Thi tốt nghiệp THPT 2026: Đề Vật lí 2026 có thể tăng câu hỏi thực tiễn, thí sinh cần chuẩn bị gì?

Trường THPT Dương Xá (Hà Nội) tổ chức hướng dẫn học sinh lớp 12 dự thi tốt nghiệp THPT 2026. Ảnh: Fanpage nhà trường.

Tăng cường câu hỏi gắn với bối cảnh thực tiễn

Nhận định về xu hướng ra đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026, thầy Nguyễn Hữu Tình cho rằng một trong những điểm đáng chú ý là sự xuất hiện nhiều hơn các câu hỏi sử dụng “bối cảnh có ý nghĩa”.

Theo đó, các vấn đề vật lí sẽ không còn được đặt trong những tình huống thuần túy lý thuyết mà gắn với đời sống, khoa học và công nghệ. Học sinh có thể gặp các bài toán liên quan đến năng lượng hạt nhân, cảm ứng từ trong công nghệ, các hiện tượng vật lí trong thiên văn học hoặc các tình huống thực nghiệm.

Đặc biệt, đề thi có thể yêu cầu thí sinh lựa chọn dụng cụ thí nghiệm phù hợp, xác định trình tự thao tác đúng, thu thập và xử lý số liệu, từ đó rút ra kết luận khoa học. Điều này khiến lượng thông tin trong đề thi nhiều hơn, đòi hỏi khả năng đọc hiểu và xử lý dữ liệu tốt hơn so với trước đây.

“Để thích ứng với dạng đề này, học sinh cần rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, phân tích thông tin và tăng cường liên hệ kiến thức sách giáo khoa với các ứng dụng trong thực tiễn. Các em cũng nên làm quen với những câu hỏi mô tả hiện tượng hoặc thiết bị thay vì chỉ tập trung vào các công thức tính toán”, thầy Tình chia sẻ.

Xu hướng tích hợp nhiều chủ đề kiến thức

Bên cạnh việc tăng cường tính thực tiễn, đề thi năm 2026 được dự báo sẽ xuất hiện nhiều câu hỏi tích hợp kiến thức giữa các chuyên đề khác nhau.

Theo thầy Nguyễn Hữu Tình, thay vì chỉ kiểm tra một đơn vị kiến thức riêng lẻ, đề thi có thể yêu cầu học sinh vận dụng đồng thời kiến thức của nhiều mảng nội dung trong chương trình.

Ví dụ, một bài toán có thể kết hợp giữa nhiệt học, điện trường và cơ học thông qua mô hình xi lanh chứa khí lý tưởng cùng một pít-tông mang điện tích đặt trong điện trường đều. Để giải quyết được dạng bài này, học sinh không chỉ nắm chắc từng chuyên đề mà còn phải biết liên kết các kiến thức với nhau để phân tích và xử lý vấn đề.

“Những câu hỏi tích hợp thường có khả năng phân hóa rất cao. Muốn đạt điểm số tốt, học sinh cần hệ thống hóa và xâu chuỗi được toàn bộ kiến thức trong chương trình THPT thay vì học rời rạc từng phần”, thầy Tình nhấn mạnh.

Những lỗi khiến học sinh mất điểm đáng tiếc

Theo kinh nghiệm giảng dạy và luyện thi, nhiều học sinh có kiến thức nhưng vẫn đánh mất điểm vì những sai sót cơ bản trong quá trình làm bài.

Một lỗi phổ biến là xác định không đúng yêu cầu của đề bài. Chẳng hạn, đề yêu cầu tính độ biến thiên hoặc độ tăng của một đại lượng vật lí nhưng thí sinh lại chỉ tính giá trị cuối cùng của đại lượng đó.

Bên cạnh đó, việc đọc lướt đề bài khiến nhiều em bỏ qua yêu cầu về đơn vị đo, dẫn đến khoanh nhầm đáp án hoặc điền sai kết quả.

Trong quá trình tính toán, học sinh cũng thường mắc lỗi làm tròn ở quá nhiều bước trung gian, sử dụng sai số mũ, thiếu dấu ngoặc hoặc nhầm dấu âm, dẫn đến kết quả cuối cùng bị sai lệch.

Một số em còn nhầm lẫn kiến thức giữa Vật lí và Hóa học. Chẳng hạn, nhiều học sinh quên rằng trong điều kiện thường, phần lớn các chất khí tồn tại ở dạng phân tử nhiều nguyên tử, trong khi chỉ các khí hiếm như heli, neon hay argon mới tồn tại ở dạng đơn nguyên tử.

Ngoài ra, lỗi đổi đơn vị vẫn là nguyên nhân khiến không ít thí sinh mất điểm. Việc quên quy đổi về hệ đơn vị SI trước khi tính toán có thể làm sai toàn bộ kết quả dù phương pháp giải hoàn toàn chính xác.

Chuẩn bị kỹ trước ngày thi

Để có trạng thái tốt nhất trước kỳ thi, thầy Nguyễn Hữu Tình khuyên học sinh nên ngủ sớm, giữ tinh thần thoải mái và chuẩn bị đầy đủ giấy tờ, dụng cụ làm bài từ tối hôm trước.

Các vật dụng cần thiết gồm nước uống đã bóc nhãn, bút chì, tẩy, máy tính cầm tay và giấy tờ dự thi. Học sinh nên chuẩn bị sẵn trong một túi riêng để tránh quên hoặc mất thời gian tìm kiếm vào sáng ngày thi.

Trong phòng thi, thí sinh nên xin phép đi vệ sinh trước khi phát đề để ổn định tâm lý và tránh ảnh hưởng tới quá trình làm bài.

Khi bắt đầu làm bài, cần ưu tiên các câu dễ trước, câu khó sau; làm từ những dạng quen thuộc đến những dạng mới lạ để tối ưu thời gian.

Đối với phần trắc nghiệm nhiều lựa chọn, ngay cả khi chưa thực sự chắc chắn, thí sinh vẫn nên lựa chọn một đáp án thay vì bỏ trống. Việc tô đáp án cần rõ ràng, chính xác, tránh tô lệch hoặc quá nhạt khiến máy chấm không nhận diện được.

Ở phần đúng – sai, học sinh nên hoàn thành toàn bộ bốn ý trong một câu trước khi tô đáp án. Với phần trả lời ngắn, cần tập trung cao độ, tính toán cẩn thận và đặc biệt lưu ý việc điền kết quả đúng cột, đúng định dạng đối với số âm hoặc số thập phân.

Giữ tâm thế tích cực sau mỗi môn thi

Theo thầy Nguyễn Hữu Tình, bên cạnh kiến thức và kỹ năng làm bài, tâm lý cũng là yếu tố ảnh hưởng lớn tới kết quả kỳ thi.

“Sau khi hoàn thành mỗi môn thi, học sinh nên gác lại mọi lo lắng về bài làm vừa kết thúc. Đừng để những băn khoăn về đáp án hay số điểm dự kiến ảnh hưởng đến việc chuẩn bị cho môn thi tiếp theo”, thầy Tình khuyên.

Thầy giáo cho rằng tâm thế lạc quan, tự tin và khả năng tập trung cho từng chặng thi sẽ giúp học sinh phát huy tối đa năng lực của mình trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.