Liên minh 'NATO Hồi giáo' kích hoạt chế độ phòng thủ tập thể, dồn lực yểm trợ Ả-rập Xê-út

Ả-rập Xê-út, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đã đưa ra quyết định này tại cuộc họp khẩn cấp của Liên minh Quốc phòng Mecca ở Riyadh hôm 5/10, sau một loạt các cuộc tấn công của lực lượng Houthi. Trong một tuyên bố chung, liên minh này lên án "âm mưu tấn công" nhắm vào các thánh địa Hồi giáo Mecca và Medina, cũng như các cuộc tấn công vào các thành phố của Ả-rập Xê-út và cơ sở hạ tầng dân sự, kinh tế.

Nhóm này đã quyết định "ngay lập tức triển khai các cam kết phòng thủ tập thể”, thực hiện các biện pháp cung cấp lực lượng cũng như năng lực quân sự đã được thống nhất, đồng thời đảm bảo khả năng "triển khai nhanh chóng" tại Ả-rập Xê-út. Động thái này nhằm mục đích nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu và sự phối hợp, cũng như củng cố "năng lực tập thể" của ba quốc gia trong việc đối phó và ngăn chặn các mối đe dọa.

Liên minh ba nước được thành lập vào tháng 8, với một thỏa thuận coi bất kỳ cuộc tấn công vũ trang nào nhắm vào một thành viên cũng đồng nghĩa với việc tấn công cả ba, tương tự như nguyên tắc phòng thủ tập thể trong Điều 5 của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Yemen và Ả-rập Xê-út. (Ảnh: Al Jazeera)

Cuộc nội chiến tại Yemen đã leo thang mạnh mẽ trong những tuần gần đây. Hôm 5/10, liên minh lực lượng hậu thuẫn Chính phủ Yemen do Ả-rập Xê-út dẫn đầu - cho biết 100 máy bay chiến đấu đang tham gia Chiến dịch "Bình minh Yemen" nhằm yểm trợ đường không cho lực lượng mặt đất. Người phát ngôn của liên minh - Thiếu tướng Turki al-Maliki - cho biết 324 "mục tiêu quan trọng" đã bị loại bỏ.

Phong trào Houthi là một nhóm vũ trang đã kiểm soát thủ đô Sanaa của Yemen và phần lớn miền bắc nước này trong hơn một thập kỷ qua.

Chính phủ Yemen đã công bố một chiến dịch mới hôm 4/10 nhằm giành lại toàn bộ các vùng lãnh thổ đang nằm dưới sự kiểm soát của Houthi. Động thái này diễn ra sau khi Houthi đạt được những bước tiến lớn vào tháng 9, chiếm giữ nhiều khu vực dọc theo bờ Biển Đỏ và vùng lãnh thổ quanh eo biển Bab el-Mandeb - một tuyến đường vận tải biển huyết mạch.

Hôm 5/10, lực lượng chính phủ cho biết đã giành lại được một số khu vực quanh eo biển này, bao gồm thị trấn Dhubab - nơi có vị trí chiến lược. Tuy nhiên, phía Houthi đã bác bỏ các thông tin về việc lực lượng chính phủ đạt được bước tiến.

Ả-rập Xê-út lần đầu can thiệp vào Yemen năm 2015 để hỗ trợ chính phủ, một năm sau khi lực lượng Houthi đánh bật chính phủ này khỏi Sanaa. Giao tranh quy mô lớn đã giảm đáng kể sau khi một thỏa thuận ngừng bắn do Liên Hợp Quốc làm trung gian được ký kết vào năm 2022.

Giao tranh lại leo thang vào tháng trước. Houthi cáo buộc Ả-rập Xê-út áp đặt lệnh phong tỏa bất hợp pháp đối với Yemen, trong khi Ả-rập Xê-út cho rằng Houthi đã gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái và tấn công trên biển nhắm vào Ả-rập Xê-út, cũng như các tàu thuyền trên Biển Đỏ.

Tình trạng leo thang căng thẳng này diễn ra trong bối cảnh eo biển Hormuz vẫn đóng cửa đối với hầu hết các tàu thuyền, còn các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran về việc chấm dứt xung đột thì đang bị đình trệ.

Một số đồng minh của Ả-rập Xê-út đã tăng cường hỗ trợ quân sự cho nước này. Anh đã đồng ý cung cấp dịch vụ tiếp nhiên liệu trên không cho các máy bay chiến đấu của Ả-rập Xê-út, trong khi Pháp đang triển khai binh sĩ, hệ thống radar và hệ thống phòng không để hỗ trợ bảo vệ Yanbu - trung tâm dầu khí quan trọng trên Biển Đỏ.