Thiếu tá Phạm Khánh Hòa: AI không tạo ra 'vùng trống pháp lý'

PV: Trước tình trạng AI tạo ra ngày càng nhiều hình ảnh, video giả mạo, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao có khuyến cáo gì đối với người dân?

- Theo tôi, thách thức lớn nhất của AI tạo sinh hiện nay không chỉ là tạo ra những hình ảnh, video giả mạo rất chân thực, mà là tác động đến nhận thức và niềm tin của con người đối với thông tin trên không gian số.

Một là, người dân cần chuyển từ tư duy bị động tiếp nhận thông tin sang chủ động kiểm chứng thông tin. Trước khi tin hoặc chia sẻ, hãy kiểm tra nguồn phát hành, đối chiếu với thông tin từ cơ quan chức năng, cơ quan báo chí chính thống và các nguồn tin đáng tin cậy.

Hai là, mỗi người cần chủ động trang bị tư duy phản biện và kỹ năng kiểm chứng thông tin, bởi đây đã trở thành kỹ năng an toàn số cơ bản của mỗi công dân trong kỷ nguyên AI tạo sinh.

Điều tôi muốn nhấn mạnh là, mục tiêu của các đối tượng không chỉ là tạo ra một video giả, mà là thao túng cảm xúc, tác động đến nhận thức và dẫn dắt hành vi. Khi người dùng vô tình chia sẻ hoặc tương tác, các thuật toán của nền tảng sẽ tiếp tục khuếch đại nội dung, hình thành "buồng vang thông tin", khiến thông tin sai sự thật lan truyền nhanh hơn. Vì vậy, chúng ta phải chủ động quản trị niềm tin đối với thông tin trên không gian số, thay vì để cảm xúc dẫn dắt hành vi.

PV: Làm cách nào để có thể phân biệt video thật và video giả mạo do AI tạo dựng?

- Các mô hình AI hiện nay có thể tạo ra hình ảnh, giọng nói và chuyển động với độ chân thực rất cao, vì vậy không còn có thể chỉ dựa vào một vài dấu hiệu trực quan để kết luận một video là thật hay giả. Bởi vậy, thay vì chỉ tập trung phân biệt video thật hay giả, người dân cần kiểm chứng tính xác thực và độ tin cậy của thông tin.

Một là, kiểm chứng nguồn phát hành. Cần xác định video được đăng tải từ tài khoản chính thức của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân liên quan hay chỉ là nguồn tin không rõ danh tính.

Hai là, đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn độc lập và đáng tin cậy, đặc biệt là thông tin từ cơ quan chức năng và cơ quan báo chí chính thống; đồng thời đánh giá đầy đủ bối cảnh của sự việc, bởi nhiều trường hợp video hoặc hình ảnh là thật nhưng bị cắt ghép, lồng ghép hoặc đưa ra khỏi ngữ cảnh nhằm tạo nhận thức sai lệch.

Ba là, hình thành thói quen kiểm chứng trước khi tin, xác minh trước khi chia sẻ. Đây không chỉ là kỹ năng sử dụng mạng xã hội, mà đã trở thành kỹ năng an toàn số cốt lõi mà mỗi người dân cần được trang bị và chủ động tự trang bị.

PV: Việc sử dụng hình ảnh cơ quan chức năng, người nổi tiếng để tạo dựng video AI sau đó lồng ghép tin giả có thể bị xử lý như thế nào?

- Về góc độ pháp lý, cần nhìn nhận đúng bản chất rằng AI không phải là chủ thể của quan hệ pháp luật. AI chỉ là công cụ hỗ trợ tạo lập nội dung, còn trách nhiệm pháp lý luôn thuộc về tổ chức, cá nhân sử dụng công nghệ đó để thực hiện hành vi vi phạm.

Do đó, việc lợi dụng AI để giả mạo hình ảnh, giọng nói hoặc danh tính của cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang, người nổi tiếng hoặc bất kỳ cá nhân nào nhằm phát tán thông tin sai sự thật, xâm phạm danh dự, nhân phẩm, lừa đảo, trục lợi hoặc gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự đều là hành vi vi phạm pháp luật. Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả, người thực hiện có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Điều tôi muốn nhấn mạnh là, AI không tạo ra một "vùng trống pháp lý". Công nghệ luôn phát triển, nhưng pháp luật điều chỉnh hành vi của con người, chứ không phải bản thân công nghệ. Vì vậy, bất kỳ ai lợi dụng AI để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc gây phương hại đến trật tự, an toàn xã hội đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Đây cũng là nguyên tắc nền tảng để bảo đảm AI được phát triển và ứng dụng một cách an toàn, có trách nhiệm và vì lợi ích của xã hội.

- Trân trọng cám ơn Thiếu tá!