Thích ứng với biến đổi khí hậu trong quy hoạch đô thị, vùng dân cư

Tiến sĩ Nguyễn Song Tùng, Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, Chủ nhiệm nhiệm vụ phát biểu khai mạc hội thảo.

Hội thảo nằm trong khuôn khổ Nhiệm vụ khoa học : “Điều tra, đánh giá tính dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu của cộng đồng dân cư tại khu vực miền núi phía Bắc” do Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững thực hiện.

Phát biểu khai mạc, Tiến sỹ Nguyễn Song Tùng, Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, Chủ nhiệm nhiệm vụ cho biết, Việt Nam là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương cao trước biến đổi khí hậu. Theo xếp hạng của Germanwatch - một tổ chức của Đức, khi đánh giá tác động thực tế của các hiện tượng thời tiết cực đoan đối với con người và nền kinh tế, Việt Nam xếp thứ 10/174 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong khi đó, theo Chỉ số Quốc gia của Sáng kiến Thích ứng Toàn cầu Notre Dame (ND-GAIN), đánh giá mức độ dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu và khả năng sẵn sàng thích ứng của các quốc gia, Việt Nam xếp thứ 49/185.

Theo Tiến sỹ Nguyễn Song Tùng  việc lựa chọn phương pháp và bộ chỉ tiêu đánh giá có ý nghĩa quan trọng. Các cách tiếp cận, đối tượng, dữ liệu và tiêu chí đánh giá khác nhau có thể dẫn tới những kết quả và nhận định khác nhau về mức độ rủi ro, dễ bị tổn thương của một quốc gia hoặc địa phương.

Kết quả đánh giá là cơ sở quan trọng để nhận diện mức độ và năng lực thích ứng của yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội và sinh kế cộng đồng trước các hiểm họa khí hậu. Trên cơ sở đó, có thể xác định những nhóm đối tượng, khu vực, lĩnh vực cần ưu tiên, đồng thời lựa chọn các giải pháp thích ứng và ứng phó với biến đổi khí hậu phù hợp, có trọng tâm và khả thi.

Quang cảnh hội thảo.

Thạc sỹ Nguyễn Thị Huyền Thu, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững cho rằng hội thảo cung cấp thêm kinh nghiệm trong xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá. Bộ tiêu chí giúp đánh giá toàn diện hơn về nguy cơ, mức độ rủi ro và tổn thương của đô thị trước biến đổi khí hậu, cung cấp thông tin phục vụ quy hoạch đô thị bền vững. Đây cũng là minh chứng cho việc áp dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên, thiết kế đô thị nhạy cảm với nước. Khi kết hợp các chỉ số, nhà quản lý có thể xây dựng bản đồ rủi ro, xác định thứ tự ưu tiên đầu tư, từ đó đưa ra các chính sách về quy hoạch, hạ tầng và xã hội phù hợp, hướng tới xây dựng đô thị an toàn, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo Tiến sỹ Nguyễn Thị Liễu, Viện Khoa học Khí tượng thủy văn, Môi trường và Biển, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đánh giá tác động của biến đổi khí hậu là việc xác định mức độ ảnh hưởng tích cực, tiêu cực, ngắn hạn và dài hạn; tính dễ bị tổn thương, rủi ro, tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu đối với hệ thống tự nhiên, kinh tế, xã hội trong phạm vi không gian và thời gian xác định.

Trình tự thực hiện đánh giá tác động của biến đổi khí hậu hiện được quy định tại Điều 7 Thông tư số 01/2022/TT-BTNMT. Theo đó, trước hết cần xác định phạm vi đánh giá, gồm phạm vi không gian và thời gian. Phạm vi không gian là phạm vi địa lý xác định cho khu vực đánh giá tác động của biến đổi khí hậu; phạm vi thời gian là giai đoạn thực hiện đánh giá, bao gồm khoảng thời gian trong quá khứ và tương lai ít nhất là 5 năm. 

Tại hội thảo, các chuyên gia đến từ cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và trường đại học tập trung thảo luận về phương pháp đánh giá; chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và cập nhật những phương pháp tiếp cận mới.

Trên cơ sở các ý kiến trao đổi, các chuyên gia đề xuất giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống đánh giá tính trong điều kiện biến đổi khí hậu tại Việt Nam, phục vụ đối với cộng đồng dân cư khu vực miền núi phía Bắc, qua đó góp phần xác định các giải pháp thích ứng phù hợp.