc nhìn từ các chuyên gia, những thí sinh đã trúng tuyển đợt 1 ngành mong muốn, thì không nên quá nuối tiếc hay thất vọng. Bởi trong hực tế, nhiều sinh viên nhận ra sự phù hợp và yêu thích ngành học sau khi trải nghiệm học tập thực tế.

Hơn nữa, chương trình giáo dục hiện đại mang tính liên ngành rất cao. Một ngành học khi ra trường có thể có vô số cơ hội nghề nghiệp ở các lĩnh vực. Hoặc, thí sinh có thể học song ngành, song trường. Tương lai luôn mở ra phía trước với những tân sinh viên biết chủ động phát huy năng lực của mình.