Thiết chế bảo đảm vận hành thông suốt hoạt động của Quốc hội

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc với Văn phòng Quốc hội. (Ảnh: DUY LINH)

Không vận hành theo tư duy cũ, cách làm cũ

Nêu rõ nhiệm kỳ mới đặt ra yêu cầu mới, tiêu chuẩn mới, áp lực mới, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Văn phòng Quốc hội không thể vận hành theo tư duy cũ, cách làm cũ, quy trình cũ.

Tinh thần chung là không để bộ máy trở thành điểm nghẽn; không để quy trình trở thành rào cản; không để trách nhiệm bị phân tán, chồng chéo hoặc đùn đẩy; không để chuyển đổi số chỉ dừng ở khẩu hiệu, hình thức; không để cán bộ làm việc theo thói quen cũ trong một nhiệm kỳ có yêu cầu mới.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải xác định lại và nhận thức đúng vị trí, vai trò của Văn phòng Quốc hội. “Nói Văn phòng Quốc hội là cơ quan tham mưu, giúp việc, phục vụ Quốc hội là đúng nhưng chưa đủ.

Trong giai đoạn mới, Văn phòng Quốc hội phải là thiết chế bảo đảm vận hành thông suốt hoạt động của Quốc hội; là trung tâm tham mưu tổng hợp, điều phối, kết nối thông tin, tổ chức thực hiện và bảo đảm điều kiện hoạt động tổng thể”, Chủ tịch Quốc hội khẳng định.

Quang cảnh cuộc làm việc với Văn phòng Quốc hội. (Ảnh: DUY LINH)

Cụ thể, Văn phòng cần điều phối, kết nối thông tin, bảo đảm vận hành thông suốt các kỳ họp Quốc hội, phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các hoạt động trọng tâm trên nền tảng số, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo, bảo đảm nhanh, chính xác, kịp thời.

Phải tham mưu, phục vụ trực tiếp, chủ động, kịp thời, chuyên nghiệp hơn cho Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch và lãnh đạo Quốc hội; bảo đảm đồng bộ, hiện đại các điều kiện phục vụ chung về hành chính, lễ tân, thông tin, truyền thông, chuyển đổi số, tài chính.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu xử lý ngay điểm nghẽn về cơ chế vận hành. Theo Chủ tịch Quốc hội, khó khăn lớn nhất hiện nay không còn mang tính riêng lẻ ở từng đơn vị, từng lĩnh vực mà chủ yếu xuất phát từ cơ chế vận hành tổng thể của bộ máy.

Thực tế vẫn còn tình trạng giao thoa chức năng, quy trình còn nhiều tầng nấc, phối hợp chưa liên thông, phân cấp chưa đủ mạnh, trách nhiệm có khâu chưa rõ, dữ liệu chưa thông suốt, cán bộ chưa theo kịp yêu cầu mới.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chỉ đạo phải xử lý ngay, dứt điểm các điểm nghẽn trong vận hành. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền mạnh mẽ: việc gì thuộc thẩm quyền thì Văn phòng Quốc hội chủ động xử lý, việc gì phân cấp cho các vụ, cục thì giao cho đơn vị trực tiếp thực hiện và chịu trách nhiệm đến cùng.

“Giao quyền phải rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm”, phân cấp phải đi đôi với kiểm soát, trách nhiệm giải trình và hậu kiểm.

Về kiện toàn bộ máy, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh quan điểm “tinh gọn nhưng phải mạnh”; cụ thể hơn, bản chất là thiết kế lại chuỗi vận hành.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần xác định “việc đi từ đâu, qua khâu nào, ai chủ trì, ai phối hợp, thời hạn bao lâu, sản phẩm là gì, ai chịu trách nhiệm nếu chậm hoặc không đạt”.

Nguyên tắc là rõ chức năng, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm; mỗi việc có một đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng; lĩnh vực liên thông cao phải có đầu mối đủ mạnh để điều phối thống nhất.

Về phương thức vận hành, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chuyển từ “vận hành hành chính truyền thống” sang “quản trị hiện đại” theo kết quả đầu ra. Tất cả quy trình phải rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm, rõ tiêu chí đánh giá.

Các báo cáo phải có số liệu quản trị, lượng hóa được số việc, số văn bản xử lý đúng hạn, chậm hạn, nguyên nhân và trách nhiệm.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý đẩy nhanh Quốc hội số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu dùng chung. Chuyển đổi số không phải là mua phần mềm hay số hóa hình thức mà là thay đổi quy trình, thay đổi cách làm, thay đổi cách quản trị dữ liệu và ra quyết định.

Trên tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Văn phòng Quốc hội tập trung 5 việc, đó là hoàn thiện kho dữ liệu dùng chung của Quốc hội; rà soát các phần mềm đang triển khai; xây dựng bộ chỉ số đánh giá chuyển đổi số; phát triển công cụ hỗ trợ đại biểu Quốc hội, cơ quan của Quốc hội và lãnh đạo Quốc hội; nghiên cứu Chiến lược ứng dụng AI phục vụ nghiệp vụ lõi của Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, AI không thay con người quyết định nhưng phải giúp xử lý nhanh hơn, chính xác hơn, có căn cứ hơn. Đầu mối về đổi mới sáng tạo và AI, nếu thành lập, phải rõ chức năng, nhân sự, sản phẩm đầu ra, tránh hình thức.

Về công tác thông tin, truyền thông phải theo tư duy nghị trường: chính xác, kịp thời, chủ động, thống nhất thông điệp, có sức lan tỏa. Rà soát mô hình tổ chức thông tin, báo chí, Cổng Thông tin điện tử Quốc hội, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp và Báo Đại biểu Nhân dân để vận hành chuyên nghiệp, hiện đại.

Về cán bộ, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đổi mới mạnh mẽ: đánh giá bằng sản phẩm, bố trí theo năng lực, đào tạo theo vị trí việc làm.

Xây dựng đội ngũ cán bộ bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy tổng hợp, kiến thức pháp luật, kỹ năng tham mưu, tác phong chuyên nghiệp, đặc biệt chú trọng các lĩnh vực mới như lập pháp, phân tích chính sách, dữ liệu, AI, chuyển đổi số, truyền thông chính sách, quản trị tài sản công và đối ngoại nghị viện.

Chủ tịch Quốc hội cũng chỉ đạo chuẩn hóa cơ chế phối hợp, phát huy vai trò trung tâm điều phối của Văn phòng Quốc hội; khẩn trương rà soát, sửa đổi quy chế phối hợp Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và Quy chế phối hợp số 01 với các Văn phòng Trung ương.

Trao đổi về các kiến nghị, Chủ tịch Quốc hội cơ bản thống nhất chủ trương rà soát, hoàn thiện mô hình tổ chức, cơ chế vận hành. Giao Văn phòng Quốc hội xây dựng Đề án sắp xếp, tinh gọn tổ chức bên trong báo cáo Bộ Chính trị; sửa đổi Nghị quyết 524 về chế độ chi tiêu; ban hành các quy chế phân cấp, quy trình xử lý công việc đơn giản hóa thủ tục, giảm khâu trung gian.

Kiện toàn cơ chế giúp việc cho Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội cho rằng: cần có cơ chế giúp việc tinh gọn nhưng mạnh, đủ thông tin, đủ năng lực, đủ thẩm quyền tham mưu phục vụ kỳ họp Quốc hội, phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội; giao Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẩn trương nghiên cứu phương án kiện toàn cơ chế này.

Ngay sau cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Văn phòng Quốc hội xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, phân nhóm việc trước mắt-trung hạn-dài hạn, phân công rõ người phụ trách, thời hạn và sản phẩm đầu ra, định kỳ báo cáo.

“Văn phòng Quốc hội đi đầu trong tinh gọn bộ máy nhưng phải mạnh; phải chuyên nghiệp nhưng linh hoạt; phải hiện đại nhưng kỷ luật, kỷ cương; phải phục vụ tận tụy nhưng tham mưu sắc bén; phải điều phối thống nhất nhưng phát huy trách nhiệm từng đơn vị, từng cá nhân”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.