Thị trường chứng khoán và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới

Hoàn thiện nền tảng cho chặng đường mới

Sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động và hiệu quả phân bổ vốn, bên cạnh việc tiếp tục mở rộng quy mô. Trong bối cảnh nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế gia tăng, hoàn thiện cấu trúc thị trường, củng cố tính minh bạch và phát triển cơ sở nhà đầu tư dài hạn là những nội dung được cơ quan quản lý và các thành viên thị trường chú trọng.

Hướng tới kỷ niệm 30 năm Ngày truyền thống ngành Chứng khoán Việt Nam (28/11/1996 - 28/11/2026), thị trường ghi nhận sự mở rộng về quy mô, thanh khoản. Vốn hóa thị trường cổ phiếu trên HOSE, HNX và UPCoM đạt hơn 10,57 triệu tỷ đồng, tương đương 82,3% GDP ước tính năm 2025; giá trị giao dịch bình quân đạt khoảng 29.300 tỷ đồng/phiên. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 14 triệu. Khuôn khổ pháp lý, quản trị công ty, báo cáo tài chính và minh bạch thông tin cũng từng bước được cải thiện.

Nâng cao hiệu quả dẫn vốn là trọng tâm phát triển thị trường chứng khoán giai đoạn mới. Ảnh: Lê Toàn.

Từ những kết quả đạt được, yêu cầu phát triển thị trường trong giai đoạn tới không chỉ đặt ra ở việc mở rộng quy mô mà còn ở khả năng đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn ngày càng lớn. Theo đó, hoàn thiện cơ chế vận hành, tăng cường quản trị rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư là những nhiệm vụ quan trọng trong quá trình thực hiện các mục tiêu phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030. Điều này cần sự phối hợp giữa các chủ thể thị trường.

Trong bối cảnh ngành chứng khoán hướng tới dấu mốc 30 năm, bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh yêu cầu phát huy hơn nữa vai trò huy động và phân bổ vốn trung, dài hạn của thị trường. Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026 mở ra cơ hội tiếp cận rộng hơn với các nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn quốc tế.

Theo bà Phương, nâng hạng không phải đích đến cuối cùng mà là khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới. Khả năng thu hút vốn còn phụ thuộc vào chất lượng thị trường, sức hấp dẫn của doanh nghiệp và môi trường đầu tư. Thị trường cũng cần nâng cao khả năng thích ứng trước biến động tài chính toàn cầu, khi Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026 - 2030.

Về phía cơ quan quản lý, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao chất lượng hàng hóa và phát triển cơ sở nhà đầu tư tổ chức. Doanh nghiệp cần cải thiện năng lực cạnh tranh, hiệu quả kinh doanh, chất lượng quản trị và minh bạch thông tin để đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, nhằm thu hút vốn dài hạn.

Nâng hiệu quả phân bổ dòng vốn dài hạn

Ở góc nhìn thành viên thị trường, ông Nguyễn Duy Linh - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) cho rằng, hành trình 30 năm không chỉ được phản ánh qua quy mô và số lượng nhà đầu tư, mà còn ở vai trò của thị trường chứng khoán đối với doanh nghiệp và người dân. Nếu năm 2000, phiên giao dịch đầu tiên chỉ có hai cổ phiếu REE, SAM và vài nghìn tài khoản được mở, thì đến nay thị trường đã trở thành một kênh huy động vốn cho doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm cơ hội đầu tư cho công chúng.

Theo ông Linh, quá trình phát triển cũng trải qua nhiều giai đoạn khó khăn và biến động. Những giai đoạn đó mang lại bài học cho các chủ thể tham gia về xây dựng thị trường minh bạch, còn nhà đầu tư có thêm kinh nghiệm trong quản trị rủi ro. Những bài học này vẫn có ý nghĩa trong giai đoạn mới.

Đánh giá về dấu mốc nâng hạng, lãnh đạo SHS nhìn nhận kết quả này gắn với quá trình cải cách bền bỉ của cơ quan quản lý, các sở giao dịch, tổ chức lưu ký, doanh nghiệp, thành viên thị trường và nhà đầu tư. Những thay đổi về cơ chế và vận hành không diễn ra trong thời gian ngắn, mà đòi hỏi tầm nhìn dài hạn cùng sự kiên trì, kỷ luật trong thực thi.

Từ kinh nghiệm ba thập kỷ, ông Linh nhận định giai đoạn tiếp theo cần tiếp tục mở rộng quy mô nhưng phải đồng thời nâng cao chất lượng và hiệu quả phân bổ vốn. Sau 40 năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã phát triển dựa trên sản xuất, xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài và lợi thế lao động. Tuy nhiên, mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 đòi hỏi thêm những động lực từ năng suất lao động, công nghệ, hạ tầng, nhân lực chất lượng cao và các doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Để đáp ứng những mục tiêu đó, nhu cầu huy động vốn cho phát triển dài hạn sẽ rất lớn, trong khi tín dụng ngân hàng không thể là nguồn cung ứng duy nhất. Theo ông Linh, thị trường vốn cần hướng dòng tiền đến những lĩnh vực tạo ra giá trị cao, qua đó đóng góp vào hiệu quả phân bổ nguồn lực của nền kinh tế.

Về giải pháp phát triển thị trường trong giai đoạn tới, ông Linh cho rằng cần tiếp tục mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng hàng hóa và đa dạng hóa các ngành nghề tham gia thị trường chứng khoán. Cùng với đó, việc phát triển hệ thống nhà đầu tư tổ chức, bao gồm các quỹ đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm và quỹ hưu trí, cũng cần được chú trọng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn của nền kinh tế.

Một vấn đề khác được lãnh đạo SHS lưu ý là nâng cao năng lực của nhà đầu tư cá nhân. Người dân cần có thêm kiến thức về tài chính cá nhân, đặc điểm các sản phẩm đầu tư, phương pháp quản lý vốn, phân bổ tài sản và quản trị rủi ro. Đặc biệt, nhà đầu tư cũng cần được lắng nghe tư vấn của các tổ chức chuyên nghiệp.

Bước sang giai đoạn phát triển mới sau ba thập kỷ hình thành, thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục đặt trọng tâm vào nâng cao chất lượng hoạt động, song hành với mở rộng quy mô. Việc hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ vốn, phát triển cơ sở nhà đầu tư là những nội dung quan trọng nhằm phát huy hơn nữa vai trò của thị trường chứng khoán trong đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.