Thị trường du lịch Tết sôi động, cảnh báo rủi ro lừa đảo trực tuyến
Thị trường du lịch Tết Nguyên đán và mùa lễ hội Xuân đang chuyển dịch mạnh từ tăng trưởng theo lượng sang tăng trưởng theo giá trị, phản ánh sự thay đổi trong hành vi và nhu cầu của du khách. Tuy nhiên, đi cùng sự sôi động là áp lực quá tải tại một số điểm đến và nguy cơ lừa đảo tour trực tuyến ngày càng tinh vi, đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và quản lý thị trường theo hướng bền vững. Trao đổi với Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển, TS Phạm Hương Trang – giảng viên Trường Đại học RMIT Việt Nam – đã phân tích rõ những cơ hội và thách thức của bức tranh du lịch Tết hiện nay.
TS Phạm Hương Trang.
Phóng viên (PV): Thưa bà, thị trường du lịch dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội Xuân năm nay đang rất sôi động. Bà nhìn nhận như thế nào về sự sôi động này?
TS Phạm Hương Trang: Du lịch Tết đang dần trở thành một nhu cầu thiết yếu mới của tầng lớp trung lưu. Nhiều gia đình sẵn sàng ưu tiên ngân sách cho các chuyến đi như một cách tái tạo năng lượng, chăm sóc sức khỏe tinh thần và gắn kết gia đình, thay vì coi du lịch là khoản chi xa xỉ. Chính sự thay đổi trong tư duy tiêu dùng này tạo ra sức cầu ổn định và bền vững hơn cho thị trường.
Cùng với đó, hành vi du lịch đã thay đổi rõ rệt. Du khách không còn tập trung di chuyển đúng vài ngày Tết mà phân bổ trước, trong và sau Tết, kéo dài mùa cao điểm. Quan trọng hơn, họ đi lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn. Việc Quảng Ninh đón chưa tới một triệu lượt khách nhưng doanh thu tăng trên 70% là minh chứng rõ cho xu hướng dịch chuyển từ tăng trưởng theo lượng sang tăng trưởng theo giá trị.
Sự sôi động cũng đến từ sự trưởng thành của doanh nghiệp du lịch sau giai đoạn khủng hoảng. Các đơn vị lữ hành và lưu trú đã chủ động chuẩn bị từ sớm, thiết kế sản phẩm linh hoạt theo từng nhóm khách, tập trung bán trải nghiệm thay vì tour đại trà. Song song đó, công nghệ và mạng xã hội đang thay đổi cách thị trường vận hành: đặt dịch vụ trực tuyến, thanh toán không tiền mặt, đánh giá theo thời gian thực và các xu hướng “du lịch theo trend” khiến dòng khách dịch chuyển nhanh và mạnh hơn bao giờ hết.
Tuy nhiên, nhìn từ góc độ quản lý, sự sôi động này cũng đặt ra áp lực không nhỏ. Một số điểm đến quen thuộc như Đà Lạt hay Phú Quốc bắt đầu đối mặt với tình trạng quá tải và biến động giá. Vì vậy, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thu hút thêm khách, mà là điều tiết dòng khách hợp lý, giữ ổn định chất lượng dịch vụ và trải nghiệm, để tăng trưởng du lịch thực sự bền vững trong dài hạn.
PV: Bên cạnh đó, trong bối cảnh chiêu trò lừa đảo tour ngày càng tinh vi dịp Tết, bà có khuyến nghị cụ thể nào để du khách tự bảo vệ khi đặt tour trực tuyến?
TS Phạm Hương Trang: Tuy nhiên, sự sôi động của thị trường cũng kéo theo những rủi ro ngày càng rõ nét đối với du khách, đặc biệt trong bối cảnh các chiêu trò lừa đảo tour dịp Tết trở nên tinh vi và có tổ chức hơn, chuyển từ nhỏ lẻ sang “công nghiệp hóa”, tận dụng công nghệ và tâm lý cao điểm dịp Tết. Vấn đề không chỉ nằm ở vài tour giả, mà ở cách thị trường vận hành quá nhanh trong khi cơ chế kiểm soát còn chậm. Vì vậy, đây không chỉ là câu chuyện mất tiền của từng cá nhân, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin thị trường và uy tín chung của ngành du lịch.
Hiện nay, các đối tượng lừa đảo không còn bán tour “vô danh”, mà giả mạo thương hiệu có thật, từ khách sạn, resort đến nền tảng đặt phòng quốc tế. Họ dùng website nhái, fanpage chạy quảng cáo, review 5 sao bằng AI để tạo cảm giác đáng tin. Điểm nguy hiểm là du khách tưởng mình đang giao dịch với doanh nghiệp lớn, nên mất cảnh giác hoàn toàn.
Vì vậy, tôi cho rằng du khách cần trang bị tư duy tiêu dùng an toàn, thay vì chỉ săn giá rẻ. Có thể tóm gọn bằng một số nguyên tắc then chốt: không tin các tour rẻ hơn thị trường một cách phi lý; không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân; không đặt cọc trong tình trạng bị thúc ép thời gian; không giao dịch với fanpage hay website không xác thực; và tuyệt đối không cung cấp thông tin thẻ qua email hay tin nhắn.
Ngược lại, du khách nên ưu tiên các doanh nghiệp có giấy phép rõ ràng, địa chỉ cụ thể, được xác thực bởi cơ quan quản lý du lịch; kiểm tra thông tin từ nhiều nguồn độc lập như Google, TripAdvisor; yêu cầu hợp đồng hoặc xác nhận dịch vụ minh bạch trước khi thanh toán; và sử dụng các hình thức thanh toán an toàn (doanh nghiệp chuyên nghiệp luôn có xác nhận dịch vụ, điều khoản hủy và tài khoản công ty rõ ràng; yêu cầu chuyển tiền cá nhân gần như chắc chắn là dấu hiệu rủi ro.). Nếu có dấu hiệu bất thường sau khi đặt cọc, cần dừng giao dịch và báo ngay cho cơ quan chức năng để được hỗ trợ kịp thời.
Về dài hạn, du lịch chỉ có thể phát triển bền vững khi tăng trưởng đi đôi với bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Điều này đòi hỏi không chỉ sự tỉnh táo của du khách, mà còn trách nhiệm lớn hơn từ các nền tảng số và cơ quan quản lý trong việc kiểm soát, loại bỏ nhanh các hành vi lừa đảo, đặc biệt trong những giai đoạn cao điểm như Tết Nguyên đán.
