Thị trường chứng khoán đang phát huy vai trò huy động và phân bổ nguồn lực cho doanh nghiệp

Toàn cảnh Hội nghị

Không chỉ là những con số tăng trưởng

Chỉ trong nửa đầu năm 2026, giá trị phát hành cổ phiếu đã tăng hơn 67% so với cùng kỳ năm trước (quy mô huy động vốn qua thị trường năm 2025 lên tới 763,5 nghìn tỷ đồng). Đằng sau những con số này không chỉ là sự phục hồi của thị trường vốn mà còn là định hướng của cơ quan quản lý trong việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, mở rộng dư địa huy động vốn cho doanh nghiệp, qua đó đưa thị trường chứng khoán trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn ngày càng quan trọng của nền kinh tế.

Nếu trước đây, doanh nghiệp Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào tín dụng ngân hàng để đáp ứng nhu cầu vốn thì cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán, hoạt động phát hành cổ phiếu và trái phiếu đang từng bước khẳng định vai trò là kênh huy động vốn hiệu quả hơn cho các kế hoạch đầu tư dài hạn.

Phát biểu tại Hội nghị "Phát hành chứng khoán - Động lực cho tăng trưởng kinh tế" do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) tổ chức ngày 2/7, tại TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững. Trong bối cảnh đó, việc huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội có ý nghĩa quyết định, còn thị trường chứng khoán giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc huy động và phân bổ nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp cũng như nền kinh tế.

Theo Chủ tịch UBCKNN, phát hành chứng khoán không đơn thuần là hoạt động huy động thêm nguồn lực tài chính. Quá trình này còn góp phần nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đây đều là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo dựng uy tín trên thị trường và từng bước hội nhập sâu hơn với thị trường vốn khu vực và quốc tế.

Thực tế thị trường đang phản ánh khá rõ xu hướng này. Năm 2025, tổng giá trị huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt khoảng 763,5 nghìn tỷ đồng. Riêng đến giữa tháng 6/2026, giá trị phát hành cổ phiếu đạt 114,1 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 67% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt 148,8 nghìn tỷ đồng, tương đương cùng kỳ năm 2025.

Theo đánh giá của Chủ tịch UBCKNN, những con số này cho thấy thị trường chứng khoán đang phát huy ngày càng rõ nét vai trò huy động và phân bổ nguồn lực cho doanh nghiệp, qua đó góp phần nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động của môi trường quốc tế.

Điều đáng chú ý là sự tăng trưởng của hoạt động phát hành diễn ra trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng thị trường ngày càng cao. Điều đó cho thấy doanh nghiệp không chỉ quan tâm tới việc tiếp cận nguồn vốn mà còn ngày càng chú trọng hơn tới chuẩn mực quản trị và tính minh bạch - những yếu tố được xem là nền tảng của một thị trường vốn phát triển bền vững.

Đối với nền kinh tế, sự phát triển của thị trường chứng khoán còn mang ý nghĩa lớn hơn khi giúp đa dạng hóa các kênh huy động vốn, giảm áp lực lên hệ thống tín dụng ngân hàng và tạo thêm nguồn lực cho các chương trình đầu tư phát triển trong trung và dài hạn. Đây cũng là điều kiện quan trọng để đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới.

Hoàn thiện thể chế để khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp

Đằng sau những tín hiệu tích cực của hoạt động phát hành chứng khoán, theo cơ quan quản lý, yếu tố có ý nghĩa quyết định là việc tiếp tục hoàn thiện thể chế nhằm xây dựng một thị trường vốn minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

Theo Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương, thời gian qua UBCKNN đã chủ động triển khai các nhiệm vụ được Chính phủ và Bộ Tài chính giao, đồng thời tiếp tục rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán. Trong đó có Nghị định số 245/2025/NĐ-CP và mới đây là Nghị định số 200/2026/NĐ-CP quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế.

Điểm đáng chú ý, theo lãnh đạo UBCKNN, việc sửa đổi, hoàn thiện các quy định pháp luật không nhằm tạo thêm rào cản đối với hoạt động huy động vốn. Mục tiêu lớn hơn là xây dựng môi trường phát hành minh bạch, chuyên nghiệp và an toàn hơn, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư, nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường vốn.

Thông điệp này cũng được cụ thể hóa thông qua các nội dung chuyên môn được giới thiệu tại hội nghị.

Ông Khương Tiến Hùng, Trưởng ban Quản lý Chào bán Chứng khoán (UBCKNN), đã hệ thống hóa các quy định pháp luật về chào bán, phát hành chứng khoán; đồng thời lưu ý những vấn đề doanh nghiệp cần chuẩn bị từ hồ sơ, phương án phát hành đến quản lý và sử dụng nguồn vốn sau phát hành nhằm bảo đảm tuân thủ quy định và nâng cao hiệu quả huy động vốn.

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, bà Phạm Thị Thanh Hương, Chánh Thanh tra Chứng khoán Nhà nước, đã giới thiệu những điểm mới của Nghị định số 200/2026/NĐ-CP, giúp doanh nghiệp, tổ chức tư vấn và các thành viên thị trường có thêm cơ sở để triển khai thống nhất các quy định mới.

Không chỉ dừng ở việc hoàn thiện hành lang pháp lý, UBCKNN còn thúc đẩy nâng cao hiệu quả giám sát thông qua ứng dụng công nghệ và tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý.

Theo bà Vũ Thị Thúy Ngà, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, cơ chế chia sẻ dữ liệu từ chuyên trang thông tin trái phiếu doanh nghiệp của Sở với UBCKNN và UBND các tỉnh, thành phố sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát thị trường, đồng thời tăng cường tính minh bạch của hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Một điểm khác biệt của hội nghị lần này là dành nhiều thời gian cho hoạt động đối thoại trực tiếp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Nhiều câu hỏi liên quan đến điều kiện phát hành, hồ sơ, phương án phát hành, quản lý nguồn tiền thu được từ đợt chào bán, tài sản bảo đảm cũng như trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ đã được lãnh đạo UBCKNN và các đơn vị chuyên môn trao đổi, giải đáp ngay tại hội nghị.

Theo giới chuyên môn, đối thoại thường xuyên giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp không chỉ giúp tháo gỡ những khó khăn trong quá trình triển khai quy định mới mà còn góp phần giảm chi phí tuân thủ, nâng cao tính dự báo của chính sách và củng cố niềm tin của doanh nghiệp khi tham gia thị trường vốn.

Phát biểu bế mạc hội nghị, Phó Chủ tịch UBCKNN Hoàng Văn Thu kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc tiếp cận các công cụ huy động vốn trên thị trường chứng khoán; mạnh dạn xây dựng chiến lược phát hành cổ phiếu và trái phiếu phù hợp với định hướng phát triển dài hạn; đồng thời nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và sử dụng hiệu quả nguồn vốn huy động để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Về phía cơ quan quản lý, lãnh đạo UBCKNN khẳng định sẽ tiếp tục triển khai quyết liệt các nhiệm vụ được Bộ Tài chính giao; tập trung hoàn thiện thể chế thông qua sửa đổi Luật Chứng khoán và các văn bản hướng dẫn thi hành; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ và dịch vụ trực tuyến trong quản lý, giám sát; đồng thời tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp và các thành viên thị trường trong quá trình huy động vốn, cổ phần hóa và thoái vốn theo quy định của pháp luật.