Thời tiết nắng nóng, mưa thất thường ở TP HCM và Nam Bộ: Chuyên gia lý giải

Theo đó, mưa xuất hiện cục bộ, phân bố không đồng đều, trong khi nhiều nơi ban ngày vẫn nắng như giữa mùa khô. Diễn biến thời tiết trái quy luật này khiến nhiều người dân lo ngại và đặt câu hỏi về nguyên nhân cũng như xu hướng thời tiết trong thời gian tới.

Xoay quanh tình hình thời tiết, phóng viên Báo Người Lao Động đã có cuộc trao đổi với ông Trần Văn Hưng, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ.

* Phóng viên: Thưa ông, dù đang là mùa mưa nhưng TP HCM và nhiều tỉnh Nam Bộ vẫn liên tục xuất hiện nắng nóng gay gắt. Người dân cho rằng thời tiết năm nay khá bất thường. Ông đánh giá như thế nào?

- Ông Trần Văn Hưng: Cảm nhận của người dân hoàn toàn phù hợp với thực tế. Những ngày gần đây, nền nhiệt tại TPHCM và nhiều địa phương Nam Bộ tăng cao hơn so với trung bình nhiều năm.

Đáng chú ý, mặc dù đã bước vào mùa mưa nhưng lượng mưa phân bố không đều, chủ yếu xảy ra cục bộ. Ban ngày, đặc biệt từ sáng đến đầu giờ chiều, trời ít mây nên bức xạ mặt trời mạnh khiến nhiều nơi xuất hiện nắng nóng.

Ông Trần Văn Hưng, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ

Riêng ngày 22-6, nắng nóng diễn ra trên diện rộng với nhiều điểm đo ghi nhận nhiệt độ rất cao như Biên Hòa 36,6 độ C, Tân Sơn Hòa 36,5 độ C và Châu Đốc 36,3 độ C.

* Nguyên nhân nào khiến nắng nóng vẫn kéo dài ngay giữa mùa mưa, thưa ông?

- Nguyên nhân chủ yếu là do hiện tượng El Nino đang hoạt động và có xu hướng phát triển mạnh hơn.

Khi El Nino chiếm ưu thế, quy luật lưu thông khí quyển bị thay đổi khiến mây dông phát triển không ổn định. Mưa bị gián đoạn, phân bố không đều trong khi nhiệt độ tăng cao hơn bình thường. Chính điều này tạo cảm giác oi bức kéo dài dù đang là mùa mưa.

Bên cạnh đó, tác động của biến đổi khí hậu cũng làm cho các hiện tượng thời tiết ngày càng khó dự báo và diễn biến phức tạp hơn.

* Có ý kiến cho rằng năm nay mưa ít hơn nhưng khả năng vào mỗi lần mưa lại rất lớn và cực đoan. Nhận định này có chính xác không?

- Thực tế, việc xuất hiện những ngày nắng xen kẽ trong mùa mưa không phải là điều hiếm gặp. Tuy nhiên, cường độ và tần suất như năm nay là khá bất thường.

Dưới tác động của El Nino kết hợp với biến đổi khí hậu, số ngày nắng nóng trong mùa mưa được dự báo sẽ nhiều hơn, nền nhiệt cũng cao hơn mức trung bình nhiều năm.

Đồng thời, nền nhiệt cao tạo điều kiện hình thành các hiện tượng thời tiết cực đoan như dông mạnh, lốc, sét và mưa đá với cường độ lớn hơn, gây nhiều khó khăn cho công tác dự báo cũng như tiềm ẩn rủi ro đối với đời sống và sản xuất.

* Trong thời gian tới, thời tiết Nam Bộ sẽ diễn biến như thế nào?

- Khoảng 10 ngày tới, mưa tại Nam Bộ sẽ có xu hướng gia tăng và chiếm ưu thế, vì vậy nắng nóng sẽ giảm bớt so với những ngày vừa qua.

Đặc biệt, từ cuối tháng 6 sang đầu tháng 7, mưa sẽ xuất hiện trên diện rộng nhiều hơn, giúp nền nhiệt giảm và thời tiết trở nên dễ chịu.

Tuy nhiên, từ tháng 7 đến tháng 9 - giai đoạn cao điểm mùa mưa - tổng lượng mưa năm nay chỉ ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm.

Điều đáng lưu ý là các đợt mưa có xu hướng cực đoan cục bộ, tức mưa rất lớn trong thời gian ngắn, dễ gây ngập úng tại các đô thị lớn như TPHCM.

Thay vì những cơn mưa kéo dài nhiều giờ, xu hướng nổi bật là mưa dông cường độ mạnh trong thời gian ngắn. Khi đó, dông, lốc, sét và gió giật mạnh sẽ trở thành những rủi ro cần đặc biệt lưu ý.

* Ông có khuyến cáo gì để người dân chủ động ứng phó với thời tiết cực đoan trong thời gian tới?

- Người dân nên chủ động bảo vệ sức khỏe trong những ngày nắng nóng bằng cách uống đủ nước, hạn chế làm việc ngoài trời vào thời điểm nắng gắt và quan tâm nhiều hơn đến người già, trẻ nhỏ.

Khi có mưa dông, cần nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn, tránh đứng dưới cây lớn, cột điện hoặc khu vực trống trải nhằm phòng tránh nguy cơ sét đánh và gió giật mạnh.

Các hộ gia đình cũng nên kiểm tra, gia cố nhà cửa, khơi thông hệ thống thoát nước và chuẩn bị các vật dụng cần thiết để ứng phó với nguy cơ mất điện hoặc ngập úng.

Đối với sản xuất nông nghiệp, cần chủ động bảo vệ cây trồng, vật nuôi và theo dõi sát các bản tin dự báo để có kế hoạch thu hoạch phù hợp.

Khi tham gia giao thông, người dân nên cập nhật thường xuyên thông tin thời tiết, hạn chế di chuyển trong thời điểm nắng nóng gay gắt, giảm tốc độ khi mưa lớn và không đi qua những khu vực ngập sâu hoặc có nguy cơ sạt lở.

Việc nâng cao ý thức phòng tránh và theo dõi sát các bản tin dự báo thời tiết sẽ góp phần giảm thiểu thiệt hại do các hiện tượng thời tiết cực đoan gây ra.