Thị trường cà phê 2026: Qua thời bão giá

Cà phê đặc sản của trang trại Aeroco Coffee (Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk) đã có mặt ở thị trường các nước châu Âu, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Canada, Trung Quốc. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Giá cà phê vẫn ở mức cao

Trước thềm năm 2026, thị trường cà phê được định hình bởi mặt bằng giá cao, xuất phát từ sự kết hợp giữa nguồn cung giảm và nhu cầu tiêu thụ liên tục tăng mạnh. Đặc biệt, tình trạng thời tiết bất lợi tại các quốc gia sản xuất chủ chốt đã làm suy yếu nghiêm trọng khả năng cung ứng toàn cầu.

Báo cáo từ Ngân hàng Hoàng gia Canada (RBC) chỉ ra rằng tình trạng khô hạn kéo dài tại Brazil, Colombia và Việt Nam đã buộc các quốc gia này phải hạn chế sản lượng và xuất khẩu. Ông Sylvain Charlebois, Giám đốc cấp cao Phòng thí nghiệm Phân tích Nông nghiệp Thực phẩm thuộc Đại học Dalhousie, nhận định sản lượng cà phê tại Brazil và Colombia sụt giảm rõ rệt do tác động cộng hưởng của sương giá sớm, hạn hán nghiêm trọng và nhiệt độ gia tăng. Điều này không chỉ làm năng suất sụt giảm mà còn gây ra nhiều khó khăn cho quá trình thu hoạch. Sản lượng cà phê của Colombia tháng 12/2025 chỉ đạt 1,23 triệu bao (loại 60 kg), giảm 31% so với cùng kỳ năm trước đó. Trong ba tháng đầu của niên vụ 2025-2026, sản lượng cũng giảm 24,3%. Còn tổng sản lượng cà phê của Brazil trong niên vụ 2025-2026 được dự báo là 63 triệu bao, giảm khoảng 3% so với mùa trước.

Sản lượng giảm nhanh chóng đã tác động mạnh tới giá cà phê. Ông Charlebois cho biết, giá cà phê thu mua trực tiếp tại vườn đã tăng tới 266% trong vòng 5 năm. Riêng tại Canada, giá cà phê tăng gần 28% từ năm 2024 đến tháng 11/2025, cao hơn nhiều so với mức lạm phát thực phẩm 4,2%, cho thấy mức độ căng thẳng của chuỗi cung ứng.

Mặc dù thị trường cà phê thế giới cuối năm 2025 đã hạ nhiệt nhưng theo đánh giá nhu cầu tiêu thụ cà phê vẫn tiếp tục tăng, đặc biệt tại thị trường châu Á. Đơn vị nghiên cứu thị trường cà phê độc lập Coffee Intelligence cho biết, tiêu thụ cà phê tại khu vực này đã tăng gần 15% kể từ năm 2018, trong khi Trung Quốc ghi nhận mức tăng gần 150% trong vòng một thập kỷ. Sự mở rộng của tầng lớp trung lưu và xu hướng chuyển từ dùng trà sang cà phê đang hỗ trợ giá cà phê ở mức cao. Bên cạnh đó, các chính sách thương mại cũng góp phần đẩy giá lên cao. Việc Mỹ và Canada áp thuế đối với cà phê nhập khẩu, dù đã được dỡ bỏ vào cuối năm 2025, nhưng vẫn để lại những tác động nhất định, khiến giá cà phê khó giảm nhanh trong ngắn hạn.

Nguồn cung phục hồi

Bước sang năm 2026, nhiều tổ chức dự báo thị trường cà phê sẽ dần chuyển từ trạng thái thiếu hụt sang giai đoạn tái cân bằng, thậm chí có thể rơi vào dư thừa, qua đó tạo áp lực giảm giá, đặc biệt đối với cà phê Arabica. Theo báo cáo Triển vọng Thị trường Hàng hóa của Ngân hàng Thế giới (WB), chỉ số giá đồ uống toàn cầu sau khi tăng 18% trong năm 2025 được dự báo sẽ giảm 7% trong năm 2026 và tiếp tục giảm 5% trong năm 2027, chủ yếu nhờ sự phục hồi nguồn cung.

WB cũng dự báo sản lượng cà phê toàn cầu sẽ tăng từ 175,4 triệu bao trong niên vụ 2024-2025 lên 179 triệu bao trong niên vụ 2025-2026. Trong bối cảnh này, giá cà phê Arabica kỳ vọng sẽ giảm 13% trong năm 2026 và giảm thêm 5% trong năm 2027 nhờ sự phục hồi sản xuất tại Colombia. Giá cà phê Robusta cũng được dự báo hạ nhiệt, dù chậm hơn, với mức giảm khoảng 2% mỗi năm.

Nhận định này được củng cố bởi các dự báo từ Tập đoàn ngân hàng Rabobank (Hà Lan) và công ty môi giới hàng hóa StoneX. Rabobank ước tính thị trường cà phê toàn cầu có thể thặng dư từ 7-10 triệu bao trong niên vụ 2026-2027, trong khi StoneX dự báo Brazil được mùa với mức kỷ lục 70,7 triệu bao, tăng 13,5% so với niên vụ trước. Trong đó, sản lượng cà phê Arabica của Brazil dự kiến tăng mạnh lên 47,2 triệu bao, đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng thị trường khi lượng tồn kho toàn cầu đã giảm hơn 22 triệu bao trong giai đoạn 2021-2024.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng đà phục hồi nguồn cung không đồng nghĩa với sự ổn định tuyệt đối của thị trường. Chuyên gia Carlos Mera, Trưởng bộ phận Thị trường Hàng hóa Nông nghiệp của Rabobank, cho rằng thị trường cà phê hiện không chỉ vận hành theo quy luật cung - cầu truyền thống mà còn chịu tác động ngày càng lớn từ yếu tố địa chính trị và rủi ro khí hậu, khiến các biến động trong ngắn hạn vẫn khó tránh khỏi.

Tiềm ẩn yếu tố khó lường

Dù kịch bản tái cân bằng được nhiều tổ chức ủng hộ nhưng thị trường cà phê năm 2026 vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro do các nút thắt chưa được tháo gỡ. Theo báo cáo “Toàn cảnh thị trường cà phê 2026” của bộ phận phân tích thị trường thuộc Tập đoàn Foodcom (Ba Lan), thị trường cà phê sau hai năm biến động mạnh đang bước vào giai đoạn ổn định hơn, song mặt bằng giá cà phê Arabica và Robusta vẫn cao hơn nhiều so với mức trung bình của thập kỷ trước. Biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất gia tăng và yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng được xem là những yếu tố mang tính dài hạn của ngành.

Về tiêu thụ, nhu cầu toàn cầu tiếp tục tăng, đặc biệt ở phân khúc cao cấp và cà phê đặc sản. Foodcom Experts dự báo mức tiêu thụ cà phê trong niên vụ 2025-2026 sẽ vượt 169-170 triệu bao, duy trì xu hướng tăng trong nhiều năm, khiến giá khó có thể giảm sâu dù nguồn cung được cải thiện. Nguồn cung dù được dự báo sẽ tăng khoảng 2,5% trong niên vụ 2025-2026, song vẫn chưa đủ để hình thành dư cung trong ngắn hạn. Tình trạng hạn hán, mưa lớn và chu kỳ ra hoa thất thường tại Mỹ Latinh đã khiến tồn kho ở các nước nhập khẩu duy trì ở mức thấp, qua đó làm giảm khả năng chống chịu của thị trường trước các biến động mới.

Ngoài ra, xu hướng truy xuất nguồn gốc và minh bạch hóa chuỗi cung ứng nay đã trở thành chuẩn mực bắt buộc, phản ánh yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường và các nhà nhập khẩu. Điều này cho thấy sự ổn định của thị trường cà phê năm 2026 không còn phụ thuộc đơn thuần vào một vụ mùa riêng lẻ, mà là phép thử mang tính quyết định về khả năng thích ứng dài hạn của toàn ngành trước biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất leo thang và thị hiếu tiêu dùng ngày càng đa dạng.

Tất cả những yếu tố trên cho thấy năm 2026 có thể sẽ mang tính quyết định đối với thị trường cà phê, khi những cơn sốt giá dần chuyển sang giai đoạn điều chỉnh và tái cân bằng. Tuy nhiên, quá trình này được dự báo sẽ đi kèm với nhiều rủi ro và mức độ biến động lớn, trong bối cảnh nguồn cung phục hồi không đồng đều, nhu cầu tiếp tục tăng và các khó khăn thách thức mang tính dài hạn vẫn tồn tại. Theo đó, thị trường cà phê năm 2026 vừa mang lại kỳ vọng giá hạ nhiệt, vừa đòi hỏi sự theo dõi sát sao các yếu tố cơ bản trong dài hạn.

Vân Anh/TTXVN (Tổng hợp)