Thị trường nông sản: Thái Lan lên kế hoạch ứng phó với tình trạng dư cung sầu riêng

Sầu riêng được bày bán tại Bangkok, Thái Lan. Ảnh: AFP/TTXVN

Một báo cáo từ Bộ Thương mại Thái Lan cho biết sản lượng sầu riêng ở miền Đông Thái Lan dự kiến sẽ bắt đầu được đưa ra thị trường từ tháng 4, đạt đỉnh điểm vào tháng 5 và tháng 6. Sản lượng sầu riêng miền Nam sẽ cung cấp cho thị trường từ tháng 6 trở đi. Xét trên toàn quốc, Bộ này dự báo sản lượng sầu riêng tại Thái Lan năm nay sẽ cao, tương tự với các đối thủ cạnh tranh như Việt Nam. Do đó, Bộ đang lên kế hoạch triển khai các biện pháp để ngăn chặn tình trạng dư cung và đảm bảo vận chuyển thông suốt phục vụ xuất khẩu.

Theo đó, Bộ Thương mại Thái Lan cho biết sẽ giám sát cả thị trường trong nước và quốc tế để quản lý sản xuất hiệu quả. Trong đó, 7 biện pháp chính đã được thực hiện cho đến nay sẽ được điều chỉnh cho phù hợp với tình hình hiện tại, trong đó có đẩy nhanh chứng nhận GAP, thành lập trung tâm Set Zero để đảm bảo chất lượng trái cây Thái Lan, thành lập phòng điều hành để thúc đẩy xuất khẩu và thành lập nhóm công tác để đàm phán với Trung Quốc; thúc đẩy thị trường nội địa và thúc đẩy chỉ dẫn địa lý; thúc đẩy bán hàng ra nước ngoài và tham gia các hội chợ thương mại quốc tế; sử dụng các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) để đàm phán các biện pháp thương mại dễ dàng hơn với các đối tác thương mại...

Thái Lan dự kiến xuất khẩu 1,06 triệu tấn sầu riêng năm 2026

Ông Rapeephat Chantharasriwong, Tổng cục trưởng Tổng cục Nông nghiệp Thái Lan, cho biết Trung Quốc là thị trường xuất khẩu sầu riêng lớn nhất của Thái Lan. Để nâng cao tiêu chuẩn, Tổng cục Nông nghiệp đã thực hiện các biện pháp "4 Không" gồm: Không trái cây chưa chín, không sâu, không hàng giả và không chất tạo màu hoặc phụ gia nhân tạo. Khả năng truy xuất nguồn gốc được đảm bảo ở mọi giai đoạn để nâng cao tiêu chuẩn trái cây Thái Lan đáp ứng yêu cầu của các đối tác thương mại. Hơn nữa, Tổng cục Nông nghiệp sẽ ưu tiên và giám sát bệnh vàng cơ bản 2 (BY2) và ô nhiễm cadmium. Hiện tại, cơ quan này đã đăng ký 14 phòng thí nghiệm với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) để hỗ trợ xuất khẩu, đảm bảo đủ năng lực đáp ứng nhu cầu.

Tổng cục Khuyến nông dự báo sản lượng sầu riêng sẽ đạt 1.061.308 tấn, trong khi nhu cầu là 871.692 tấn, dẫn đến dư thừa 189.616 tấn. Ước tính sản lượng sầu riêng từ khu vực phía Đông sẽ dần tiếp cận thị trường trong giai đoạn tháng 3-7/2026, đạt đỉnh điểm vào tháng 5-6, chiếm 66% tổng sản lượng hàng năm. Lịch thu hoạch đã được ấn định cho các giống sầu riêng như sau: Krabum (bắt đầu từ ngày 20/3), Chanee/Puang Manee (bắt đầu từ ngày 10/4) và Mon Thong/Kan Yao (bắt đầu từ ngày 15/4) để tránh thu hoạch trái chưa chín.

Trong khi đó, một nguồn tin trong ngành sầu riêng Thái Lan cho biết, vào năm 2026, giá mở cửa của sầu riêng tại nông trại vào cuối tháng 3 có thể không vượt 200 baht/kg (6,45 USD/kg) do dự kiến sản lượng tăng trong năm nay. Giá sầu riêng Việt Nam và Malaysia (Ma-lai-xi-a) cũng được dự báo sẽ giảm, có thể xuống dưới 100 baht/kg (3,23 USD/kg). Chuyên gia này cho rằng, thông thường, khi nguồn cung nông sản dồi dào, giá cả sẽ giảm. Tuy nhiên, vẫn còn những lo ngại về chất lượng sầu riêng xuất khẩu, đặc biệt là vấn đề nhiễm cadmium. Việc giám sát, theo dõi và phân tích chỉ số Basic Yellow 2 (BY2) cũng là một vấn đề đáng quan tâm. Hiện tại, có 14 phòng thí nghiệm đăng ký với GACC có khả năng cung cấp dịch vụ kiểm nghiệm này cho xuất khẩu, nhưng chưa rõ địa điểm nào sẽ đi vào hoạt động. Giới xuất khẩu sầu riêng Thái Lan hy vọng sẽ không có vấn đề ô nhiễm nào dẫn đến việc tạm dừng xuất khẩu.

Nông dân Thái Lan lo ngại thiếu lao động thu hoạch

Một vấn đề quan trọng khác trong ngành nông nghiệp là tình trạng thiếu lao động trong mùa thu hoạch trái cây do sự hồi hương của lao động Campuchia. Ngay cả khi có sự tham gia của lao động từ các quốc tịch khác, kỹ năng và khả năng của họ cũng không thể thay thế được. Hiện vấn đề này đang được ngành an ninh xem xét và đang chờ các giải pháp của chính phủ.

Tuy nhiên, giới xuất khẩu sầu riêng Thái Lan cho rằng, chính phủ nước này cần khẩn trương giải quyết vấn đề chi phí và tạo điều kiện thuận lợi cho việc nhập khẩu lao động nông nghiệp, thành lập trung tâm dịch vụ một cửa cho người lao động nông nghiệp ở cấp tỉnh, và gia hạn thời gian khai báo cho người lao động Lào. Trước đây, người lao động Lào phải gia hạn hộ chiếu tại các tỉnh Nakhon Phanom, Mukdahan và Nong Khai. Đề xuất là cho phép gia hạn tại tỉnh Chanthaburi, một yêu cầu đã được kiến nghị liên tục.

Cảnh báo sự cạnh tranh từ Việt Nam

Ông Nattakrit Eiamsakul, Giám đốc điều hành của Công ty TNHH Trái cây Bạch kim (PTF), một nhà xuất khẩu lớn các loại trái cây tươi cao cấp, tiết lộ rằng hạn hán năm nay sẽ làm giảm trọng lượng mỗi quả sầu riêng. Ví dụ, năm ngoái, với sản lượng 10 triệu quả sầu riêng, mỗi quả nặng khoảng 3 kg. Năm nay, mặc dù số lượng sầu riêng có thể tăng lên, nhưng trọng lượng mỗi quả sẽ giảm xuống 2,5 kg. Do đó, khối lượng xuất khẩu, nếu so sánh theo kg, sẽ không khác biệt đáng kể giữa năm nay và năm ngoái. Tuy nhiên, vụ thu hoạch sầu riêng phía Đông năm nay sẽ muộn hơn năm ngoái, bắt đầu từ giữa tháng 4 và đạt đỉnh điểm vào giữa tháng 5 đến tháng 6, trùng với mùa vụ của Việt Nam. Vì vậy, các doanh nghiệp phải chuẩn bị nhân công cho vụ thu hoạch. Nếu không, thiệt hại có thể xảy ra, và họ có thể không thu hoạch và đóng gói trái cây kịp thời để xuất khẩu. Trong khi đó, số lượng nhà máy chế biến sầu riêng đã giảm do sự sụt giảm đầu tư của Trung Quốc, và các ngân hàng cũng cho vay ít hơn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu.

Ông Nattakrit cho rằng Việt Nam có chi phí xuất khẩu sầu riêng thấp hơn Thái Lan, cho phép định giá thấp hơn. Điều này có nghĩa là trong tháng 5 và tháng 6, sầu riêng Việt Nam sẽ tràn ngập thị trường, cạnh tranh với sầu riêng Thái Lan, có khả năng đẩy giá sầu riêng Thái Lan xuống.

Ông nói thêm rằng chìa khóa của xuất khẩu sầu riêng là logistics. Năm nay, sản lượng sầu riêng tăng lên, trong khi các doanh nghiệp chưa đầu tư thêm xe tải và container. Kết hợp với thời kỳ sản xuất cao điểm, các xe tải cần thiết để vận chuyển tại biên giới Việt Nam sẽ được chuyển hướng sang vận chuyển sầu riêng Việt Nam. Hơn nữa, các quy định mới của Việt Nam, bao gồm việc kiểm tra nghiêm ngặt hơn các chất cấm tại biên giới Việt Nam - Trung Quốc bắt đầu từ ngày 16/4, sẽ làm tăng thời gian chế biến, tạo ra nút thắt cổ chai cho sầu riêng Thái Lan. Điều này dẫn đến việc xe tải không thể quay lại lấy hàng mới đúng thời hạn, buộc một số nhà máy phải ngừng mua hàng và kéo dài chu kỳ vận chuyển. Điều này đòi hỏi dòng tiền phải tăng lên. Vấn đề này dự kiến sẽ được giải quyết trong hai năm tới. Do đó, các doanh nghiệp có hệ thống logistics và nhà máy được thiết lập tốt, có khả năng giao hàng trực tiếp đến điểm đến sẽ có lợi thế đáng kể. Hiện tại, không có nhiều doanh nghiệp như vậy.

Phạm Hải (TTXVN)