Thông điệp của Bộ trưởng GD&ĐT trước thềm năm học mới

Năm học mới 2026-2027, ngành giáo dục xác định chủ đề: “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”.

Trọng tâm là chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện, tập trung xử lý các điểm nghẽn và đo lường kết quả bằng sự tiến bộ của người học, điều kiện làm việc của nhà giáo, hiệu quả hoạt động của nhà trường và chất lượng nguồn nhân lực.

Nhân dịp khai giảng năm học mới với nhiều nhiệm vụ, mục tiêu, Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đã chia sẻ về những công việc ngành giáo dục sẽ thực hiện, giải quyết trong thời gian tới.

Ba nhiệm vụ trọng tâm

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, năm học vừa qua, ngành giáo dục đã triển khai nhiều giải pháp, tạo ra những chuyển biến quan trọng về thể chế, chính sách và nguồn lực. Trong năm học mới, toàn ngành tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết là tiếp tục tăng cường điều kiện cơ sở vật chất, trường lớp và đội ngũ giáo viên. Đây là những điều kiện thiết yếu để mở rộng cơ hội học tập công bằng, có chất lượng cho mọi người dân, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa và các nhóm đối tượng yếu thế.

Thứ hai là nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, bảo đảm an toàn trường học, phòng chống tiêu cực, gian lận trong học tập, thi cử để đưa giáo dục đi vào thực chất.

Thứ ba là tập trung nguồn lực phát triển, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược của đất nước, gắn với phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bộ trưởng nhấn mạnh đây là những giải pháp then chốt nhằm hiện thực hóa các cơ chế, chính sách thành kết quả thực chất, tạo tác động lan tỏa mạnh mẽ trong toàn ngành và xã hội.

Các trường phổ thông trên cả nước sẽ hoạt động theo mô hình mới sau khi thực hiện sắp xếp, sáp nhập. Ảnh: Đinh Hà.

Sắp xếp trường học để nâng cao chất lượng

Bước vào năm học 2026-2027, các trường phổ thông trên cả nước sẽ bắt đầu hoạt động theo mô hình mới sau khi thực hiện sắp xếp, sáp nhập. Theo thống kê, số lượng cơ sở giáo dục dự kiến giảm mạnh từ 37.515 xuống còn 18.575 trường (giảm 50,5%).

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết ngành giáo dục đã xác định việc sắp xếp mạng lưới trường học không phải để tinh giản đầu mối bằng mọi giá.

Trong đó, việc sắp xếp lại tổ chức mới chỉ là bước đầu; điều khó hơn và quan trọng hơn là sau sáp nhập, nhà trường phải vận hành tốt hơn, nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn, giáo viên được bố trí hợp lý và học sinh có điều kiện học tập tốt hơn.

Thủ tướng Chính phủ cũng đặt rất rõ vấn đề quản trị các trường nhiều cấp học, nhiều cơ sở sau sắp xếp. Khi một trường có quy mô lớn hơn, nhiều điểm trường hơn thì phương thức quản trị không thể giữ nguyên như trước.

Theo bộ trưởng, các nhà trường trước hết cần phân công, phân cấp rõ trách nhiệm, bảo đảm hoạt động chuyên môn thống nhất nhưng vẫn phát huy tính chủ động, linh hoạt tại từng điểm trường.

Đổi mới quản trị phải dựa nhiều hơn vào dữ liệu, tiêu chuẩn chất lượng và kết quả đầu ra; đồng thời tinh giản tầng nấc trung gian, giảm bớt hồ sơ, báo cáo và các thủ tục hành chính không cần thiết để giáo viên tập trung thời gian cho chuyên môn.

Bên cạnh đó, ngành sẽ tiếp tục rà soát, điều tiết đội ngũ giữa các trường và địa bàn; tuyển dụng hết chỉ tiêu biên chế được giao. Đối với số cán bộ quản lý dôi dư sau sắp xếp có đủ năng lực và chuyên môn, ngành sẽ bố trí trở lại công tác giảng dạy một cách hợp lý, phù hợp với thực tế, tránh cách làm cơ học gây xáo trộn không cần thiết.

Đối với cơ sở vật chất và tài sản sau sáp nhập, bộ trưởng lưu ý cần có phương án khai thác hiệu quả, tránh bỏ không hay lãng phí. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, các địa phương cũng đang rà soát các trụ sở công dôi dư để ưu tiên bố trí cho giáo dục tại những khu vực còn thiếu trường, lớp.

Người đứng đầu ngành giáo dục nhấn mạnh thước đo của việc sắp xếp không nằm ở số lượng trường hay đầu mối giảm được. Cốt lõi là sau sáp nhập, nhà trường có tốt hơn không, giáo viên có được tạo điều kiện làm nghề tốt hơn không và học sinh có được hưởng lợi nhiều hơn không.

Mọi sự đổi mới phải được bắt đầu từ từng nhà trường, từng lớp học, từng giáo viên và học sinh.

Mục tiêu của sắp xếp đại học là đào tạo được nguồn nhân lực chất lượng cao, đạt trình độ vượt trội. Ảnh: Phương Lâm.

Sắp xếp đại học "từng bước", "chắc chắn"

Việc sắp xếp lại mạng lưới trường học không chỉ diễn ra ở bậc học phổ thông mà còn được triển khai đối với bậc đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẽ được sắp xếp tinh gọn theo hướng giảm tối thiểu 30% đầu mối, đồng thời chuyển giao về cho các địa phương quản lý.

Bộ GD&ĐT đã phối hợp với các bộ, ngành, có báo cáo tổng hợp và đề xuất phương án triển khai trong tháng 9/2026, hoàn thành trước 1 tháng theo yêu cầu tại Kết luận của Bộ Chính trị.

Đối với hệ thống các cơ sở giáo dục đại học, bộ trưởng nhìn nhận quá trình sắp xếp sẽ gặp nhiều khó khăn hơn. Nguyên nhân là phần lớn các trường đại học đều có quy mô lớn, với ngành nghề đào tạo, phân khúc, sứ mạng và chiến lược phát triển rất khác nhau.

Người đứng đầu ngành giáo dục cho rằng dù trước mắt có thể phát sinh một số khó khăn, nhưng về lâu dài, việc sắp xếp và tổ chức lại là điều bắt buộc để giúp toàn hệ thống trở nên mạnh mẽ hơn.

Thông qua quá trình này, từng cơ sở giáo dục đại học sẽ mạnh hơn, loại bỏ những cơ sở, những nơi đào tạo chất lượng kém, hoạt động kém hiệu quả. Mục tiêu cuối cùng là đào tạo được nguồn nhân lực chất lượng cao, đạt trình độ vượt trội để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Hiện nay, Bộ GD&ĐT đang hoàn thiện đề án, phối hợp từng bước cùng các bộ, ngành liên quan để thực hiện sắp xếp theo tinh thần "đến đâu chắc đến đó", từ đó xây dựng được hệ thống, mạng lưới đại học hoạt động hiệu quả và chất lượng.

Bộ trưởng kỳ vọng toàn ngành cùng xây dựng một môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, an toàn. Ảnh: Đinh Hà.

Việc học không chỉ dừng lại ở điểm số hay tấm bằng

Trước thềm năm học mới, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn gửi lời cảm ơn và sự trân trọng tới đội ngũ các thầy giáo, cô giáo, cán bộ quản lý giáo dục trên cả nước.

Theo bộ trưởng, năm học vừa qua có rất nhiều thay đổi, nhất là việc sắp xếp tổ chức, mạng lưới trường lớp và bố trí lại đội ngũ. Trong hoàn cảnh đó, đội ngũ thầy cô trên cả nước đã luôn sẵn sàng nhận nhiệm vụ mới, chia sẻ khó khăn, giữ vững ổn định hoạt động của nhà trường và đặt việc học của học sinh lên trên hết.

Nhắn nhủ tới các em học sinh, người đứng đầu ngành giáo dục mong muốn mỗi học sinh đến trường với niềm vui, sự tò mò, tinh thần tự học và khát vọng khám phá.

Bộ trưởng nhấn mạnh việc học không chỉ dừng lại ở điểm số hay tấm bằng, mà cốt lõi là để mở mang hiểu biết, trưởng thành, rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề và tạo ra giá trị cho bản thân, gia đình cũng như xã hội.

Đối với các bậc phụ huynh, bộ trưởng mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, chia sẻ với nhà trường và thầy cô. Dù gia đình và nhà trường có thể có những phương pháp tiếp cận khác nhau, nhưng mục tiêu chung cuối cùng vẫn là sự phát triển lành mạnh, toàn diện và tương lai tốt đẹp của các em.

Bộ trưởng nhấn mạnh năm học 2026-2027 có ý nghĩa rất đặc biệt. Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu đây phải là năm chuyển trạng thái, là năm học của “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”.

Theo ông, sự chuyển biến này không thể chỉ bắt đầu từ bộ hay các văn bản chỉ đạo, mà phải xuất phát từ chính từng nhà trường, từng lớp học, từng thầy cô và từng học sinh.

"Tôi mong toàn ngành cùng xây dựng một môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, an toàn, trong đó thầy ra thầy, trò ra trò; đề cao trung thực, trách nhiệm và chất lượng thực chất", bộ trưởng nhấn mạnh.

Trong bối cảnh Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đang dành sự quan tâm cùng những nguồn lực rất lớn cho giáo dục, trách nhiệm của ngành là phải biến sự quan tâm đó thành những chuyển biến cụ thể mà người dân có thể cảm nhận được: Người học tốt hơn, thầy cô tốt hơn, nhà trường tốt hơn và chất lượng nguồn nhân lực của đất nước ngày càng nâng cao.