Thiết bị dạy nghề: Đầu tư đúng nhu cầu, tránh tình trạng 'học chay'

Các học viên thực hành may mặc dân dụng tại TT GDNN - GDTX M'Drắk.

Loay hoay thuê, mượn thiết bị

Được trang bị từ khoảng năm 2015, nhiều máy may tại Trung tâm GDNN-GDTX M’Drắk (Đắk Lắk) nay đã lạc hậu. Với những nghề không có sẵn thiết bị, trung tâm phải tìm nơi thuê, mượn để học viên có phương tiện thực hành.

Thực tế ấy khiến việc mở rộng ngành nghề hoặc tổ chức đào tạo chuyên sâu trở thành bài toán khó. Bởi với dạy nghề, phòng học và giáo trình mới chỉ là điều kiện cần; kỹ năng phải được hình thành qua quá trình trực tiếp thao tác, xử lý tình huống.

Trung tâm được thành lập năm 2014, đi vào hoạt động từ năm 2016, hiện có 6 phòng học lý thuyết và 4 phòng thực hành. Một số thiết bị phục vụ nghề may, trồng trọt, chăn nuôi được cấp từ những năm đầu hoạt động, qua thời gian không còn phù hợp với yêu cầu đào tạo.

Năm 2025, đơn vị tổ chức 7 lớp, gồm nghề may dân dụng và chăn nuôi heo, gà, bò. Học viên phần lớn là nông dân, người lao động địa phương, tham gia khóa học để nâng cao kỹ thuật, áp dụng vào sản xuất.

Theo ông Trịnh Công Tiến – Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX M’Drắk, mục tiêu trước mắt là giúp người dân áp dụng đúng quy trình, nâng năng suất và hạn chế rủi ro. Tuy nhiên, cơ sở vật chất, thiết bị hiện có chưa cho phép đơn vị đào tạo chuyên sâu hoặc mở rộng nhiều lĩnh vực mới.

Khó khăn tương tự cũng diễn ra tại Trung tâm GDNN-GDTX Ea Kar. Đơn vị đang tổ chức các nghề gắn với nhu cầu địa phương như chăn nuôi trâu, bò, heo; trồng và chăm sóc cà phê; chăm sóc, khai thác cao su; xây dựng dân dụng; kỹ thuật nấu ăn, may dân dụng.

Ông Nguyễn Văn Phú - Phó Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Ea Kar cho biết, cơ sở vật chất và thiết bị mới đáp ứng ở mức cơ bản. Trung tâm có phòng học lý thuyết đạt điều kiện tối thiểu cùng một số phòng thực hành, song phần lớn máy móc đã cũ, số lượng hạn chế, thiếu đồng bộ với công nghệ hiện nay.

Bất cập bộc lộ rõ ở các nghề phi nông nghiệp như điện dân dụng, xây dựng dân dụng. Do thiết bị không đủ, học viên phải chia nhóm, luân phiên sử dụng nên thời gian trực tiếp thao tác còn ít. Một số nội dung phải thực hành trên mô hình đơn giản, mô phỏng hoặc chuyển sang giảng bằng lý thuyết.

“Việc đầu tư giúp trung tâm có thêm điều kiện tổ chức thực hành nhưng chưa tạo ra thay đổi mạnh về chất lượng đào tạo. Học viên chưa được tiếp cận đầy đủ máy móc, công nghệ đang sử dụng phổ biến tại doanh nghiệp”, ông Phú cho hay.

Những năm gần đây, Trung tâm GDNN-GDTX Ea Kar được đầu tư từ ngân sách Nhà nước và các nguồn khác. Tuy nhiên, kinh phí còn hạn chế, chủ yếu giải quyết nhu cầu cấp thiết và mua thiết bị cơ bản cho các nghề trọng điểm. Khoảng cách giữa điều kiện đào tạo với thực tế sản xuất vì thế chưa được thu hẹp đáng kể.

Đầu tư theo nhu cầu thị trường

Từ thực tế của hai trung tâm, yêu cầu đặt ra không chỉ là bổ sung kinh phí mà còn phải xác định đúng danh mục thiết bị. Máy móc cần phù hợp chương trình, sát công nghệ sản xuất và được khai thác thường xuyên, tránh đầu tư dàn trải hoặc nhanh chóng lạc hậu.

Trung tâm GDNN - GDTX Ea Kar.

Trung tâm GDNN-GDTX Ea Kar đề xuất bổ sung thiết bị hiện đại cho nghề điện, cơ khí và công nghệ nông nghiệp; máy móc tương đồng với doanh nghiệp; phòng thực hành chuyên môn, phòng thí nghiệm ứng dụng công nghệ số và thiết bị mô phỏng.

Theo ông Nguyễn Văn Phú, đầu tư thiết bị phải đi cùng khảo sát nhu cầu nhân lực.

“Trung tâm đang phối hợp với doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất trên địa bàn để nắm nhu cầu tuyển dụng, từ đó xây dựng kế hoạch, đề xuất mua sắm theo hướng đồng bộ với công nghệ thực tế”, ông Phú cho biết

Tại M’Drắk, nếu được bổ sung điều kiện đào tạo, trung tâm mong muốn phát triển các nghề phục vụ định hướng kinh tế - xã hội địa phương như vật tư nông nghiệp, du lịch sinh thái, nấu ăn, du lịch cộng đồng và xây dựng.

Lãnh đạo trung tâm cho rằng, lựa chọn nghề phải gắn với khả năng tạo việc làm. Lĩnh vực ít người học hoặc đầu ra hạn chế sẽ khó bảo đảm hiệu quả đào tạo. Vì vậy, đầu tư thiết bị cần tính đến quy mô tuyển sinh và nhu cầu sử dụng lâu dài.

Với người học chủ yếu là nông dân, lao động nông thôn, hiệu quả đào tạo không chỉ được đo bằng số người vào doanh nghiệp. Kỹ thuật được áp dụng để chăm sóc cây trồng, vật nuôi, giảm chi phí hay phát triển dịch vụ tại địa phương cũng là kết quả thiết thực.

Muốn học viên làm được nghề sau khóa đào tạo, thực hành phải trở thành phần cốt lõi thay vì phụ thuộc vào thiết bị thuê, mượn. Đầu tư đúng nhu cầu sẽ giúp các trung tâm khắc phục tình trạng “học chay”, nâng hiệu quả sử dụng ngân sách và giá trị của mỗi lớp nghề.