Thoái hóa xương khớp khi chưa đến 35 tuổi: Bác sĩ cảnh báo điều đáng lo ngại

Người trẻ bị thoái hóa sớm: Vì sao đáng lo ngại?

Đau mỏi cổ vai gáy, đau lưng, tê bì tay chân hay cảm giác cứng khớp sau nhiều giờ làm việc đang trở thành những vấn đề sức khỏe quen thuộc với không ít người trẻ, đặc biệt là nhóm nhân viên văn phòng.

Việc ngồi lâu trước máy tính, ít vận động, duy trì tư thế không phù hợp trong thời gian dài khiến nhiều người thường xuyên gặp tình trạng đau nhức cơ xương khớp. Tuy nhiên, thay vì tìm hiểu nguyên nhân, không ít người lựa chọn chịu đựng, tự xoa bóp hoặc sử dụng thuốc giảm đau khi triệu chứng xuất hiện.

Đáng chú ý, các biểu hiện đau cổ vai gáy, đau lưng không đồng nghĩa với thoái hóa xương khớp. Đây có thể là hậu quả của tình trạng căng cơ, quá tải cơ học, rối loạn tư thế hoặc nhiều bệnh lý khác. Chỉ khi được thăm khám và đánh giá phù hợp, người bệnh mới có thể xác định chính xác nguyên nhân.

Ảnh minh hoạ

Chia sẻ với Gia đình Việt Nam vấn đề này, ThS.BSNT Nguyễn Lê Minh Tiến, Bác sĩ chuyên khoa Thần kinh (Hệ thống y tế Vietlife) cho rằng thoái hóa không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng thoái hóa xuất hiện ở những bệnh nhân trẻ tuổi, những người chưa đến độ tuổi đáng lẽ phải thoái hóa thì đó là điều đáng lo ngại.

Theo bác sĩ, bản thân những thay đổi thoái hóa không nhất thiết đồng nghĩa với bệnh lý nghiêm trọng. Tuy nhiên, khi quá trình này xuất hiện sớm, người bệnh có thể phải đối mặt với nguy cơ đau kéo dài, hạn chế vận động và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống trong nhiều năm.

Đặc biệt, ở người trẻ, những triệu chứng ban đầu đôi khi không quá rõ ràng nên dễ bị bỏ qua. Chỉ đến khi cơn đau tái diễn thường xuyên, ảnh hưởng đến công việc hoặc sinh hoạt, nhiều người mới tìm đến cơ sở y tế.

Thoái hóa sớm không chỉ do thói quen sinh hoạt

Theo ThS.BSNT Nguyễn Lê Minh Tiến, thoái hóa là một quá trình diễn ra tự nhiên cùng với sự thay đổi của cơ thể theo thời gian. Tuy nhiên, tốc độ thoái hóa ở mỗi người không giống nhau.

Một trong những yếu tố có ảnh hưởng đáng kể là di truyền.

Bác sĩ cho biết, có những gia đình mà nhiều thành viên dù đã 80–90 tuổi vẫn ít gặp vấn đề đau nhức xương khớp. Ngược lại, có những người dù rất chú trọng chăm sóc sức khỏe nhưng vẫn xuất hiện các biểu hiện thoái hóa từ khá sớm.

Điều này cho thấy quá trình thoái hóa không hoàn toàn phụ thuộc vào tuổi tác hay mức độ vận động mà còn chịu ảnh hưởng bởi đặc điểm cơ địa và nhiều yếu tố khác.

ThS.BSNT Nguyễn Lê Minh Tiến, Bác sĩ chuyên khoa Thần kinh (Hệ thống y tế Vietlife)

Theo bác sĩ Minh Tiến, có thể hiểu quá trình thoái hóa là kết quả của sự mất cân bằng giữa những yếu tố gây hại và những cơ chế bảo vệ của cơ thể.

Khi các tác động bất lợi kéo dài, trong khi khả năng thích nghi và phục hồi không đáp ứng được, nguy cơ tổn thương và suy giảm chức năng của hệ cơ xương khớp có thể tăng lên.

Bên cạnh yếu tố di truyền, thừa cân, béo phì, ít vận động, chấn thương trước đó, đặc thù nghề nghiệp và tình trạng quá tải khớp kéo dài cũng có thể góp phần thúc đẩy những thay đổi thoái hóa.

Đối với nhân viên văn phòng, việc ngồi liên tục nhiều giờ, ít thay đổi tư thế và thiếu hoạt động thể chất có thể làm gia tăng các triệu chứng đau cơ xương khớp. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào những triệu chứng này để kết luận người bệnh đã bị thoái hóa.

Có thể làm chậm quá trình thoái hóa hay không?

Bác sĩ Minh Tiến cho rằng, mặc dù thoái hóa là quá trình tự nhiên, con người vẫn có thể chủ động tác động vào những yếu tố nguy cơ nhằm hạn chế ảnh hưởng của quá trình này.

“Chúng ta cần tăng cường những yếu tố bảo vệ và giảm bớt các yếu tố gây hại. Điều đó sẽ góp phần cải thiện quá trình thoái hóa”, bác sĩ chia sẻ.

Lấy ví dụ về khớp gối, bác sĩ cho biết mục tiêu quan trọng không phải là làm cho hình ảnh khớp hoàn toàn không có dấu hiệu thoái hóa, mà là duy trì chức năng vận động và kéo dài thời gian người bệnh có thể sinh hoạt bình thường, không bị đau đớn.

Thực tế, một số người có hình ảnh thoái hóa trên phim chụp nhưng không xuất hiện triệu chứng đáng kể. Ngược lại, mức độ đau và hạn chế vận động đôi khi không hoàn toàn tương ứng với những thay đổi được ghi nhận trên hình ảnh.

Do đó, việc đánh giá thoái hóa xương khớp cần dựa trên sự kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng, thăm khám chức năng và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định.

Để bảo vệ sức khỏe cơ xương khớp, người trẻ nên duy trì vận động thường xuyên, tăng cường sức mạnh cơ bắp, kiểm soát cân nặng và điều chỉnh những thói quen sinh hoạt có thể gây quá tải cho khớp.

Với người làm việc văn phòng, việc thay đổi tư thế, đứng dậy vận động sau những khoảng thời gian ngồi lâu, bố trí bàn ghế phù hợp và duy trì các bài tập tăng sức mạnh cơ cổ, lưng, vai cũng có thể giúp giảm nguy cơ đau nhức.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc, vật lý trị liệu hoặc các phương pháp can thiệp khác tùy theo nguyên nhân, mức độ tổn thương và triệu chứng của người bệnh.

Đối với các biện pháp tiêm nội khớp hoặc sử dụng thực phẩm chức năng, hiệu quả phụ thuộc vào từng tình trạng bệnh lý. Không có đủ bằng chứng để khẳng định những phương pháp này có thể ngăn chặn hoàn toàn quá trình thoái hóa hoặc trì hoãn chắc chắn thời điểm xuất hiện triệu chứng.

Theo bác sĩ Minh Tiến, điều quan trọng đối với người trẻ có dấu hiệu thoái hóa là nhận biết sớm vấn đề và chủ động điều chỉnh những yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát.

Thay vì quá lo lắng khi nhìn thấy những thay đổi thoái hóa trên phim chụp, người bệnh cần hiểu rõ tình trạng thực tế của mình, mức độ ảnh hưởng đến chức năng vận động và phương án chăm sóc phù hợp.

Đặc biệt, khi tình trạng đau cổ vai gáy, đau lưng hoặc đau khớp kéo dài, tái diễn nhiều lần, ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Nếu xuất hiện yếu cơ tiến triển, rối loạn đi lại hoặc rối loạn đại tiểu tiện kèm đau cột sống, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Bác sĩ nhấn mạnh, quá trình thoái hóa có thể diễn ra theo thời gian, nhưng con người hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe cơ xương khớp bằng những thay đổi phù hợp.

Thoái hóa không đồng nghĩa với việc chắc chắn phải chịu đựng đau đớn khi về già. Điều đáng quan tâm là làm thế nào để duy trì khả năng vận động, giảm triệu chứng và hạn chế nguy cơ suy giảm chất lượng cuộc sống, đặc biệt khi những thay đổi thoái hóa xuất hiện từ độ tuổi còn trẻ.