Thổ Nhĩ Kỳ, Ảrập Xêút và Pakistan lần đầu kích hoạt cơ chế phòng thủ chung Mecca

Máy bay không người lái do thám được cho là của Saudi Arabia bị lực lượng Houthi ở Yemen bắn hạ tại tỉnh miền Bắc Al-Jawf, ngày 26/7/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Triển khai nhanh lực lượng tại Ảrập Xêút

Ngày 6/10, Bộ trưởng Quốc phòng Ảrập Xêút Khalid bin Salman cho biết các thành viên đã nhất trí kích hoạt biện pháp răn đe tập thể để đáp trả các cuộc tấn công và những bên chịu trách nhiệm. Quyết định được đưa ra sau các vòng tham vấn chính trị, quân sự giữa ba nước.

Trước đó, tại cuộc họp khẩn cấp ở Riyadh ngày 5/10, Ủy ban Chính trị và Quốc phòng chiến lược của Liên minh Phòng thủ Mecca quyết định đưa các cam kết phòng thủ tập thể vào thực tiễn. Theo tuyên bố chung do Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ công bố, ba nước sẽ cung cấp lực lượng và năng lực quân sự đã thống nhất, bảo đảm triển khai nhanh tại Ảrập Xêút, phù hợp với các thỏa thuận được phê duyệt và pháp luật từng nước.

Các bên lên án những hành động mà họ mô tả là nhằm vào Mecca, Medina cùng các thành phố, cơ sở dân sự và kinh tế của Ảrập Xêút. Cuộc họp cũng bổ nhiệm Trung tướng nghỉ hưu Nauman Mahmood của Pakistan làm Tổng Thư ký đầu tiên của liên minh, nhiệm kỳ ba năm.

Tuy nhiên, các tài liệu công bố chưa nêu quân số, loại vũ khí hoặc lịch trình hoàn tất triển khai. Thông tin hiện có xác nhận quyết định tăng cường phòng thủ tại Ảrập Xêút; chưa đủ căn cứ khẳng định lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đã trực tiếp tham gia chiến dịch trên lãnh thổ Yemen.

Giao tranh tại Yemen gia tăng sức ép

Động thái của liên minh diễn ra khi chiến sự ở Yemen tiếp tục lan rộng. Ngày 5/10, các lực lượng thuộc Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, với sự hỗ trợ của Ảrập Xêút, mở cuộc tiến công và giành lại một số địa bàn gần eo biển Bab el-Mandeb. Houthi đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào mục tiêu tại Ảrập Xêút. apnews.com

Bab el-Mandeb kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden, giữ vị trí quan trọng đối với hàng hải quốc tế. Giao tranh quanh khu vực này khiến cuộc khủng hoảng Yemen tiếp tục tác động vượt ra ngoài biên giới, đồng thời làm gia tăng sức ép bảo vệ lãnh thổ và hạ tầng của Riyadh.

Lượng Chính phủ Yemen tiến về khu vực Mocha, trong khi Houthi tiếp tục gây sức ép quanh Taiz. Những diễn biến này làm trầm trọng thêm tình trạng di dời dân thường và khó khăn nhân đạo.

Trước cuộc họp khẩn cấp, ngày 2/10, Pakistan lên án vụ tấn công một cơ sở điện dân sự ở Medina, tái khẳng định ủng hộ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh của Ảrập Xêút. Tuyên bố cho thấy Islamabad tiếp tục thể hiện sự hậu thuẫn đối với Riyadh trước các mối đe dọa mới. mofa.gov.pk

Từ cam kết an ninh đến cơ chế phối hợp

Hiệp ước phòng thủ chung Mecca được ký ngày 7/8/2026, với nguyên tắc một cuộc tấn công nhằm vào một thành viên được coi là tấn công tất cả các bên. Ngày 25/9, ngoại trưởng ba nước gặp nhau bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, thảo luận việc tổ chức tham vấn khẩn cấp giữa các tổng tham mưu trưởng để xem xét hỗ trợ Ảrập Xêút.

Trước đó, tại cuộc họp ở Istanbul ngày 31/8, ba nước thống nhất thành lập ban thư ký tại Ảrập Xêút, do một tổng thư ký người Pakistan đứng đầu trong ba năm đầu tiên. Tuyên bố chung xác định hợp tác công nghiệp quốc phòng, phát triển công nghệ và sản xuất chung là những hướng tăng cường năng lực và phối hợp giữa các lực lượng vũ trang.

Các bên đồng thời nhấn mạnh ủng hộ giảm căng thẳng, kiềm chế và giải quyết khủng hoảng bằng biện pháp hòa bình. Vì vậy, quyết định triển khai lực lượng ngày 5/10 đặt liên minh trước yêu cầu vừa bảo đảm hiệu lực của cam kết phòng thủ, vừa duy trì khả năng thúc đẩy giải pháp ngoại giao.

Bước đi mới cho thấy Hiệp ước Mecca đang chuyển sang giai đoạn thực hiện. Phạm vi triển khai, nhiệm vụ của lực lượng tham gia và khả năng kiểm soát nguy cơ xung đột lan rộng sẽ là những vấn đề cần tiếp tục theo dõi.