Thị trường dầu chuẩn bị cho khả năng eo biển Hormuz mở lại

Các tàu chở dầu chuẩn bị cho khả năng eo biển Hormuz mở lại. (Ảnh: AFP)

Ít nhất 15 tàu cùng lúc thực hiện chuyển dầu từ tàu sang tàu (STS), liên quan khoảng 25 triệu thùng dầu thô và sản phẩm lọc dầu. Tuy nhiên, dòng chảy thực tế qua eo biển Hormuz vẫn gần như đình trệ, trong khi thị trường diesel tiếp tục chịu sức ép lớn.

Theo TankerTrackers, 15 hoạt động STS diễn ra đồng thời tại vịnh Oman, với hàng hóa đến từ gần như toàn bộ các nước khai thác dầu trong khu vực, ngoại trừ Iran. Đây không phải hoạt động vận chuyển thông thường. Các tàu đang neo, chuyển hàng và chờ đợi, cho thấy một chiến lược tập kết dầu trước khi có thể nối lại tuyến vận chuyển qua Hormuz.

Tín hiệu từ Iraq càng củng cố nhận định trên. Trong cùng tuần, dữ liệu vệ tinh cho thấy bảy tàu được nạp dầu thô tại các cảng xuất khẩu của Iraq, với tổng sức chứa khoảng 13 triệu thùng. Nạp hàng trực tiếp tại cảng là cam kết mạnh, bởi doanh nghiệp phải tính đến lịch trình và chi phí vận hành. Khi hai hoạt động diễn ra đồng thời, dầu đang được chuẩn bị ở hai mắt xích khác nhau của chuỗi xuất khẩu.

Dù vậy, thực tế vận tải vẫn chưa cho thấy Hormuz sắp mở cửa ngay lập tức. Một số ngày trong khủng hoảng chỉ có 2-3 tàu chở hàng hóa đi qua eo biển, so với khoảng 80-90 tàu mỗi ngày trước khủng hoảng. Các nhà khai thác đang đặt cược vào khả năng tiếp cận được cải thiện trong tương lai gần.

Một tín hiệu khác nằm ở thị trường sản phẩm lọc dầu. Khủng hoảng năm 2026 vừa làm gián đoạn nguồn cung dầu thô, vừa làm giảm xuất khẩu sản phẩm lọc dầu vùng Vịnh, đặc biệt là dầu diesel.

Chỉ báo quan trọng là “crack spread” trong dầu diesel, tức chênh lệch giữa giá dầu diesel và giá dầu thô đầu vào, phản ánh mức lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu. Ngày 17/8, chênh lệch giá dầu diesel siêu ít lưu huỳnh tại Mỹ so với dầu thô WTI có lúc lên khoảng 102,20 USD/thùng, mức kỷ lục trong khủng hoảng. Đến cuối tháng 8, chỉ số này giảm về vùng cao 80 đến giữa 90 USD/thùng, nhưng vẫn cao bất thường.

Điều đó cho thấy thị trường sản phẩm lọc dầu chưa phục hồi. Để crack spread hạ nhiệt, xuất khẩu sản phẩm từ các nhà máy lọc dầu vùng Vịnh phải khôi phục, đồng thời tồn kho tại các khu vực tiêu thụ lớn như châu Âu và bờ Đông Mỹ phải được bổ sung. Cả hai điều kiện này vẫn chưa được đáp ứng.

Sự khác biệt về tốc độ phục hồi cũng rất đáng chú ý. Nếu eo biển Hormuz mở lại một phần, khoảng 25 triệu thùng đã tập kết tại vịnh Oman có thể nhanh chóng đi vào thị trường giao ngay, khiến giá dầu thô hạ nhiệt tương đối nhanh. Nếu mở cửa hoàn toàn và đột ngột, lượng dầu dồn vào thị trường có thể gây sức ép giảm mạnh lên giá dầu giao ngay.

Trong khi đó, dầu diesel có thể mất nhiều thời gian hơn để bình thường hóa. Các nhà máy lọc dầu cần khôi phục công suất, chuỗi logistics phải hoạt động trở lại và các khu vực tiêu thụ phải xây dựng lại tồn kho. Vì vậy, giá dầu thô có thể giảm trước khi biên lợi nhuận lọc dầu thực sự trở lại bình thường.

Hiện các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman về một hành lang tạm thời, bao gồm rà phá thủy lôi và xác định tuyến đường, vẫn diễn ra nhưng chưa có hành lang nào được chính thức xác nhận hay đưa vào vận hành. Iran tiếp tục khẳng định Hormuz đang bị đóng về mặt quân sự.

Vì thế, dữ liệu vận tải là tín hiệu quan trọng nhưng không phải bằng chứng Hormuz chắc chắn sắp mở cửa. Những chỉ báo cần theo dõi gồm số tàu qua Hormuz, quy mô STS tại Vịnh Oman, diễn biến crack spread diesel và đặc biệt là khả năng tàu Iran tham gia STS.

Bức tranh hiện tại cho thấy thị trường vật chất đang chuẩn bị cho một giai đoạn chuyển tiếp, trong khi thị trường sản phẩm lọc dầu vẫn chịu căng thẳng lớn. Với nhà đầu tư, câu hỏi quan trọng không chỉ là Hormuz có mở lại hay không, mà là mở nhanh đến đâu và dầu thô sẽ bình thường hóa trước sản phẩm lọc dầu bao lâu. Khoảng cách thời gian này có thể quyết định diễn biến giá và mức độ rủi ro trong giai đoạn tiếp theo.