Thông điệp bất ngờ của Mỹ về Iran

Từ cảnh báo tên lửa đến tuyên bố về làm giàu uranium, các phát biểu trong chính quyền Mỹ đang thiếu đồng điệu. Ảnh: Jerusalem Post.

Thông điệp của chính quyền Donald Trump về Iran đang bộc lộ nhiều tín hiệu trái chiều. Trong khi Tổng thống Mỹ dường như nghiêng về khả năng tiến hành các đòn tấn công hạn chế, Nhà Trắng lại luân phiên phát đi thông điệp vừa cứng rắn đe dọa, vừa để ngỏ cánh cửa đối thoại, khiến lập luận cho một sự can thiệp quân sự trở nên thiếu nhất quán.

Ở chiều ngược lại, phe Dân chủ chỉ trích mục tiêu chiến lược của ông Trump chưa rõ ràng, đồng thời yêu cầu Quốc hội phải được tham vấn trước bất kỳ quyết định đưa nước Mỹ vào một cuộc xung đột nào, theo AFP.

Mâu thuẫn

Vòng đàm phán Mỹ - Iran lần thứ ba kết thúc ngày 26/2 tại Geneva, với Oman - quốc gia trung gian - cho biết đã đạt được “tiến triển đáng kể”. Tuy nhiên, nguy cơ leo thang căng thẳng vẫn khiến giới hoạch định chính sách tại Washington quan ngại.

Tổng thống Trump tuyên bố ưu tiên giải pháp ngoại giao, song khẳng định sẵn sàng ra lệnh không kích nếu đàm phán đổ vỡ. Lập trường này được hậu thuẫn bởi việc Mỹ tăng cường hiện diện quân sự quy mô lớn tại Trung Đông.

Phát biểu ngày 25/2 tại Saint Kitts và Nevis, Ngoại trưởng Marco Rubio dường như hạ thấp kỳ vọng về kết quả đàm phán ở Geneva, cho rằng cuối cùng các cuộc thảo luận sẽ phải vượt ra ngoài vấn đề hạt nhân. Ông nhấn mạnh việc Tehran từ chối bàn về tên lửa đạn đạo là “một trở ngại rất lớn”.

Phái đoàn Iran khởi hành đến địa điểm đàm phán với Mỹ tại Geneva (Thụy Sĩ) ngày 26/2. Ảnh: WANA.

Trong Thông điệp Liên bang trước Quốc hội ngày 24/2, ông Trump đề cập đến “tham vọng hạt nhân đen tối” của Iran và cáo buộc Tehran phát triển vũ khí có thể vươn tới lãnh thổ Mỹ. Ông cho rằng Iran đã sở hữu các tên lửa có khả năng đe dọa châu Âu và các căn cứ Mỹ ở nước ngoài, đồng thời đang phát triển loại có thể bắn tới Mỹ.

Tuy nhiên, một báo cáo năm 2025 của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội cho biết tầm bắn tối đa của kho tên lửa tầm trung Iran khoảng 3.000 km - chưa đủ để vươn tới lãnh thổ Mỹ.

Vấn đề làm giàu uranium của Iran cũng là điểm gây nhiễu trong thông điệp từ Washington. Ngày 25/2, Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Iran “hiện chưa làm giàu uranium, nhưng đang tìm cách đạt tới khả năng đó trong tương lai”.

Trong khi đó, chỉ trước đó vài ngày, đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff - người tham gia đàm phán tại Geneva cùng Jared Kushner - phát biểu trên Fox News rằng Iran đã làm giàu uranium ở mức khoảng 60% và “có thể chỉ còn cách vật liệu cấp độ công nghiệp để chế tạo bom khoảng một tuần”.

Nhận định này được đưa ra bất chấp việc Tổng thống Donald Trump liên tục khẳng định các cuộc không kích bằng tên lửa và máy bay hồi tháng 6 năm ngoái đã “xóa sổ” chương trình hạt nhân của Tehran.

Bình luận trên mạng xã hội X ngày 26/2, cựu Thủ tướng Thụy Điển Carl Bildt cho rằng diễn biến hiện nay “bắt đầu gợi nhớ đến năm 2003”. Khi đó, Tổng thống Mỹ George W. Bush đã phát động chiến tranh Iraq với cáo buộc Baghdad sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt - nhưng sau này không tìm thấy bằng chứng.

Ông Bildt cũng bày tỏ hoài nghi về các tuyên bố cho rằng Iran đang phát triển tên lửa đạn đạo xuyên lục địa, đồng thời cho rằng những cáo buộc Tehran có tên lửa đủ sức vươn tới châu Âu là “đáng nghi vấn”.

Nhiều người nghi ngại rằng cuộc xung đột Mỹ với Iran có thể sa lầy như cuộc chiến tại Iraq trong quá khứ. Ảnh: Reuters.

Quốc hội bị gạt ra ngoài lề

Tại Washington, các nghị sĩ Dân chủ cho rằng Quốc hội liên bang - cơ quan duy nhất có thẩm quyền tuyên chiến theo Hiến pháp Mỹ - đang bị gạt ra khỏi tiến trình ra quyết định.

Phát biểu tại Thượng viện ngày 26/2, Lãnh đạo phe thiểu số Chuck Schumer cho biết: “Tất cả đều đang đặt câu hỏi về kế hoạch đối với Iran, nhưng chính quyền chưa đưa ra câu trả lời rõ ràng”. Ông kêu gọi Nhà Trắng minh bạch mục tiêu và thông tin đầy đủ cho người dân Mỹ.

Trước đó, ngày 24/2, các lãnh đạo chủ chốt của Quốc hội đã họp kín với ông Rubio tại Nhà Trắng, ngay trước bài phát biểu của Tổng thống Trump trước lưỡng viện.

Các nghị sĩ Dân chủ cho biết sẽ thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện - nơi đảng Cộng hòa đang kiểm soát đa số - về một nghị quyết yêu cầu tổng thống phải trình bày trước Quốc hội mọi lập luận cho việc sử dụng vũ lực nhằm vào Iran.

Theo tuyên bố chung, dự luật này sẽ buộc tổng thống phải ra trước Quốc hội để giải trình và xin chấp thuận nếu muốn triển khai hành động quân sự chống lại Tehran.

Hiện thời điểm tổ chức bỏ phiếu vẫn chưa được ấn định.

Phương Linh