Thông điệp 'vừa cương vừa nhu' của Iran trên đất Mỹ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian phát biểu trước Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York, đưa ra thông điệp cứng rắn về chiến sự, chương trình hạt nhân và eo biển Hormuz, nhưng đồng thời khẳng định Tehran vẫn sẵn sàng đối thoại với Washington.

"Chúng tôi không bao giờ cúi đầu hay quỳ gối", ông Pezeshkian tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh sức ép và các mối đe dọa sẽ chỉ làm gia tăng sự phản kháng của người dân Iran.

Phát biểu được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo có thể "hủy diệt" Iran nếu 2 bên không đạt được thỏa thuận.

Tuy nhiên, ông Pezeshkian không đóng cánh cửa ngoại giao. "Iran sẵn sàng đối thoại, ngoại giao và đàm phán, nhưng không chấp nhận ngôn ngữ của vũ lực", ông nói.

Tổng thống Iran cũng khẳng định Tehran không chấp nhận từ bỏ chương trình hạt nhân mà nước này tuyên bố phục vụ mục đích hòa bình, đồng thời nhấn mạnh Iran không theo đuổi vũ khí hạt nhân.

Một phần đáng chú ý khác trong bài phát biểu là eo biển Hormuz. Ông Pezeshkian cảnh báo Tehran không chấp nhận việc tuyến hàng hải chiến lược này được sử dụng để gây sức ép hoặc tiến hành các hoạt động chống lại Iran.

Trước chiến sự, khoảng 1/5 lượng dầu và khí hóa lỏng của thế giới đi qua khu vực này, khiến Hormuz trở thành một trong những điểm nóng quan trọng nhất của cuộc xung đột.

Thông điệp của ông Pezeshkian được đưa ra trong lúc ngoại giao Mỹ - Iran bắt đầu có dấu hiệu hoạt động trở lại.

Ngày 22/9, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gặp đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner trong khoảng 3 giờ tại New York. Washington mô tả cuộc gặp là tích cực, nhưng một quan chức Iran nói 2 bên vẫn còn cách xa nhau về cách thức chấm dứt chiến tranh.

Tehran cũng đã nêu các điều kiện để tiến tới thỏa thuận, gồm chấm dứt chiến sự, dỡ bỏ phong tỏa hải quân và giải phóng các khoản tiền của Iran bị đóng băng.

Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei là người công bố các yêu cầu này trong cuộc trao đổi với Al Jazeera hồi giữa tháng 9.

Trong nước, ông Pezeshkian chịu sức ép từ các lực lượng cứng rắn phản đối việc nhượng bộ Washington.

Một số cơ quan truyền thông bảo thủ chỉ trích cuộc gặp giữa ông Araghchi và ông Witkoff, cho rằng đàm phán có thể bị diễn giải là dấu hiệu suy yếu.

Bởi vậy, bài phát biểu tại Liên hợp quốc cho thấy Tehran đang cố duy trì đồng thời 2 thông điệp: không chấp nhận sức ép về những vấn đề Iran coi là lợi ích cốt lõi, nhưng vẫn giữ kênh ngoại giao để tìm cách chấm dứt chiến sự.

Điều đó chưa đồng nghĩa một thỏa thuận Mỹ - Iran đã ở rất gần, bởi các cuộc tiếp xúc hiện nay vẫn còn nhiều bất đồng.