Chủ động phòng ngừa, điều trị bệnh lý cơ xương khớp ở người cao tuổi

Lao động nông nghiệp với các hoạt động cúi khom, gánh gồng, ngồi xổm và vận động kéo dài làm tăng áp lực lên hệ thống xương khớp.     Ảnh: TRỌNG ĐẠT

Già hóa dân số, thừa cân, béo phì và các bệnh lý chuyển hóa là những yếu tố góp phần làm gia tăng bệnh cơ xương khớp. Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, đặc thù lao động nông nghiệp với các hoạt động cúi khom, gánh gồng, ngồi xổm và vận động kéo dài cũng làm tăng áp lực lên hệ thống xương khớp.

Khảo sát năm 2026 của Bác sĩ Nguyễn Ngọc Ý và các cộng sự trên 384 người bệnh ngoại trú tại Khoa Nội A, Bệnh viện Đa khoa Đồng Tháp ghi nhận trên 90% người bệnh từ 60 tuổi trở lên, trên 93% người mắc đồng thời từ 3 bệnh mạn tính trở lên. Đáng chú ý, đau khớp nằm trong nhóm 10 bệnh lý ngoại trú phổ biến, chiếm 12%.

Qua nghiên cứu, các bác sĩ nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường sàng lọc bệnh cơ xương khớp tại tuyến y tế cơ sở, nhất là đối với người cao tuổi và người lao động nông nghiệp; chú trọng kiểm soát cân nặng, đường huyết, duy trì vận động phù hợp và điều trị theo chỉ định chuyên môn.

Đồng thời, cần rà soát đơn thuốc, kiểm soát tương tác thuốc và hạn chế tình trạng tự ý sử dụng thuốc giảm đau, tiêm corticosteroid không đúng chỉ định.

Tại Trung tâm Y tế khu vực Chợ Gạo, nghiên cứu của Bác sĩ Đặng Quốc Nguyên năm 2026 cho thấy, trên 420 bệnh nhân từ 40 tuổi trở lên cho thấy thực trạng đáng quan tâm về bệnh thoái hóa khớp gối. Trong số này, nữ giới chiếm 68,3%, nông dân chiếm 52,4%; có đến 94,3% người bệnh đau khi vận động, 72,6% bị cứng khớp buổi sáng kéo dài trên 30 phút và 68,1% xuất hiện tiếng kêu khi cử động khớp gối. 

Đáng chú ý, kết quả chụp X-quang cho thấy, 41,9% bệnh nhân bị thoái hóa khớp gối từ mức độ vừa đến nặng. Các yếu tố làm tăng nguy cơ tổn thương khớp nặng gồm: Tuổi từ 65 trở lên, thừa cân, béo phì, lao động nông nghiệp nặng nhọc, tiền sử chấn thương khớp gối và bệnh đái tháo đường type 2.

Một vấn đề khác là người bệnh thường đến cơ sở y tế muộn. Nghiên cứu ghi nhận 42,4% bệnh nhân chịu đựng triệu chứng đau kéo dài trên 2 năm trước khi đi khám. 

Tâm lý xem đau khớp là biểu hiện bình thường của tuổi già, thói quen chịu đau và khoảng cách địa lý là những nguyên nhân khiến việc điều trị chưa kịp thời. 

Không chỉ thoái hóa khớp, việc sử dụng thuốc điều trị bệnh cơ xương khớp ở người cao tuổi cũng đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm, nhất là khi người bệnh đồng thời mắc các bệnh tim mạch, tiêu hóa và chuyển hóa. Nghiên cứu của các bác sĩ Võ Đỗ Thanh Hằng, Võ Hà Chánh Trung và Phạm Duy Thái năm 2025 tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Tháp phân tích, 11.714 đơn thuốc ngoại trú có chỉ định thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) trong điều trị thoái hóa cột sống thắt lưng. 

Kết quả cho thấy, trên 88% người bệnh mắc từ 3 bệnh kèm theo trở lên; trong đó bệnh lý tiêu hóa chiếm trên 72%, bệnh tim mạch chiếm trên 31%.

Đáng lưu ý, có 1.710 đơn thuốc (14,6%) xuất hiện tương tác thuốc có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, ảnh hưởng chức năng thận và giảm hiệu quả điều trị bệnh tim mạch. Nguy cơ tương tác tăng đáng kể ở người mắc bệnh tim mạch và người sử dụng từ 5 loại thuốc trở lên. 

Đối với bệnh gút, tổng quan nghiên cứu của Bác sĩ Nguyễn Hữu Vinh, Khoa Nội Cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang cho thấy, bệnh lý này có mối liên quan chặt chẽ với nhiều rối loạn sức khỏe. 

Trong đó, hội chứng chuyển hóa chiếm trên 66%, tăng huyết áp gần 55%, tăng cholesterol máu trên 41%, đái tháo đường type 2 chiếm gần 20% và bệnh thận mạn chiếm trên 13%.

Đặc biệt, bệnh gout và bệnh thận mạn có mối quan hệ tác động hai chiều. Suy giảm chức năng thận làm giảm khả năng đào thải acid uric, trong khi tình trạng tăng acid uric kéo dài có thể thúc đẩy viêm và xơ hóa thận. Vì vậy, kiểm soát acid uric máu, theo dõi chức năng thận và các bệnh lý tim mạch, chuyển hóa là yêu cầu quan trọng trong quản lý bệnh gout.

Chủ động nhận diện nguy cơ, thăm khám khi có dấu hiệu bất thường và tuân thủ phác đồ điều trị không chỉ giúp kiểm soát triệu chứng, mà còn góp phần bảo vệ khả năng vận động, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống, nhất là ở người cao tuổi.

CAO THẮNG - D.H
(lược ghi)